چهارشنبه 26 ذیقعده 1447
۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
13 می 2026

(۴۷۲۴) اگر طلبکار بخواهد طلبش را ببخشد، آیا ثبت بدهی‌ها واجب است؟

(۴۷۲۴) سوال: من به کسی بدهی ندارم، اما از چند کس مقداری پول طلب دارم. آیا باید اینها را یادداشت کنم؟ با علم به اینکه اگر هم مردم یا یکی از آنها مردند حلالشان کردهام!

جواب:

خداوند به خاطر این همت عالی که داری به تو جزای خیر عنایت کند.هیچ حقی از مردم بر تو نیست، اما بهتر است قرضها را یادداشت کنی، زیرا این امر برای بازگرداندن قرضهایت و برای خودت و برای ورثههایت کار خوبی است. همچنین برای دوستت که به تو بدهی دارد نیز خوب است زیرا ممکن است مبلغ قرض را فراموش کرده روزی نزد تو بیاید و بگوید: به من بگو مبلغ قرض چقدر است تا آن را به تو پرداخت کنم. آنگاه اگر آن را یادداشت نکرده باشی و تو نیز مانند او آن را فراموش کرده باشی، ممکن است مشکلاتی پیش بیاید هرچند باب صلح و سازش گسترده و وسیع است، اما انسان باید بر آن چه از آن اوست مسلط باشد، چنان که بر آنچه که بر اوست نیز. مخصوصا اگر دلیل و مدرک روشنی در بین نباشد. پیامبر صل الله علیه و آله و سلم در حدیث صحیحی که ابن عمر نقل میکند میفرماید:” ما حَقُّ امرئٍ مُسلمٍ لَهُ شَيءٌ يُريدُ أن يُوصِيَ فيهِ يَبِيتُ لَيلَتَينِ إلاّ وَصيَّتُهُ مَكتوبَةٌ عِندَهُ ” ” مسلمانى كه مالى دارد و مىخواهد در آن وصيّت كند، حق ندارد دو شب را سپرى كند مگر اينكه وصيّتش نوشته شده نزد او باشد. “

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنني رجل غير مديون، أي لا يطلبني أحد البتة، لكن لي بعض النقود عند الآخرين، فهل يلزمني كتابتها؟ علما بأني لو توفيت فأنا امسامحهم ولو توفي أحد منهم، فأيضًا أنا مسامحه في ذلك.

فأجاب -رحمه الله تعالى -: أقول جزاك الله خيرًا على هذه الهمة العالية وما وجب لك من الحقوق على الناس فإن كتابته أولى وأحسن، لأن في ذلك ردا لمالك، ولنفسك، ولمن يأتي من بعدك، ثم إن فيه ضبطا لصاحبك الذي أنت تطلبه، لأنه قد يأتيك يوما من الدهر، وقد نسي ما عليه، فيقول لك: ما الدين الذي علي لك حتى أوفيك إياه. فإذا لم يكن مكتوبا فقد تنساه أنت، أو ينساه هو، وحينئذ يقع في النفوس حرج من هذا الأمر، وإن كان باب الصلح واسعا، ولله الحمد، لكن الذي ينبغي للمرء أن يُقيّد ماله، كما أنه يجب عليه أن يقيد ما عليه، لا سيما إذا لم يكن فيه بينة، قال النبي صلى الله عليه وسلم كما صح في حديث ابن عمر: «مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَهُ شَيْءٌ يُوصِي فِيهِ، يَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِندَهُ».

مطالب مرتبط:

(۴۷۴۰) حکم بدهی‌های باقی‌مانده میت و مسئولیت ورثه ناتوان

اگر هیچ ماترکی ندارد، گناهی متوجه وراث نیست....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۹) آیا خانواده میت مسئول پرداخت بدهی‌های او هستند؟

تا زمانی که بدهیهای میت تسویه نشده است، ورثه حق ندارند اموال او را تقسیم کنند. اما اگر میت مالی از خود به جای نگذارده بود، در این حالت اگر ورثه بدهیهایش را تسویه کردند که کار بسیار خیر و نیکی است و اجر زیادی دارد و اگر چنین نکردند نیز گناهی متوجه ایشان نخواهد بود. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۳۱) حکم شرعی پس گرفتن بدهی بدون اطلاع بدهکار

حلال نیست بر انسان که طلب خود را به صورت مخفیانه و بدون اینکه بفهمد از کسی بازبستاند...

ادامه مطلب …

(۴۷۴۵) حکم ناتوانی از یافتن طلبکار و مسئولیت دینی مقروض

بر این فرد واجب است که تمام تلاش خود را برای یافتن این طلبکاران انجام دهد. هر چقدر دور باشند و هر چقدر یافتن آنها و رسیدن به آنها دشوار باشد، چون این پول حق فرد مشخصی است باید آنها را بیابد و این پول را به آنها برساند و یا اگر فوت کردهاند پول را به وراث آنها برساند.....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۹) حکم برداشت از مال بدهکاری که قرض را انکار کرده است

مجاز نیست با این بهانه چیزی از مال او اختلاس کنی....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۷) وظیفه شرعی کارمند نسبت به خطاهای مالی گذشته

گر آنچه انجام دادهای بر اثر خطا و اشتباه روی داده و غیر عمدی بوده، پس تو بر حق هستی و هیچ ضمانتی بر  تو نیست و نیازی نیست از ورثه حلالیت بطلبی....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه