سه‌شنبه 21 صفر 1448
۱۲ مرداد ۱۴۰۵
4 آگوست 2026

(۳۲۶۳) روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در زیارت کردن از مریض

(۲۳۶۳) سوال: روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در زیارت کردن از مریض چگونه بوده است؟

جواب:

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از بیماران عیادت می‌نمودند و به آنها آرامش می‌دادند و با عیادت کردن، آنها را خوشحال‌ می‌ساخت و بعضی اوقات آنها را رقیه می‌کرد و این‌چنین برای انسان شایسته می‌باشد زمانی که از برادر مریضش عیادت می‌کند چه در بیمارستان و چه در خانه‌هایشان با ملاقاتشان آنها را خوشحال و مسرور سازد زیرا در واقع روحیه و خوشحالی برای مریض نصف درمان می‌باشد چرا که آرامش می‌یابد و خوشحال می‌شود و با آن دردهایش را فراموش می‌کند مخصوصاً اگر عیادت کننده دارای شخصیت بالای در جامعه داشته باشد که قطعاً این عیادت اجر مضاعف خواهد بود.

شایسته است برای کسی که به عیادت مریض می‌رود، برای او شادی به ارمغان بیاورد و به او بگوید حال امروز تو بهتر از دیروز است، چه شفا بیابد و یا این که مریضی آن زیاد شود چون اگر شفا یابد در صحت و عافیت می‌باشد و اگر مریضی او زیاد شود برای او اجر و ثواب نوشته خواهد شد.

و مثلا توبه را به او یادآور شود به‌ گونه‌ای که مریض احساس نکند مرگ به او نزدیک شده است مثلاً به او بگوید: تو الان والحمدلله، اگر نمی‌توانی اعمال دنیا را انجام بدهی برای اعمال صالح از قرائت قرآن، ذکر، استغفار فارغ شده‌ای و از کلماتی مانند این استفاده شود بدون اینکه احساس بکند که تو مرگ او را نزدیک دانسته‌ای.

 همچنین شایسته است که از کیفیت وضو، طهارت و نماز او سوال کند زیرا که برخی از مردم اشتباه نماز می‌خوانند مثلاً شخصی به عیادت مریضی می‌رود و از او سوال می‌کند نماز و طهارتت چگونه است؟ پس او می‌گوید: ۱۵ روز است که نماز را به صورت قصر و جمع می‌خوانم در حالیکه او مسافر نیست؛ توجه بکنید چگونه گمان کرده است زمانی که نماز جمع جایز می‌باشد، قصر نیز جایز است در صورتی که برعکس می‌باشد، هنگامی که قصر جایزه می‌باشد، جمع نیز جایز است اما برعکس او صادق نمی‌باشد زمانی که جمع جایز شد (لزوما) قصر جایز نیست پس جمع در غیر سفر هنگامی که اسباب آن وجود داشته باشد، جایز است اما قصر خیر.

 همچنین بعضی از مردم گمان می‌برند که انسان مریض وقتی که نمی‌تواند با اشاره سر نماز بخواند پس با انگشتش نماز می‌خواند، یعنی برای قیام انگشتش را بلند می‌کند سپس برای رکوع کمی آن را خم می‌کند سپس برای سجده آن را بیشتر خم می‌کند و این غلط است و تا جایی که می‌دانیم هیچ یک از علماء نگفته‌اند که نماز را با انگشتانش بخواند.

پس به او می‌گویی مثلاً: نماز را ایستاده بخوان و اگر نتوانستی آن را نشسته بخواند و رکوع و سجود را با تکان دادن سر انجام بده و در هنگام سجده سر را به نسبت رکوع پایین‌تر بیاور و اگر با حالت نشسته نتوانستی، به پهلو بخواب و با تکان دادن سر نماز بخوان و امر در این‌باره منعطف است و برای او واضح می‌سازی که اگر نماز خواندن در سر وقتش برای او سخت می‌باشد، می‌تواند نماز ظهر و عصر، مغرب و عشا را با هم جمع ب‌خواند، مهم این است که عیادتش برای مریض به منزله‌ی عیادت و تعلیم باشد تا اینکه بهره برساند و بهره ببرد.

 همچنین وصیت کردن را به او یادآور می‌شود و می‌گوید: فلانی اگر وصیتی به قضای دین یا زکات یا کفاره و مانند آن داری؛ لذا او را از آن چیزی که دراین‌باره برایش واجب است، باخبر می‌سازی.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كيف كان هدي الرسول صلى الله عليه وسلم في زيارة المريض؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: كان عليه الصلاة والسلام- يعود المرضى ويُؤنسهم، ويشرح صدورهم بعيادتهم ، ويرقيهم أحيانًا، وهكذا ينبغي للإنسان أن يعود إخوانه المرضى، سواء كانوا في المستشفيات أو كانوا في بيوتهم؛ لما في ذلك من إدخال السرور عليهم، وإدخال السرور على المريض نصف الدواء في الواقع؛ لأن نفسه تنبسط وصدره ينشرح وينسى الألم، لا سيما إذا كان العائد له ذا قيمة في المجتمع، فإن العيادة يتضاعف أجرها.

وينبغي لمن عاده أن يُدْخِلَ السرور عليه، وأن يقول له: أنت اليوم خير من أمس، والإنسان خير من أمسه سواء كان في شفاء أو في زيادة مرض: إن كان في شفاء فهو صحة وعافية، وإن كان في زيادة مرض فهو أجر وثواب، ويُذَكِّرُهُ مثلا التوبة، لكن بصفة لا يشعر فيها المريض أنه يعني دنو أجله؛ مثل أن يقول له: أنت الآن – والحمد لله- وإن انحبست عن الدنيا فقد تفرغت للعمل الصالح من قراءة القرآن والذكر والاستغفار، وما أشبه ذلك من الكلمات التي تفيده بدون أن يشعر بأنك ترى دنو أجله.

كذلك أيضًا ينبغي أ أن تسأله . عن كيفية وضوئه وطهارته وكيفية صلاته؛ لأن من الناس من يصلى خطأ، ومثال ذلك: أن أحد الناس عاد مريضا فسأله: كيف صلاتك؟ كيف طهارتك ؟ فأخبره فقال: أما الصلاة فمنذ خمسة عشر يوما أجمع وأقصر، وهو غير مسافر، فانظر كيف ظن أنه متى جاز الجمع جاز القصر، والأمر بالعكس: متى جاز القصر جاز الجمع ولا عكس، فقد يجوز الجمع ولا يجوز القصر، فالجمع في البلد جائز إذا وجدت أسبابه والقصر غير جائز. كذلك بعض الناس -مثلا- يظن أن المريض إذا عجز عن الإيماء برأسه صلى بإصبعه، فنصب إصبعه حال القيام، ثم حناه قليلا حال الركوع، ثم حناه أكثر حال السجود. وهذا غلط، لم يقل أحد من العلماء فيما نعلم: إن المريض يصلى بإصبعه، فتقول له :- مثلا – : صلِّ قائما فإن لم تستطع فقاعدًا تومئ بالركوع والسجود، وتجعل السجود أخفض، فإن لم تستطع فعلى الجنب تومئ برأسك والأمر واسع، وتبين له أنه إذا كان يَشْقُ عليه أن يصلى كل صلاة في وقتها فله أن يجمع الظهر مع العصر والمغرب مع العشاء، المهم أن الموفّق يجعل عيادته للمريض بمنزلة العيادة والتعليم حتى يُفيد ويَسْتَفِيدَ.

ومن ذلك أيضًا أن يذكره الوصية فيقول: يا فلان إن كان لك وصية بقضاء دين عليك أو زكاة أو كفارة أو ما أشبه ذلك، فيخبره بما يجب عليه في هذا.

مطالب مرتبط:

(۳۲۳۸) حکم نگهداری استخوان‌ها برای تحقیقات پزشکی

کالبد انسان: اگر  انسانی محترمی است، مانند: مسلمان، اهل ذمّه، هم‌پیمانان مسلمانان و کسانی که از جانب مسلمانان به آنان امنیت داده شده، جایز نیست آن را مُثله کرده و استخوانش را نگهداری کند اما اگر انسان غیر محترمی باشد جای تأمل دارد و برای صدور فتوای همگانی که مسلمانان از آن بهره‌مند شوند، نیازمند تحقیق و مراجعه است....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۴) نحوه صحیح قرار دادن شخص در حال مرگ از نظر جهت سر و پاها

فقها رَحِمَهُمُ‌الله گفته‌اند؛ قرار دادن شخص در حال احتضار به سوی قبله سنت است اما من پیرامون این مسئله سنت خاصی نمی‌دانم....

ادامه مطلب …

(۳۲۶۱) آیا وفات در شب یا روز جمعه دارای فضیلت خاصی برای مسلمانان است؟

هر حدیثی که در فصل مردن در روزی معین آمده است، قطعاً صحیح نمی‌باشد....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۷) آیا مؤمن هنگام کشیده شدن روح، دچار درد می‌شود؟

همچنین کشیده شدن روح از بدن سخت است اما بر شخصی تخفیف یافته و بر دیگری شدت می‌یابد همچنین گاهی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کشیده شدن روح را بر میت به خاطر گناهانی که مرتکب شده سخت می‌کند....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۸) آیا ارواح مردگان، همدیگر را می‌شناسند؟

برخی از اهل علم یاد کرده‌اند که همدیگر را شناخته و ملاقات و زیارت می‌کنند اما من پیرامون این مسئله دلیلی از قرآن یا سنت به یاد ندارم.....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۶) نقش روح در حیات انسان

دانستن کیفیت روح برای ما ممکن نیست زیرا کیفیت چیزی را فقط زمانی می‌دانیم که آن چیز یا نظیر آن را مشاهده کنیم یا خبر راستینی پیرامون آن به ما برسد که به نسبت روح، هیچ کدام از این امور سه‌گانه برایمان حاصل نشده است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه