جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۴۳۷۳) حکم انجام عمره بعد از حج و پیش از طواف وداع برای حاجی مفرد

(۴۳۷۳) سوال: آیا بعد از مناسک حج و قبل از طواف وداع، عمره جایز است برای این که من فقط نیت حج کرده‌ام و بعد از آن نیت عمره کردم و از شهر گده احرام عمره بستم؟ لطفاً ما را راهنمایی کنید وفقکم الله.

جواب:

عمره‌ی بعد از حج اگر اتفاقی مانند چیزی که برای عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا رخ داد رخ دهد هنگامی که برای عمره احرام بست و قبل از این که به مکه برسد حیض شد پس رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او امر نمود که برای حج احرام ببندد پس این کار را کرد و بعد از تمام شدن حج از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم طلب کرد که عمره کند پس به برادرش عبدالرحمن بن ابوبکر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ امر کرد که با او به تنعیم رود پس از آنجا احرام بست[۱] ؛ و اگر برای زن چنین چیزی که برای ام المؤمنین عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا رخ داد، رخ دهد و نفس راحت نشود مگر این که عمره را بعد از حج انجام دهد، اشکالی ندارد زیرا در سنت وارد شده است اما به غیر از آن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش هیچ‌کدام بعد از حج عمره نکردند بلکه عبدالرحمن رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که همراه خواهرش رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا بود و به تنعیم رفتند نیز عمره ننمود و اگر عمره بعد از حج از امور مشروع می‌بود عبدالرحمن بن ابوبکر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ انجام می‌داد زیرا برای او میسر بود و او همراه خواهرش به تنعیم رفتند لذا این دلیلی بر این است که برای حاجی مشروع نیست که بعد از حج عمره کند مگر این که به بلدش برگردد سپس دوباره از آنجا بیاید مثل اهل جده مثلا حج را به پایان رسانده‌اند و به جده برگشته‌اند سپس احرام می‌بندند و به مکه می‌آیند و در این حالت اشکالی ندارد زیرا او از بلد خود برای عمره آمده است.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل تجوز الْعُمْرَةُ بعد مناسك الحج، وقبل طَوافِ الْوَدَاعِ حيث إني لم أنوِ إلا حَجًا فقط، وبعدها نويت لِلْعُمْرَةِ وأحرمت لِلْعُمْرَةِ من جُدة؟ أفيدونا وفقكم الله.

فأجاب رحمه الله تعالى: الْعُمْرَةُ بعد الْحَجِّ إذا حصل مثل ما حَصَلَ لعائشة رضي الله عنها حينما أحرمت بالْعُمْرَةِ، فَحَاضَتْ قبل أن تَصِلَ إلى مَكَّةَ، فأمرها النبي صلى الله عليه وسلم أن تُحرِمَ ،بالْحَجِّ، ففعلت، وبعد انتهاء الْحَج طلبت من النبي صلى الله عليه وسلم أن تَعْتَمِر فأمر أخوها عبد الرحمن بن أبي بكر أن يخرج بها إلى التَّنْعِيمِ فأحرمت منه. فإذا جرى لامرأة مثل ما جرى لأم المؤمنين عائشة رضي الله عنها، ولم تَطبْ نفسها ، إلا بفعل الْعُمْرَةِ بعد الْحَجِّ فهذا لا بأس به، لورود السُّنَّةِ به، وأما من سواها فإن النبي صلى الله عليه وسلم وأصحابه لم يقم أحد منهم بأداء عُمْرَةٍ بعد أداء الْحَجِّ، بل هذا عبد الرحمن بن أبي بكر كان مصاحبًا لأخته وخارجا إلى التَّنْعِيمِ ومع ذلك لم يأت بِعُمْرة، ولو كانت الْعُمْرَةُ بعد الْحَجّ من الأمور المشروعة لكان فعلها عبد الرحمن بن أبي بكر لأنها متيسرة له، فإنه قد ذهب مع أخته إلى التَّنْعِيمِ، فهذا دليل على أنه لا يشرع للحاج أن يأتي بالْعُمْرَةِ بعد الْحَجِّ، إلا إذا رجع إلى بلده، ثم أتى بها من بلده، مثل لو كان من أهل جُدَّةَ فلما انتهى الْحَج خرج إلى جُدَّةَ، ثم رجع مُحرِما بالْحَجِّ، فلا حرج عليه هنا لأنه أتى بالْعُمْرَةِ من بلده.

مطالب مرتبط:

(۴۳۴۱) حکم درک شب منی با رسیدن در نیم‌ساعت پیش از فجر در شب یازدهم

اشکالی در آن نمی‌باشد و بر شما گناه و فدیه‌ای نیست...

ادامه مطلب …

(۴۳۲۹) یا انجام طواف افاضه در روز خروج از مکه کفایت از طواف وداع می‌کند؟

بله اگر انسان طواف افاضه را تا به هنگام خروج از مکه به تأخیز بیاندازد سپس طواف و سعی را به جا آورد و در همان حال خارج شود در این صورت او را از طواف وداع کفایت می‌کند...

ادامه مطلب …

(۴۳۷۱) حکم خرید بعد از طواف وداع در حج

ما می‌گوییم: او اینها را قبل از طواف وداع بخرد تا این که آخرین کارش طواف کعبه باشد....

ادامه مطلب …

(۴۳۵۶) حکم تأخیر خروج از مکه پس از طواف وداع به سبب استراحت

واجب است که طواف وداع آخرین اموری باشد که انسان انجام می‌دهد...

ادامه مطلب …

(۴۳۸۸) آیا فضل عمره‌ در رمضان محدود به اول یا وسط یا آخر آن است؟

عمره در رمضان محدود به اول یا وسط یا آخر آن نیست بلکه در عام است و شامل اول و وسط و آخر آن می‌شود...

ادامه مطلب …

(۴۳۰۷) حكم رمی جمره خارج از حوض به‌سبب ازدحام سنگ‌ریزه‌ها

انسان هنگامی که رمی جمرات می‌کند، زمانی که یقین حاصل کرد که سنگ‌ریزه‌ها در حوض افتادند، کفایت می‌کند و اگر چه از حوض بغلطد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه