چهارشنبه 26 ذیقعده 1447
۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
13 می 2026

(۴۷۴۵) حکم ناتوانی از یافتن طلبکار و مسئولیت دینی مقروض

(۴۷۴۵) سوال: حکم فرد مقروضی که میخواهد طلب مردم را پس دهد، اما پس از جستجو موفق به یافتن طلبکاران خود نمیشود چیست. مثلا یکی از آنها مسافرت کرده، دیگری مغازهاش را عوض کرده و … . حال باید با این پولی که حق این طلبکاران است چه کند؟ خداوند به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

بر این فرد واجب است که تمام تلاش خود را برای یافتن این طلبکاران انجام دهد. هر چقدر دور باشند و هر چقدر یافتن آنها و رسیدن به آنها دشوار باشد، چون این پول حق فرد مشخصی است باید آنها را بیابد و این پول را به آنها برساند و یا اگر فوت کردهاند پول را به وراث آنها برساند. اگر از یافتن آنها ناامید شد باید به نیت آنها آن پول را در راه خدا صدقه دهد یا اینکه پول را در مسجد بگذارد یا خرج عمارت مسجد کند و برای مسجد وسایل سرمایشی بخرد و … و خداوند خود عالم است که صاحب مال کیست و ثواب این کار را به او میرساند و دیگر دینی بر گردن فرد مقروض باقی نمیماند.

و خلاصه جواب این است که اگر میتواند (حتی با مشقت فراوان) پول را به صاحبانش برساند و اگر نمیتواند و امید هم ندارد که در آینده آنها را بیابد، بهتر است آن را صدقه بدهد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حُكْمُ الذي عليه دين لأحد من الناس، ويريد أن يوفي الدين لأصحابه، ولكن بعد البحث عنهم، لم يجد أحدا منهم، فمنهم من سافر، ومنهم من انتقل من مكانه القديم – أي دُكَّانه – إلى جهة غير معروفة، فماذا ينبغي عليه أن يفعل في هذه الفلوس التي عنده، وهي حق هؤلاء الناس، أفيدوني بارك الله فيكم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الواجب على هذا الذي في ذمته ديون للناس أن يبحث عنهم، حتى لو انتقلوا إلى مكان آخر، فالواجب أن يبحث عنهم ) ، عنهم في المكان الذي انتقلوا إليه، وليبحث عن ورثته – إن كانوا قد ماتوا- لأن هذا حق آدمي معين، فيجب عليه إيصاله إليه مهما كانت الكلفة والمشقة، فإن أيسَ من العلم بهم، ولم يرجُ العثور عليهم، فإنه في هذه الحال يتصدق به عنهم، أو يجعله في مسجد من المساجد، في عمارة المسجد أو شراء برادة له، أو ما أشبه ذلك، وينوي به أنه عن مَن يستحق هذا المال والرب -عز وجل- يعلم ذلك، فيوصله إلى صاحبه، وتبرأ منه ذمة المطلوب.

فخلاصة الجواب أنه إذا كان يمكنه ولو مع مشقة أن يوصله إلى أهله، وجب عليه، وإن لم يمكن وتعذر، ولا يرجو أن يجده في المستقبل، فإنه يتصدق به عنه.

مطالب مرتبط:

(۴۷۳۵) حکم دریافت اضافه دستمزد به اشتباه از کارفرما

بر تو واجب است که این مبلغ را به او پس دهی...

ادامه مطلب …

(۴۷۲۳) حکم خرج کردن مال امانتی به سبب نیاز

اولا اینکه بدون اجازه صاحب مال در آن دست بردهای کاملا حرام بوده و مرتکب گناه شدهای و امانت را به صاحب آن بازنگرداندهای. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۳۰) حکم شرعی تصرف در مال کارفرما به‌ جای حقوق معوقه

قول ارجح این است که جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۴۷۳۷) چگونگی بازپرداخت قرض به ورثه فردی که فوت کرده است

هر گاه شخصی فوت کرد و از مردم طلب داشت، این طلب به وراث او منتقل میشود. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۲۲) آیا برداشت موقت از صندوق خیریه توسط امین آن جایز است؟

حلال نیست برای امین صندوق که هرگاه نیاز داشت از این پول برداشت کند و سپس آن را برگرداند....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۳) حکم مالی که بر اثر اشتباه دریافت شده است

اگر اثبات شد که خطایی روی داده است باید به حق تن داد و مبلغ اضافی به صاحب آن بازگردانده شود. اگر صاحب آن فوت کرده باید آن مال را به ورثه او پرداخت کرد ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه