دوشنبه 17 ذیقعده 1447
۱۴ اردیبهشت ۱۴۰۵
4 می 2026

(۴۳۲۲) زمان صحیح ذبح فدیه در حج

(۴۳۲۲) سوال: در سال‌های متعدد شاهد این بودیم که بسیاری از گوشت‌ها در منی هدر می‌رود لذا جایز است که من در روز عید رمی جمره‌ی عقبه را به جا آورم و طواف کنم و سرم را بتراشم و از احرام خارج گشته و لباسم را بپوشم و در روز سوم یا دوم فدیه‌ام را ذبح کنم تا که چیزی از آن را بخورم و کسی را پیدا کنم که بخورد یا این که باید ذبح قبل از تحلل باشد؟

جواب:

اشکالی ندارد که انسان بعد از تحلل قربانی‌اش را ذبح کند و در مناسبت دوست دارم که نسکی را در روز عید انجام می‌گیرد واضح سازم: رمی جمره‌ی عقبه سپس ذبح قربانی سپس تراشیدن یا کوتاه کردن سر سپس طواف و سعی، انجام این‌ها به ترتیب مشروع است همانگونه که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم رمی جمره‌ی عقبه را به جا آورده سپس اکثر قربانی‌اش را با دست خودش ذبح نمود سپس سرش را تراشیده سپس طواف را به جا آورده اما اگر بعضی زودتر از بعضی دیگر انجام گیرد مخصوصا هنگام نیاز اشکالی ندارد زیرا در مورد تقدیم و تأخیز در روز عید از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوال می‌شد و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هیچ چیزی از این که تقدیم و تأخیر شده بود پرسیده نشده بود مگر آن‌که فرمود: «افعل و لا حرج»[۱] : (انجام بده و اشکالی ندارد).

و مسئله‌ی این سوال کننده نیز بر این حکم تطبیق دارد یعنی جایز است که او ذبح را تا روز دوم از ایام عید به تأخیز بیاندازد و قبل از آن از احرام بیرون بیاید زیرا تحلل ربطی به ذبح قربانی ندارد و تحلل با رمی جمره‌ی عقبه و تراشیدن سر و طواف می‌باشد و با رمی و تراشیدن سر تحلل اول صورت می‌گیرد و هنگامی که طواف و سعی را نیز به جا آورد تحلل دوم صورت می‌پذیرد اما ذبح قربانی ربطی به تحلل ندارد.


[۱] رواه البخاری (۸۳) و مسلم (۱۳۰۶).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: نشاهد في سنوات عديدة كثيرًا من اللحوم تذهب هدرًا في مِنّى، فهل يجوز لي في يوم العيد أن أَرْمِي جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ، وأطوف بالبيت، وأحلق رأسي وأتحلل وألبس ثيابي وفي اليوم الثالث أو الثاني أذبح فديتي لكي أكل منها، وأجد من يأكلها أيضًا، أو أنه لا بد من ذبحها قبل التحلل؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا بأس أن يذبح الإنسان هَدْيَهُ بعد التحلل، وبهذه المناسبة أحب أن أبين أن الأنساك التي تفعل يوم العيد هي كالتالي: رمى جمرة الْعَقَبَةِ، ثم ذَبَحَ الْهَدْى، ثم الْحَلْقُ أو التقصير، ثم الطَّوَافُ بالبيت، والسَّعْي، هذا هو المشروع في ترتيب هذه الأنساك الأربعة، كما فعله النبي صلى الله عليه وسلم أنه رمى جمرة الْعَقَبَةِ، ثم نَحَر أكثر بُدْنِه بيده، ثم حَلَقَ رأسه، ثم طاف، ولكن لو قدم بعضها على بعض، ولا سيما عند الحاجة، فلا بأس في ذلك، لأن النبي صلى الله عليه وسلم كان يُسْأَلُ يوم العيد في التقديم والتأخير، فما سُئل عن شيء قدم ولا أُخْرَ إلا قال: «افْعَلْ ولا حَرَجَ ».

قضية هذا السائل تنطبق على هذا الحكم، بمعني أنه يجوز أن يُؤَخِّرَ النحر إلى اليوم الثاني من أيام العيد، ويتحلل ،قبله، لأن التحلل لا يرتبط بذبح الهدى، وإنما التحلل يكون برمي جمرة العقبة، والْحَلْقِ، والطواف، ففي الرمي، والحلق، أو التقصير يتحلل التحلل الأول، وإذا طاف وسعى حل التحلل الثاني، أما النحر، أو ذبح الهدى فإنه لا علاقة له بالتحلل.

مطالب مرتبط:

(۴۳۵۹) حکم ترک طواف وداع با گمان عدم وجوب آن

بر امثال ایشان هر کدام ذبح فدیه‌ای در مکه و توزیع بین فقرا لازم می‌شود چون که واجبی را ترک کردند.....

ادامه مطلب …

(۴۳۰۱) آیا رمی جمرات پیش از ظهر صحیح است؟

وقت رمی به نسبت رمی جمره‌ی عقبه برای کسانی که دارای قدرت و توانایی هستند از طلوع روز عید می‌باشد و برای غیر، از ضعیفان و افراد کم سن و زنان که در شلوغی مردم نمی‌توانند وقت آن برای ایشان از آخر شب می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۴۳۶۹) آیا طواف وداع در عمره واجب است؟

ما آن را واجب می‌دانیم و این که برای شخص واجب است که بعد از عمره از مکه خارج نشود مگر این که طواف وداع را بعد از تمام کارهایش انجام دهد....

ادامه مطلب …

(۴۲۹۵) حکم شک در محل مبيت مزدلفه پس از انجام اعمال حج

اگر برای شما روشن شده که قبل از مزدلفه پایین گشته‌اید حکم شما در حکم کسی که شب ماندن در مزدلفه را ترک کرده است زیرا برای انسان واجب است که احتیاط کند و در مکانی نشیند مگر این که یقین داشته باشد که غالب ظنش آن است که در مزدلفه است....

ادامه مطلب …

(۴۳۵۸) زمان مشروع برای طواف وداع

طواف وداع برای هر کسی که حج یا عمره می‌کند واجب است قبل از این که از مکه خارج شود طواف وداع را بدون سعی به جا آورد....

ادامه مطلب …

(۴۳۳۳) حکم ترک اقامت شبانه در منی و گذراندن بخشی از شب در مسجدالحرام

شایسته بود که شما خلاف این را انجام می‌دادید و در ایام تشریق شب و روز را در منی باقی می‌ماندید و اگر مکانی برای شما نبود صبر می‌کردید تا این که مردم تمام می‌شدند ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه