سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۳۲۰) حكم تقصیر برای فرد بی‌مو پس از حج یا عمره

(۴۳۲۰) سوال: سرم دچار بیماری ای شده است که تمام سرم مانند کف دستم شده است و حج را به جا آورده‌ام و ان‌شاءالله به جا نیز می آورم ولی نمی توانم موهایم را کوتاه کنم (چون مو ندارد) پس از سبیلم و اطراف ریش مرا کوتاه می‌کنم آیا این صحیح است  اثابکم الله؟

جواب:

خیر این صحیح نیست لذا هنگامی که سرت مو ندارند این عبادت از شما ساقط می شود چون‌که محل آن وجود ندارد و این مانند کسی است که دست او از آرنج به بالا قطع شده باشد و در این صورت غسل آن قسمت بر آن واجب نیست مگر این که از مفصل آرنج قطع شده اشد که فقط سر بازو را می‌شوید ولی اگر از نصف بازویش قطع شده است تماما غسل از آن ساقط می‌شود لذا زمانی که عبادت به محلی معلق باشد که آن محل از بین برود عباذت آن نیز ساقط می‌شود بنابراین بر همین اساس واجب نیست که موی سرت را بتراشی چون عدم موی سر وجود ندارد.

و اما کوتاه کردن سبیل در این موضع و غیر آن سنت است زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن امر کرده است ولی نه به خاطر این سببی که سوال کننده حکم را به آن معلق کرد و اما گرفتن از ریش و کوتاه کردن آن خلاف سنت است و خلاف آن چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن امر کرده است، ایشان می‌فرماید: «أَحْفُوا الشَّوَارِبَ، وَأَعْفُوا اللِّحَى»[۱] : (سبيل ها را كوتاه كنيد، و ريش را انبوه سازيد): بنابراین ریش را نباید در موقع حج و غیره کوتاه کرد.


[۱] رواه البخاری (۵۸۹۲) و مسلم (۲۵۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنني شخص أُصِبْتُ بآفة في رأسي، أنت علي جميع شعري، حتى كأنه أصبح كراحة اليد، وقد حججت، وسوف أحج إن شاء الله ولكن لأنه يتعذر أخذ شيء من رأسي فإني أعمد إلى شاربي وأطراف لحيتي وآخذ منها، هل هذا صحيح أثابكم الله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: ليس هذا بصحيح، فإذا لم يكن لك شعر رأس سقطت عنك هذه العبادة، لزوال محلها، نظيره الرجل إذا كان مقطوع اليد من المرفق فما فوق، فإنه لا يجب عليه غسل يده حينئذ، إلا أنه يغسل إذا قُطِعَ من مِفْصَلِ الْمِرْفَقِ رأس الْعَضُدِ فقط، لكن لو قطع من نصف العَضُدِ مثلا سقط عنه الغسل نهائيًا، فالعبادة إذا فات محلها الذي علقت به سقطت، فعلى هذا لا يجب عليك حلق الرأس، لعدم وجود شعر الرأس.

وأما أخذ الشارب فهو سُنَّةٌ في هذا الموضع وغيره، لأن النبي صلى الله عليه وسلم أمر به، لكن لا لهذا السبب الذي علق الحكم به هذا السائل، وأما الأخذ من اللحية فإنه خلاف السُّنَّة، وخلاف ما أمر به النبي – عليه الصلاة والسلام- في قوله: «أَعْفُو اللَّحَى وحُقُوا الشَّوَارِبِ»، فلا يأخذ منها شيئًا لا في الْحَجِّ ولا في غيره.

مطالب مرتبط:

(۴۳۵۱) حکم وکالت در رمی جمرات به‌سبب ازدحام شدید در ایام تشریق

نظر ما این است که اگر خودت نتوانستی رمی را به سبب بیماری یا این که حامله بودی یا لنگی به جا آوری برایت حلال بوده که وکیل بگیری اما اگر عذری وجود نداشته است وکیل گرفتن حلال نیست زیرا رمی جمرات از شعائر  حج است و جزئی از آن است...

ادامه مطلب …

(۴۳۶۴) حکم ترک طواف وداع به‌ سبب عذر شرعی

کسی که طواف وداع نکرده است حج آن صحیح می‌باشد زیرا طواف وداع جدای از حج است و برای همین نیز برای اهل مکه واجب نیست و اگر از واجبات حج می‌بود برای اهل مکه نیز واجب بود....

ادامه مطلب …

(۴۳۰۷) حكم رمی جمره خارج از حوض به‌سبب ازدحام سنگ‌ریزه‌ها

انسان هنگامی که رمی جمرات می‌کند، زمانی که یقین حاصل کرد که سنگ‌ریزه‌ها در حوض افتادند، کفایت می‌کند و اگر چه از حوض بغلطد....

ادامه مطلب …

(۴۳۳۹) آیا جایز است در شب‌های یازدهم و دوازدهم بعد از نصف شب از منی خارج شد؟

اگر بیشتر شب گذشته باشد و او در منی بوده می‌تواند خارج شود چون اکثر به منزله‌ی کل است...

ادامه مطلب …

(۴۳۲۲) زمان صحیح ذبح فدیه در حج

اشکالی ندارد که انسان بعد از تحلل قربانی‌اش را ذبح کند....

ادامه مطلب …

(۴۳۷۰) حکم طواف وداع برای مقیم مکه هنگام سفر

هنگامی که برای حج یا عمره آمده است طواف کرده و خارج نیز نمی‌گردد مگر با طواف اما اگر برای غیر عمره و حج به مکه آمده است بلکه برای کار یا ملاقات خویشاوندان یا مانند آن به مکه آمده است پس در این صورت طواف وداع لازم نمی‌باشد ....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه