شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۴۷۲۳) حکم خرج کردن مال امانتی به سبب نیاز

(۴۷۲۳) سوال: شخصی پولی نزد من به امانت گذارده بود. به دلیل نیاز مالی شدیدی که داشتم، آن را خرج کردم و به آن شخص گفتم که گم شده است. حال پس از مدتی طولانی برآنم که (بدون آنکه بداند) این پول را به او پس دهم. لطفا بفرمایید که باید چه کنم؟ آیا باید حقیقت را به او بگویم یا خیر؟

جواب:

اولا اینکه بدون اجازه صاحب مال در آن دست بردهای کاملا حرام بوده و مرتکب گناه شدهای و امانت را به صاحب آن بازنگرداندهای. خداوند تعالی در این باره میفرماید: ”  إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا” ”  بی گمان خداوند به شما فرمان می دهد که امانتها را به صاحبان آنها باز گردانید ” (النسا ٥٨). پس باید به درگاه خدا توبه کنی و توبه تو تا بازنگرداندن این پول به صاحبش قبول نخواهد شد و به جز این هیچ راه گریز دیگری نداری، حتی اگر راستش را به او بگویی یا بدون اطلاع وی پولش را به او پس بدهی، کافی نخواهد بود و حتما باید او را (از کاری که کردی آگاه کنی) و به او بگویی: فلانی من آن روز به این پول نیاز پیدا کردم و بنا بر اعتمادی که بین ما بود، این پول را قرض گرفتم و این نیاز باعث شد که به تو دروغ بگویم و بگویم که گم شده است. حال از تو میخواهم که مرا ببخشی و این هم پولت که آن را پس آورده ام. من نیز امیدوارم که دوستت تو را ببخشد و عذرت را بپذیرد زیرا در این امر اجر و ثواب اخروی نهفته است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كان عندي أمانة، مبلغ من المال لأحد الأشخاص، ونظرا لحاجتي الشديدة له تصرفت فيه، وضيعته في استعمالي الشخصي، وقلت لصاحبه: إنه ضاع. ولكن الآن أريد أن أردَّ هذا المبلغ بعد فترة طويلة، ودون أن يعلم هذا الشخص، فماذا أفعل مأجورين؟ هل أتصدق به، أم ماذا أفعل؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم أولا تصرفك فيه بدون إذن صاحبه حرام عليك، وأنت أثم بذلك، غير مُؤَدَّ للأمانة، وقد قال الله -تعالى-: ﴿ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَنتِ إِلَى أَهْلِهَا ﴾ [النساء: ٥٨]، فعليك أن تتوب إلى الله، ولن تُقبل توبتك حتى ترُدَّ المال إلى صاحبه، فعليك أن تردَّه إليه، وأن تعتذر منه وتسترضيه ولا فَكَاك لك من ذلك إلا بهذا، حتى لو تصدقت به أو أعطيته إياه بدون علمه، فإن ذلك لا يكفي، بل لا بد أن تعلمه، وتقول له: یا فلان إني احتجت ذات يوم، وبناء على ما بيني وبينك من الثقة استقرضت المال، وأدثني الحاجة إلى أن أكذب عليك، وأقول: إنه ضاع. فالآن أرجو منك السماح، وهذا مالك، وإني أرجو من صاحبك أن يعذرك، وأن يقبل . عُذرك، لأن في هذا أجرا وثوابا عند الله -تعالى-.

مطالب مرتبط:

(۴۷۴۷) آیا ورثه موظف به پرداخت بدهی میت بی‌ مال هستند؟

ورثه چه از اقوام دور و چه از اقوام نزدیک باشند، تسویه این بدهیها بر آنها واجب نیست. اما اگر این میت یک پدر است، پسران باید بدهیهایش را تسویه کنند که کاری نیکو است....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۴) اگر طلبکار بخواهد طلبش را ببخشد، آیا ثبت بدهی‌ها واجب است؟

اما بهتر است قرضها را یادداشت کنی، زیرا این امر برای بازگرداندن قرضهایت و برای خودت و برای ورثههایت کار خوبی است. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۳۲) چگونگی ثبت فروش نسیه در معاملات

سه راه وجود دارد:...

ادامه مطلب …

(۴۷۳۹) آیا خانواده میت مسئول پرداخت بدهی‌های او هستند؟

تا زمانی که بدهیهای میت تسویه نشده است، ورثه حق ندارند اموال او را تقسیم کنند. اما اگر میت مالی از خود به جای نگذارده بود، در این حالت اگر ورثه بدهیهایش را تسویه کردند که کار بسیار خیر و نیکی است و اجر زیادی دارد و اگر چنین نکردند نیز گناهی متوجه ایشان نخواهد بود. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۵۰) در صورت داشتن بدهی و نذر، کدام را باید اول پرداخت کرد؟

اگر بدهی قبل از نذر بوده، اول بدهی را تسویه کن و اگر نذر قبل از بدهی بوده ابتدا آن را ادا کن....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۶) حکم شرعی نگهداری مال بی‌صاحب تا زمان یافتن صاحب آن

اگر از یافتن او ناامید شدهای و ورثههای او را نیز نمیشناسی، با این پول به نیت او در راه خدا صدقه بده....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه