دوشنبه 20 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
3 آگوست 2026

(۳۳۸۲) حکم گذاشتن سنگ به عنوان علامت بر روی قبر

(۳۳۸۲) سوال: بعد از دفن کردن میت چیزی بر روی قبر گذاشته می‌شود که شاهد نامگذاری شده است پس هنگامی که مرد باشد دو علامت از سنگ بر روی آن قرار داده می‌شود و اگر زن باشد سه سنگ به صورت متوالی گذاشته می‌شود. پس صحت قرار دادن این سنگ‌ها چگونه است؟

جواب:

اگر مراد از گذاشتن این سنگ‌ها فقط علامت باشد یکی کافی است و فرقی بین زن و مرد آن وجود ندارد اما چیزی که بین مردم رواج دارد این است که یک سنگ را مقابل سر میت قرار می‌دهند و سنگ دیگر را در مقابل دو پایش قرار می‌دهند برای اینکه حدود قبر مشخص شود تا اینکه وقتی یکی می‌خواهد قبری حفر کند، بداند که اینجا قبری وجود دارد مخصوصاً اگر زمان زیادی از آن بگذرد به این خاطر که گذشت زمان، آثار قبر را از بین می‌برد و فقط آن سنگ‌ها باقی می‌مانند به همین سبب از قدیم، دو سنگ بر قبر قرار می‌دادند یکی مقابل سر میت و یکی دیگر، مقابل پایش و این اشکالی ندارد اما بین مرد و زن تفاوتی نمی‌باشد که اگر زن باشد سه سنگ، که یکی در وسط او و دو تای دیگر در مقابل سر و پایش قرار گیرد پس این اصلی ندارد و در سرزمین ما نیز معروف نمی‌باشد و همچنین این سنگ‌ها بلندی آن به گونه‌ای نیست که از دیگر قبر‌ها متمایز باشد همانگونه  که بعضی از مردم انجام می‌دهند و می‌ترسم که این مشرف قرار دادن این قبر بر دیگر قبر‌ها باشد و علی بن ابی طالب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ به ابی الهیاج گفت: {أَلَا أَبْعَثُكَ عَلَى مَا بَعَثَنِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا تَدَعَ تِمْثَالًا إِلَّا طَمَسْتَهُ، وَلَا قَبْرًا مُشْرِفًا إِلَّا سَوَّيْتَهُ}[۱] یعنی: (آیا تو را بر آن‌چه که رسول الله مرا بر آن برانگیخت، برانگیزم؟ ایشان فرمود: هیچ تمثالی را به حال خود رها مکن، جز این که آن را نابود کنی و هیچ قبر بلندی را رها مکن، مگر این که آن را هموار گردانی). مشرف بودن یعنی این که از دیگر قبور بالاتر باشد که باید سنگ‌های در قبرستان یکسان و مانند هم باشند همانگونه که نباید بر این سنگ‌ها چیزی از قرآن یا از سنت و یا از ذکر نوشته شود بلکه فقط به مجرد علامتی بر آن قرار داده شود.


[۱] [تخریج آن گذشت]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بعد دفن الميت يُوضَعُ على القبر ما يُسَمَّى شاهدًا، فإذا كان رجلًا يُوضَعُ علامتان من حجر، وإذا كانت امرأة توضع ثلاثة أحجار متتالية، فما صحة وضع هذه الأحجار؟

فأجاب رحمه الله تعالى: وضع الأحجار على القبر يُراد به العلامة فقط، والواحدة تكفي، ولا فرق بين الذكر والأنثى، لكن اعتاد الناس أن يجعلوا حجرين أحدهما عند رأس الميت والثاني عند رجليه؛ لتتبين حدود القبر؛ حتى لا يَأْتِيَ أحدٌ فَيَحْفِرَ على القبر الذي كان موجودًا، خصوصا مع طول المدة؛ لأنه مع طول المدة يندفن القبر ولا يبقى إلا تلك الأحجار ؛ فلذلك كان الناس من عهد قديم يجعلون على القبر :حجرين أحدهما عند رأس الميت، والثاني عند رجله، وهذا لا بأس به، ولكن لا يُفَرَّقُ بين الذكر والأنثى بأن يجعل على الأنثى ثلاثة أحجار، واحدًا عند وسطها واثنين عند رأسها ورجليها، فهذا لا أصل له وليس معروفًا عندنا في بلادنا، كما أنه لا تُرْفَعُ تلك الأحجار رفعا يكون به القبر بينا كما يفعل بعض الناس؛ فإني أخشى أن يكون هذا من الإشراف، وقد قال علي بن أبي طالب رضي الله عنه لأبي الهياج: أَلَا أَبْعَتُكَ عَلَى مَا بَعَثَنِي عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ؟ «أَنْ لَا تَدَعَ تِثَالًا إِلَّا طَمَسْتَهُ، وَلَا قَبْرًا مُشْرِفًا إِلَّا سَوَّيْتَهُ» – ومُشْرِفًا أَي: عاليا على غيره، بل تُجْعَلُ الأحجار في المقبرة على حد سواء، كذلك لا يُكْتَبُ على الحجر شيء من القرآن أو شيء من السُّنَّة أو شيءٌ من الذكر، بل تُجْعَلُ علامة فقط.

مطالب مرتبط:

(۳۳۷۳) حکم شرعی دفن اموات در بناهای آجری

سنت در مورد قبر این است که گودالی برای میت در زمین کنده شود سپس لحدی برایش قرار داده شود بدین صورت که گودال دیگری در گوشه‌ی قبر به سمت قبله حفر شود سپس میت آن جا قرار داده شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۳۷) حکم وصیت به دفن در مکان معین

بهتر است انسان وصیت نکند که در مکان معینی دفن شود به ویژه اگر دوری و مشقت داشته باشد زیرا این مسئله خویشاوندان و دیگران را را به سختی می‌اندازد...

ادامه مطلب …

(۳۳۷۵) حکم دفن میت صالح در کنار گناهکار

دلیلی وجود ندارد که انسان صالح اذیت شود زیرا احوال آخرت با احوال دنیا تفاوت دارد ...

ادامه مطلب …

(۳۳۳۸) آیا برای مسلمان جایز است در وصیتش مکان دفنش را بنویسد؟

بله، جایز است مسلمان وصیت کند در مکان معینی دفن شود اما شایسته نیست  چنین کاری انجام دهد زیرا بازماندگان را به زحمت و سختی می‌اندازد ...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۰) آیا شتاب کردن در دفن میت، سنت است؟

بله، شتاب کردن در دفن میت و آماده کردن وی مانند غسل زدن، کفن کردن و نماز بر وی از سنت است...

ادامه مطلب …

(۳۳۸۰) حکم بنا کردن بر قبر، نوشتن بر آن و قرائت قرآن بر میت

بنا کردن بر قبور حرام است به این خاطر که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از بنا کردن بر روی قبور منع کرده‌اند و از شدید ترین آن بنا کردن مسجد بر قبر می‌باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه