جمعه 14 ذیقعده 1447
۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
1 می 2026

(۳۳۷۴) آیا دفن کردن بیش از یک نفر در یک قبر جایز است؟

(۳۳۷۴) سوال:  آیا دفن کردن بیش از یک نفر در یک قبر جایز است؟

جواب:

مشروع آن است که هر انسانی به تنهایی در یک قبر دفن شود همان گونه که در قدیم و امروزه سنت بر آن بوده است اما اگر حاجت یا ضرورت اقتضا کند دو نفر یا بیشتر در یک قبر جمع شوند اشکالی ندارد زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در غزوه‌ی اُحُد دو و سه مرد را در یک قبر دفن می‌کرد.[۱] شایسته است در این حالت، کسی که قرآن بیش‌تری یاد دارد به سوی قبله مقدّم شود زیرا او برتر است.

سؤال کننده می‌گوید: شیخ بزرگوار! یعنی روی هم قرار داده نمی‌شوند یا نمی‌توان بین آنان موانعی قرار داد؟

شیخ ابن عثیمین -رحمه‌الله- جواب دادند: کنار یکدیگر قرار داده می‌شوند نه روی یکدیگر.


[۱] [أخرجه أبوداود: كتاب الجنائز، باب في الشهيد يغسل، رقم ٣١٣٦. والترمذي: كتاب الجنائز، باب ما جاء في قتلى أحُد و ذكر حمزة، رقم ١٠١٦. والنسائي: كتاب الجنائز، باب ما يستحب من إعماق القبر، رقم ٢٠١٠]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز دفن أكثر من شخص في قبر واحد؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع أن يُدْفَنَ كل إنسان في قبر وحده كما جرت به السُّنَّة قديمًا وحديثًا، ولكن إذا دعت الحاجة أو الضرورة إلى جمع اثنين فأكثر في قبر واحد فلا بأس به، فإن النبي – عليه الصلاة والسلام- في غزوة أحد كان يدفن الرجلين والثلاثة في قبر واحد، وفي هذه الحال ينبغي أن يُقَدَّم إلى القبلة أكثر هم قرآنا؛ لأنه الأفضل.

يقول السائل: فضيلة الشيخ: يعني لا يكونون في وضع على بعضهم، بل تُوضع بينهم حواجز؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: يكون بعضهم إلى جنب بعض، وليس بعضهم فوق بعض.

مطالب مرتبط:

(۳۳۸۱) حکم قرار دادن نشانه‌ی کوچک بر قبر

قرار دادن نشانه بر روی قبر به این علت که زیارت کننده آن را پیدا کند، اشکالی ندارد اما به این شرط که آن قبر با آن علامت، مشهور نشود....

ادامه مطلب …

(۳۳۳۶) آیا دفن در غربت به میت ضرر می‌رساند؟

این مسئله ضرر و زیانی به وی نمی‌رساند زیرا انسان در هر سرزمینی دفن شود روز قیامت از همان مکان برانگیخته می‌شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۶۶) حکم عبور انسان‌ها و حیوانات از میان قبرستان

واجب بر آن‌ها که این قضیه را به والیان امر برای اتخاذ آنچه در حمایت و حفظ آن نیاز است خبر دهند و تا اینکه راه‌های کنار آن را هموار سازند تا مردم از آن مسیرها عبور نمایند...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۳) قرین چیست؟

قرین همان شیطان است که به اجازه‌ی الله بر انسان مسلط شده که او را به بدی‌ها دستور داده و از خوبی‌ها باز می‌دارد...

ادامه مطلب …

(۳۳۳۴) آیا انسان در همان مکانی که از آن خلقت شده، دفن می‌شود؟

پیرامون این مسئله اصلی از قرآن و سنت نمی‌دانم که انسان در همان مکانی که از آن خلقت شده، دفن می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۳۶۰) حکم نماز در مسجدی که قبری در آن، در جهت عکس قبله قرار دارد

اگر این مسجد بر روی قبر بنا شده است نماز خواندن در آن حرام است و باید خراب شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه