سه‌شنبه 21 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
4 آگوست 2026

(۴۷۲۳) حکم خرج کردن مال امانتی به سبب نیاز

(۴۷۲۳) سوال: شخصی پولی نزد من به امانت گذارده بود. به دلیل نیاز مالی شدیدی که داشتم، آن را خرج کردم و به آن شخص گفتم که گم شده است. حال پس از مدتی طولانی برآنم که (بدون آنکه بداند) این پول را به او پس دهم. لطفا بفرمایید که باید چه کنم؟ آیا باید حقیقت را به او بگویم یا خیر؟

جواب:

اولا اینکه بدون اجازه صاحب مال در آن دست بردهای کاملا حرام بوده و مرتکب گناه شدهای و امانت را به صاحب آن بازنگرداندهای. خداوند تعالی در این باره میفرماید: ”  إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا” ”  بی گمان خداوند به شما فرمان می دهد که امانتها را به صاحبان آنها باز گردانید ” (النسا ٥٨). پس باید به درگاه خدا توبه کنی و توبه تو تا بازنگرداندن این پول به صاحبش قبول نخواهد شد و به جز این هیچ راه گریز دیگری نداری، حتی اگر راستش را به او بگویی یا بدون اطلاع وی پولش را به او پس بدهی، کافی نخواهد بود و حتما باید او را (از کاری که کردی آگاه کنی) و به او بگویی: فلانی من آن روز به این پول نیاز پیدا کردم و بنا بر اعتمادی که بین ما بود، این پول را قرض گرفتم و این نیاز باعث شد که به تو دروغ بگویم و بگویم که گم شده است. حال از تو میخواهم که مرا ببخشی و این هم پولت که آن را پس آورده ام. من نیز امیدوارم که دوستت تو را ببخشد و عذرت را بپذیرد زیرا در این امر اجر و ثواب اخروی نهفته است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كان عندي أمانة، مبلغ من المال لأحد الأشخاص، ونظرا لحاجتي الشديدة له تصرفت فيه، وضيعته في استعمالي الشخصي، وقلت لصاحبه: إنه ضاع. ولكن الآن أريد أن أردَّ هذا المبلغ بعد فترة طويلة، ودون أن يعلم هذا الشخص، فماذا أفعل مأجورين؟ هل أتصدق به، أم ماذا أفعل؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم أولا تصرفك فيه بدون إذن صاحبه حرام عليك، وأنت أثم بذلك، غير مُؤَدَّ للأمانة، وقد قال الله -تعالى-: ﴿ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَنتِ إِلَى أَهْلِهَا ﴾ [النساء: ٥٨]، فعليك أن تتوب إلى الله، ولن تُقبل توبتك حتى ترُدَّ المال إلى صاحبه، فعليك أن تردَّه إليه، وأن تعتذر منه وتسترضيه ولا فَكَاك لك من ذلك إلا بهذا، حتى لو تصدقت به أو أعطيته إياه بدون علمه، فإن ذلك لا يكفي، بل لا بد أن تعلمه، وتقول له: یا فلان إني احتجت ذات يوم، وبناء على ما بيني وبينك من الثقة استقرضت المال، وأدثني الحاجة إلى أن أكذب عليك، وأقول: إنه ضاع. فالآن أرجو منك السماح، وهذا مالك، وإني أرجو من صاحبك أن يعذرك، وأن يقبل . عُذرك، لأن في هذا أجرا وثوابا عند الله -تعالى-.

مطالب مرتبط:

(۴۷۳۴) حکم اشتباه در محاسبه مبلغ در خرید و فروش

فروشنده اگر متوجه شد که بیش از مقداری که باید، از مشتری اخذ کرده است، اگر مشتری را میشناسد باید پول اضافی را به او پس دهد و اگر فوت کرده باید پول را به وراثش بپردازد....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۹) حکم برداشت از مال بدهکاری که قرض را انکار کرده است

مجاز نیست با این بهانه چیزی از مال او اختلاس کنی....

ادامه مطلب …

(۴۷۴۶) حکم ساعت‌های رهاشده نزد تعمیرکار چیست؟

اگر فردی که ساعت را نزد تو آورده نمیشناسی و از بازگشت او ناامید شدهای، باید ساعت را بفروشی، دستمزد خود را از آن برداشت کرده و باقیمانده پول را صدقه بدهی. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۳۲) چگونگی ثبت فروش نسیه در معاملات

سه راه وجود دارد:...

ادامه مطلب …

(۴۷۵۱) مردی بدهی فراوانی دارد، نذر هم دارد، کدام را باید اول ادا کند؟

اگر فردی بمیرد و به خدواند عزوجل مدیون باشد، حال چه این دین نذر باشد، چه کفاره چه زکات چه بدهی به مردم، قول ارجح در این مساله این است که بین دیون خدا و انسانها سهمیه بندی انجام گیرد....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۵) حکم دریافت اضافه دستمزد به اشتباه از کارفرما

بر تو واجب است که این مبلغ را به او پس دهی...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه