جمعه 4 محرم 1448
۲۹ خرداد ۱۴۰۵
19 ژوئن 2026

(۳۳۵۵) مدت زمان پرسش و پاسخ میت در قبر

(۳۳۵۵) سوال: در حدیث صحیح وارد شده است که میت زمانی که در قبر گذاشته می‌شود از سه چیز سوال می‌شود: پروردگار تو کیست؟ دین تو چیست؟ و پیامبر تو کیست؟و از جهتی از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده که به اندازه‌ی نحر شتر بعد از دفن میت در کنار قبر آن ایستاده شود؟ سؤال این است: این سه سوال نهایتاً بیش از از دو یا سه دقیقه وقت نمی‌گیرد. آیا سوال‌های دیگری وجود دارند که به اندازه‌ی نحر شتر وقت می‌گیرند؟ لطفاً پاسخ دهید.

جواب:

از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است که بعد از دفن میت در کنار قبر به اندازه‌ی نحر شتر بایستند و این روایت از عمرو بن العاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ است اما آنچه که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است، این است که هنگامی که از دفن میت فارغ می‌شدند کنار آن می‌ایستادند و می‌فرمودند: «استغفروا لأخيكم وسلوا له بالتثبيت فإنه الآن يسأل» یعنی: (برای برادرتان طلب استغفار و تثبیت نمایید؛ زیرا الان مورد سوال قرار می‌گیرد.) آنچه که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن بعد از دفن میت توصیه نموده‌اند این است که بعد از اینکه میت دفن شد  مقداری کنار آن ایستاده شود و گفته شود: بار الها او را ببخش بار الها او را ثابت قدم بگردان سه بار تکرار می‌شود؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زمانی که دعا می‌کردند سه بار دعا می‌کردند. سپس دست می‌کشیدند این آن چیزی است که وارد شده است، پس بر این اکتفا شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ عندنا في مصر يدفنون الميت على ظهره ويجعلون يده اليمنى فوق اليسرى، وقد وجدتهم هنا في المملكة يدفنون الميت على جنبه الأيمن. الرجاء الإفادة عن هذا مأجورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: الصواب أن الميت يُدْفَن على جنبه الأيمن مستقبل القبلة، فإن الكعبة قبلة الناس أحياء وأمواتا، وكما أن النائم ينام على جنبه الأيمن كما أمر بذلك النبي صلى الله عليه وسلم فكذلك الميت يُضْجَع على جنبه الأيمن، فإن النوم والموت يشتركان في كون كل منهما وفاة، كما قال الله -تعالى-:﴿ اللهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ﴾ [الزمر: ٤٢]. فالمشروع في دفن الميت أن يُضْجَع على جنبه الأيمن مُسْتقبل القبلة، ولعل ما شاهده السائل في بلاده كان نتيجة عن جهل من يتولى ذلك، وإلا فما علمت أن أحدًا من أهل العلم يقول: إن الميت يُضْجَع على ظهره، وتُجعَل يداه على بطنه.

مطالب مرتبط:

(۳۳۸۶) آیا ریختن آب بر روی قبر‌ها، نفعی به میّت می‌رساند؟

نفعی به میّت نمی‌رساند و کسی که این کار را انجام می‌دهد با وجود این که معتقد به آن باشد پس عقیده‌ی او صحیح نیست. ...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۰) آیا شتاب کردن در دفن میت، سنت است؟

بله، شتاب کردن در دفن میت و آماده کردن وی مانند غسل زدن، کفن کردن و نماز بر وی از سنت است...

ادامه مطلب …

(۳۳۸۵) حکم قرار دادن شاخه نخل و ظرف آب و دانه بر روی قبر

این اشتباه بزرگی است و کار بیهوده‌ای است و هیچ گونه فایده‌ای ندارد و هیچ کس را نمی‌شناسم که چنین چیزی را گفته باشد....

ادامه مطلب …

(۳۳۷۹) حکم نوشتن نام و مشخصات متوفی بر روی قبر

قبرستان جایگاه مردگان است نه جایگاه انسان‌های زنده که  تزیین و آرایش شود و سیمان کاری بشود و بر روی آن جملات مرثیه و مداحی نوشته شود اما واجب است که منزل مردگان بر حالت خودش باقی بماند تا انسانی که از آن عبور می‌کند را بیدار سازد ....

ادامه مطلب …

(۳۳۳۹) آیا بنا کردن قبر جایز است؟

نمی‌دانم مقصود از بنا کردن قبر، این است که انسان بنایی را انتخاب کند تا در آن دفن شود یا مقصودش بنا کردن روی قبر است؛ اگر مقصودش اولی است یعنی مکانی را برای دفن شدن انتخاب کند، سنت این است که قبر دارای لحد باشد ....

ادامه مطلب …

(۳۳۷۵) حکم دفن میت صالح در کنار گناهکار

دلیلی وجود ندارد که انسان صالح اذیت شود زیرا احوال آخرت با احوال دنیا تفاوت دارد ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه