جمعه 24 صفر 1448
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
7 آگوست 2026

(۳۲۲۵) حکم شرعی جراحی برای حذف انگشت اضافه در نوزاد

(۳۲۲۵) سوال: الحمدلله صاحب فرزند شدم و در دست راستش انگشت اضافه است؛ آیا گناهی دارد اگر این انگشت را قطع کنم؟ با توجه به اینکه برادری دارم که در دستش انگشت  اضافه بود و بعد از مراجعه به پزشک این انگشت اضافه را قطع کرد؛ آیا از نظر شما چنین چیزی در شریعت اشکال دارد؟

جواب:

اشکالی در قطع این انگشت اضافه وجود ندارد؛ زیرا این از باب از بین بردن عیوب است و هر آنچه از باب از بین بردن عیوب باشد، اشکالی ندارد و به همین دلیل رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به مردی که بینی‌اش قطع شده بود اجازه دادند که بینی‌ای از نقره برای خودش قرار دهد و هنگامی که آن فاسد شد آن را از طلا قرار داد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم  آن را تایید کردند[۱] و در اینجا واجب است بدانیم که تفاوت است بین عملی که هدف از آن از بین بردن عیوب باشد و بین عملی که هدف از آن زیبایی بیشتر باشد؛ لذا می‌گوییم عملی که هدف از آن از بین بردن عیوب باشد اشکالی ندارد؛ زیرا مقصود از آن، از بین بردن زشتی است همانطور که اثر سابق بر آن دلالت دارد اما عملی که هدف از آن زیبایی بیشتر باشد، حرام است و به همین دلیل رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از کندن ابرو نهی نمودند بلکه فاعل آن را نیز لعنت نمودند همچنین از خالکوبی، تراشیدن دندان برای زیبایی و وصل کردن مو نهی نمودند؛ زیرا در آن زیبایی بیشتری برای زنان است[۲]؛ لذا هر عملی که هدف از آن زیبایی باشد با قیاس بر کندن ابرو و خالکوبی حرام است و هر عملی که هدف از آن از بین بردن عیب باشد جایز است و اشکالی ندارد با توجه به قیاس بر فعل صحابی که بینی‌ای از طلا برای خود قرار دادند و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ایشان را تایید نمودند، بنابراین قطع کردن انگشت اضافه و قطع کردن زگیل و شبیه آن (از آنچه عیبی زشت محسوب می‌شود) اشکالی ندارد اما به شرط اینکه با پزشکان متخصص مشورت کند تا اینکه خودش را در خطر نیاندازد.


[۱] سنن ابو داود: كتاب الخاتم باب ما جاء في ربط الاسنان بالذهب، شماره‌ی(۴۲۳۲) والترمذي: كتاب اللباس، باب ما جاء في شد الاسنان بالذهب، شماره‌ی (۱۷۷۰)، وحسنه، والنسائي: كتاب الزينه، باب من اصيب انفه هل يتخذ انفا من ذهب؟ شماره‌ی(۱۵۶۱) واحمد، شماره‌ی (۱۹۰۰۶) (طبعة الرساله).

[۲] صحیح بخاري: كتاب تفسير القران، باب{و ما آتاکم الرسول فخذوه}، شماره‌ی(۴۸۸۶) ومسلم: كتاب اللباس والزينه، باب تحريم فعل الواصله والمستوصله والواشمه والمستوشمه والنامصه والمتنمصه والمتفلجات والمغيرات خلق الله، شماره‌ی (۲۱۲۵).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لقد رُزِقْتُ بمولود -ولله الحمد-، وفي يده اليمنى إصْبَع زائد، فهل هناك حَرَجٌ لو أزلتُ هذا الإِصْبَعَ؟ رغم أنه كان لي أخ له إِصْبَع زائد في يده، وقد ذهبت إلى الطبيب وأزال هذا الإصبع الزيادة، فهل هناك حَرَجٌ في نظركم في الشرع في هذا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى الجواب: ليس هناك حرج في إزالة هذا الإصبع الزائد؛ لأنه من باب إزالة العيوب، وما كان من باب إزالة العيوب فإنه لا بأس به، ولهذا أذن النبي صلى الله عليه وسلم للرجل الذي قطع أنفه أن يتخذ أنفًا من وَرِق أي: من فضة فلما أنتن جعله من ذهب، وأقره النبي صلى الله عليه وسلم على ذلك. وهنا يجب أن نعرف الفَرْقَ بين العملية التي قُصِدَ بها إزالة العيب وبين العملية التي يقصد بها زيادة الجمال، ولهذا نقول: إن العملية التي يُقصد بها إزالة العيب لا بأس بها؛ لأن المقصود بها التخلي مما يُشَوِّه، كما دل على ذلك الأثر السابق، وأما العملية التي يُقصد بها زيادة التجميل فإنها محرمة؛ ولهذا نهى النبي – عليه الصلاة والسلام عن النَّمْص بل لَعَنَ فاعله، وعن الوشم، وعن الوَشْر – وهو: بَرْد الأسنان للتحسين-، ونهي أيضًا عن الوَصْلٍ، وَصْلِ الشعر؛ لأن فيه زيادة جمال للأنثى، فكل عملية يُقْصَدُ بها التجميل فهي محرمةٌ قياسًا على النَّمْص والوشم، وكل عملية يُقصد بها زوال العيب فإنها جائزة ولا بأس بها، قياسا على اتخاذ الصحابي أنفا من الذهب، وإقرار النبي صلى الله عليه وسلم. وعلى هذا فقطع الإصبع الزائدة، وقطع التؤلول وما أشبهه – مما يكون عيبًا مُشَوِّها – لا بأس به، ولكن بشرط أن يُسْتَشَارَ الأطباء المختصون، حتى لا يُعَرِّضَ الإنسان نفسه للخطر.

مطالب مرتبط:

(۳۲۳۸) حکم نگهداری استخوان‌ها برای تحقیقات پزشکی

کالبد انسان: اگر  انسانی محترمی است، مانند: مسلمان، اهل ذمّه، هم‌پیمانان مسلمانان و کسانی که از جانب مسلمانان به آنان امنیت داده شده، جایز نیست آن را مُثله کرده و استخوانش را نگهداری کند اما اگر انسان غیر محترمی باشد جای تأمل دارد و برای صدور فتوای همگانی که مسلمانان از آن بهره‌مند شوند، نیازمند تحقیق و مراجعه است....

ادامه مطلب …

(۳۲۴۱) حکم استفاده از دندان‌های مصنوعی

برای انسان جایز است هرگاه دندان‌هایش بریزد، دندان‌های مصنوعی دیگری را جایگزین قرار دهد زیرا این از جمله از بین بردن عیب است....

ادامه مطلب …

(۳۲۲۱) حکم ادامه زندگی با همسر بدرفتار و مسائل مربوط به فرزندان و جلوگیری از بارداری

نظرم بر این است که مادامی که به وسیله‌ی گناهانش از اسلام خارج نشده، از او جدا نشود و به خاطر فرزندان و جدا نشدنشان، صبر و احتساب اجر نماید و لازم است که مکررا شوهرش را نصیحت نماید شاید الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را به دست همسرش هدایت نمود.....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۳) حکم شرعی استفاده از آب چاه‌ها و چشمه‌ها برای شفای بیماری‌ها

نظر ما در این مسئله این است که اگر از نظر حسی ثابت شود که این آب در از بین بردن بیماری‌ها تأثیر دارد، اشکالی ندارد به آنجا رفته و با آن مداوا کنند زیرا طبابت و پزشکی دو نوع است:....

ادامه مطلب …

(۳۲۲۶) حکم شرعی حذف انگشتان اضافه در کودکان

نظرم این است که در این حالت اشکالی ندارد که انگشتان اضافه که باعث زشتی شده، قطع شود اما اگر انگشتانی اضافه است ولی باعث زشتی نشده، شایسته است که بر حالت خود باقی بماند....

ادامه مطلب …

(۳۲۳۵) حکم استفاده از بی‌حسی و تسهیل درد زایمان

اگر برای زنی زایمان بسیار سخت است و استفاده از داروهای مباح به او در این کار کمک می‌کنند، اشکالی ندارد و این از باب بهره‌مندی از نعمات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه