جمعه 24 صفر 1448
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
7 آگوست 2026

(۴۳۶۴) حکم ترک طواف وداع به‌ سبب عذر شرعی

(۴۳۶۴) سوال: سه بار حج انجام دادم و هر بار به خاطر عذر شرعی نتوانستم طواف وداع را انجام دهم و بدون طواف مسافرت کردم و فدیه‌ای نیز نداده‌ام آیا حج من صحیح و مقبول است؟ و آیا بعد از گذشت این مدت الان چیزی برای من فرض است و آن چیست؟

جواب:

کسی که طواف وداع نکرده است حج آن صحیح می‌باشد زیرا طواف وداع جدای از حج است و برای همین نیز برای اهل مکه واجب نیست و اگر از واجبات حج می‌بود برای اهل مکه نیز واجب بود ولی این واجبی مستقل برای کسی است که ‌می‌خواهد از مکه بعد از حج یا عمره خارج گردد و اگر برای این سوال کننده عذر شرعی وجود داشته است یعنی حائض بوده است از او طواف وداع ساقط می‌شود زیرا ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ می‌فرماید: «أُمِرَ الناس أن يكون آخر عَهْدِهِمْ بالبيت، إلا أنه خُفِّفَ عن المرأة الحائض»[۱]: (به مردم امر شد كه آخرين عمل شان در ايام حج، طواف (وداع) باشد مگر زنان حائضه كه از اين قانون مستثنا می باشند): بنابراین حج شما صحیح است و مادامی که عذر شرعی داشتی چیزی بر شما لازم نیست زیرا این امر برای شما تخفیف داده شده است و الحمدلله.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: حججت بيت الله الْحَرَامِ ثلاث مرات، وفي كل مرة لم أتمكن من طَوافِ الْوَدَاعِ لأعذار شرعية، فأسافر دونَ الطَّوَافِ، ولم أقدم فِدْيَةٌ في حينها، فهل حَجي صحيح ومقبول أم لا؟ وهل يَفْرِضُ عَلَيَّ الشرعُ شيئا الآن بعد فوات الوقت، وما هو؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: من لم يطف طَوَافَ الْوَدَاع حجه صحیح، لأن طَوَافَ الْوَدَاع منفصل من الْحَجِّ، ولهذا لا يجب على أهلَ مَكَّةَ ولو كان من واجبات الحج الداخلة فيه لكان واجبا على أهل مكة، لكنه واجب مستقل لكل من أراد الخروج من مكة من حاج أو معتمر، وإذا كان لهذه السائلة أعذار شرعية، وهي الحيض فإن الحائض يسقط عنها طَوَافُ الْوَدَاع، لقول ابن عباس رضي الله عنهما: «أُمِرَ الناسُ أن يَكُونَ آخرُ عَهْدِهِمْ بِالبَيْتِ، إلا أنه خُفِّفَ عن الحائض»، وعلى هذا فإن حَجَّكَ صحيح، وليس عليك شيء ما دام العذر عذرا شرعيا وهو الحيض، لأن الأمر مخفف عنك والحمد لله.

مطالب مرتبط:

(۴۳۴۷) حکم وکالت در رمی جمرات برای مسافرِ غیر معذور از جهت بیماری

نظر ما این است که آن به جا نیامده است و واجبی از واجبات حج را ترک کرده...

ادامه مطلب …

(۴۳۴۸) آیا زن می‌تواند در حج اول به‌ علت شلوغی رمی جمرات را وکالت دهد؟

امید دارم که چیزی برایش لازم نباشد مادامی که در آن وقت نمی‌توانسته رمی کنند و گمان کرده است که با وکیل گرفتن از جانب او به جا می‌آید و برای همین نیز وکیل گرفته است...

ادامه مطلب …

(۴۳۰۸) حکم وکالت در رمی جمره اول برای حاجی ناتوان

واجب است که خودش رمی کند مگر این که آن مرد یا زن مریض باشد یا این که حامله باشد و برای فرزندش بترسد یا مانند آن که کسی از او نیابت می‌کند....

ادامه مطلب …

(۴۳۵۴) حکم بازگشت حاجی به منی بعد از غروب آفتاب در روز دوم تشریق

مادامی که تعجیل کرده و از منی خارج شده بعد  از آن که رمی جمرات را بعد از زوال انجام داده به نیت اینکه نسکش را به پایان برساند پس نسکش به پایان رسیده است....

ادامه مطلب …

(۴۳۵۹) حکم ترک طواف وداع با گمان عدم وجوب آن

بر امثال ایشان هر کدام ذبح فدیه‌ای در مکه و توزیع بین فقرا لازم می‌شود چون که واجبی را ترک کردند.....

ادامه مطلب …

(۴۳۰۴) رمی ناقص به‌ علت ازدحام و انحراف سنگ‌ریزه‌ها

زدن به جمره واجب نیست زیرا آن ستون‌های موجود در آن حوض‌ها جمار مجرد علامت‌هایی برای مکان رمی هستند و واجب این است که سنگ‌ریزه به آن حوض برسد ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه