چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۲ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۴۷۲۵) حکم اشتباه در پرداخت و دریافت پول در محل کار

(۴۷۲۵) سوال: جناب شیخ من در یک شیرینی سرا کار میکنم و شیرینی میفروشم. گاهی اشتباهاتی در حساب با مشتریان پیش میآید. یعنی پول کم یا زیاد محاسبه میشود. با علم به اینکه من هرگز این اشخاص را نخواهم دید، لطفا بفرمایید چه باید بکنم خداوند به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

در خطایی که در حساب و به صورت غیرعمدی رخ میدهد، هیچ گناهی متوجه تو نیست. اگر کسی پول کمتری به تو داده، باید او را حلال کنی که خداوند در این باره میفرماید: ” فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّه ” “” اما اگر تو به کسی پول کمتر دادهای، باید در صورتی که او را میشناسی پولش را پس دهی و اگر او را نمیشناسی یا او را قبلا میشناختهای اما اکنون فراموش کردهای و با اینکه جستجو کردهای موفق به یافتن وی نشدهای، باید مبلغ اضافی را صدقه بدهی که این صدقه برای او خواهد بود و اینگونه خود را از دین میرهانی و این حکم این مساله است. منظورم صدقه برای کسی است که نمیدانیم کیست. یا قبلا میدانسته و اکنون فراموش کردهایم. یا جستجو کردهایم و موفق به یافتنش نشدهایم. در این حال برای صاحبش صدقه میدهیم و خداوند سبحان صاحب آن را میشناسد و ثواب این صدقه را به او انتقال میدهد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ، أعمل في محل حلوى، أي بائع حلوى، فيحدث أن يكون هناك بعض الأخطاء في الحساب مع الزبائن، بالنقص أحيانًا، وبالزيادة أحيانًا أخرى، فماذا أفعل؟ علما بأنني لا أرى الأشخاص مرة أخرى، فانصحوني ووجهوني مأجورين؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما ما يحصل من الخطأ من الحساب، وهو غير متعمد، فلا إثم عليك فيه، لكنني أُشير عليك بأن ما حصل من نقص، عليك أن تعفو عمن حصل منه هذا النقص لقول الله – تعالى -: ﴿ فَمَنْ عَفَا وَأَصْلَحَ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ ﴾ [الشورى: ٤٠]، وأما ما حصل من زيادة تدخل عليك، فإن كنت تعلم صاحبها فالواجب عليك ردُّها إليه، وإن كنت لا تعلم صاحبها، أو تعلمه، ثم نسيته، أو بحثت عنه، فلم تجده، فهنا تصدق بالزيادة التي دخلت عليك عن صاحبها التي هي له، والله – سبحانه وتعالى- يعلم ذلك، وبهذا تبرأ ذمتك، وهذا الحكم – أعني التَّصَدُّق بما لا يعلم من هو له، أو علم، ثم نسي، أو بحث عنه، فلم يجده – هذا الحكم عام في كل ما كان على هذا الوجه، أن يتصدق به الإنسان عن صاحبه والله سبحانه وتعالى عالم بصاحبه ويوصل إليه ثواب هذه الصدقة.

مطالب مرتبط:

(۴۷۳۰) حکم شرعی تصرف در مال کارفرما به‌ جای حقوق معوقه

قول ارجح این است که جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۴۷۴۲) حکم شرعی بدهی به کسی که درگذشته است چیست؟

در این حالت باید ورثه او را پیدا کند و آنچه  که به عاریت یا رهن یا ودیعه یا ... از میت گرفته را به ورثه آنها بازپس دهد....

ادامه مطلب …

(۴۷۴۱) حکم استفاده از پول دیگران در کسب‌وکار بدون اطلاع آن‌ها

بله اشکال دارد. اگر به انسان مالی به عنوان امانت دادند (یعنی ودیعه)، هرگز بر او حلال نیست در آن دخل و تصرفی انجام دهد....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۹) حکم برداشت از مال بدهکاری که قرض را انکار کرده است

مجاز نیست با این بهانه چیزی از مال او اختلاس کنی....

ادامه مطلب …

(۴۷۴۸) چگونه دینم را ادا کنم وقتی طلبکارم از دنیا رفته است؟

اگر ورثه این مرد را نمیشناسی این پول متعلق به بیت المال است. زیرا بیت المال ورثه انسانهای بی ورثه به شمار میآید...

ادامه مطلب …

(۴۷۴۰) حکم بدهی‌های باقی‌مانده میت و مسئولیت ورثه ناتوان

اگر هیچ ماترکی ندارد، گناهی متوجه وراث نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه