جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۴۳۶۴) حکم ترک طواف وداع به‌ سبب عذر شرعی

(۴۳۶۴) سوال: سه بار حج انجام دادم و هر بار به خاطر عذر شرعی نتوانستم طواف وداع را انجام دهم و بدون طواف مسافرت کردم و فدیه‌ای نیز نداده‌ام آیا حج من صحیح و مقبول است؟ و آیا بعد از گذشت این مدت الان چیزی برای من فرض است و آن چیست؟

جواب:

کسی که طواف وداع نکرده است حج آن صحیح می‌باشد زیرا طواف وداع جدای از حج است و برای همین نیز برای اهل مکه واجب نیست و اگر از واجبات حج می‌بود برای اهل مکه نیز واجب بود ولی این واجبی مستقل برای کسی است که ‌می‌خواهد از مکه بعد از حج یا عمره خارج گردد و اگر برای این سوال کننده عذر شرعی وجود داشته است یعنی حائض بوده است از او طواف وداع ساقط می‌شود زیرا ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ می‌فرماید: «أُمِرَ الناس أن يكون آخر عَهْدِهِمْ بالبيت، إلا أنه خُفِّفَ عن المرأة الحائض»[۱]: (به مردم امر شد كه آخرين عمل شان در ايام حج، طواف (وداع) باشد مگر زنان حائضه كه از اين قانون مستثنا می باشند): بنابراین حج شما صحیح است و مادامی که عذر شرعی داشتی چیزی بر شما لازم نیست زیرا این امر برای شما تخفیف داده شده است و الحمدلله.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: حججت بيت الله الْحَرَامِ ثلاث مرات، وفي كل مرة لم أتمكن من طَوافِ الْوَدَاعِ لأعذار شرعية، فأسافر دونَ الطَّوَافِ، ولم أقدم فِدْيَةٌ في حينها، فهل حَجي صحيح ومقبول أم لا؟ وهل يَفْرِضُ عَلَيَّ الشرعُ شيئا الآن بعد فوات الوقت، وما هو؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: من لم يطف طَوَافَ الْوَدَاع حجه صحیح، لأن طَوَافَ الْوَدَاع منفصل من الْحَجِّ، ولهذا لا يجب على أهلَ مَكَّةَ ولو كان من واجبات الحج الداخلة فيه لكان واجبا على أهل مكة، لكنه واجب مستقل لكل من أراد الخروج من مكة من حاج أو معتمر، وإذا كان لهذه السائلة أعذار شرعية، وهي الحيض فإن الحائض يسقط عنها طَوَافُ الْوَدَاع، لقول ابن عباس رضي الله عنهما: «أُمِرَ الناسُ أن يَكُونَ آخرُ عَهْدِهِمْ بِالبَيْتِ، إلا أنه خُفِّفَ عن الحائض»، وعلى هذا فإن حَجَّكَ صحيح، وليس عليك شيء ما دام العذر عذرا شرعيا وهو الحيض، لأن الأمر مخفف عنك والحمد لله.

مطالب مرتبط:

(۴۲۹۲) چه دعاهایی برای روز عرفه وارد شده است؟

از دعاهایی که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای روز عرفه وارد شده است این می‌باشد: «خَيْرُ الدُّعَاءِ دُعَاءُ يَوْمِ عَرَفَةَ، وَخَيْرُ مَا قُلْتُ أَنَا وَالنَّبِيُّونَ مِنْ قَبْلِي : لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ»...

ادامه مطلب …

(۴۳۳۸) حکم کسی که در خارج از منی می‌خوابد و تا بعد از طلوع خورشید بیدار نمی‌شود

اگر این از روی سهل‌انگاری و تفریط از جانب او نباشد چیزی بر او لازم نیست اما اگر از روی تفریط بوده است نزد جمهور اهل علم باید فدیه‌ای را در مکه ذبح کند...

ادامه مطلب …

(۴۲۹۶) آیا مراد از جمع همان مزدلفه است؟

مراد از آن مزدلفه است و جمع نامیده است چون مردم جمع می‌شوند و مردم در آن در جاهلیت و اسلام جمع می‌شوند...

ادامه مطلب …

(۴۳۱۵) حکم وکیل گرفتن برای رمی جمرات در حج چیست؟

رمی جمرات نسکی از مناسک حج است و برای خود حج کننده واجب است که آن را به جا آورد....

ادامه مطلب …

(۴۳۰۳) آیا رمی در هوا بدون برخورد به جمره معتبر است؟

اگر رمی را بر وجه صحیح آن اعاده نکردید باید فدیه‌ای را  در مکه ذبح کنید و بر فقرا آنجا توزیع کیند و اهل علم برای کسی که واجبی را ترک کند این‌گونه گفتند و رمی از واجبات حج است....

ادامه مطلب …

(۴۳۰۱) آیا رمی جمرات پیش از ظهر صحیح است؟

وقت رمی به نسبت رمی جمره‌ی عقبه برای کسانی که دارای قدرت و توانایی هستند از طلوع روز عید می‌باشد و برای غیر، از ضعیفان و افراد کم سن و زنان که در شلوغی مردم نمی‌توانند وقت آن برای ایشان از آخر شب می‌باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه