جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۳۲۳۶) حکم کالبد شکافی بدن شخص مسلمان

(۳۲۳۶) سوال: آیا کالبد شکافی بدن شخص مسلمان بعد از از حادثه جایز است؟ لطفاً پاسخ دهید.

جواب:

خون، مال و آبروی شخص مسلمان حرام است و مسلمان چه در حیات و چه بعد از مرگش محترم است؛ لذا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «كسر عظم الميت كسره حيا»[۱] : (شکستن استخوان مرده مانند شکستن آن در حالت زنده است) وقتی این را دانستیم، پس کالبدشکافی جسد شخص مسلمان بعد از وفاتش جایز نیست مگر زمانی که حاجت یا ضرورتی وجود داشته باشد و اگر حاجت یا ضرورتی باشد به اندازه‌ی نیاز کالبدشکافی انجام می‌شود سپس آن جسم به حالت اول برگردانده می‌شود بدین معنا که زمانی که از چیزی که به بررسی آن نیاز داشتیم فارغ شدیم جسم دوباره پاک و دوخته می‌شود، غسل داده می‌شود، کفن می‌شود و همراه مسلمانان دفن می‌شود.


[۱] سنن ابو داود: كتاب الجنائز باب في الحفار يجد العظم هل يتنكب ذلك المكان؟ شماره‌ی(۳۲۰۷) وابن ماجه: كتاب الجنائز، باب في النهي عن كسر عظام الميت، شماره‌ی(۱۶۱۶) ومالك: كتاب الجنائز، باب وما جاء في الاختفاء، شماره‌ی(۴۵) واحمد (۱۰۰/۶)، شماره‌ی(۲۴۷۳۰).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز تشريح جثة المسلم بعد إصابته في حادث؟ نرجو الإفادة.

فأجاب رحمه الله تعالى: المسلم حرام دمه وماله وعِرْضُهُ، والمسلم محترم في حياته وبعد مماته؛ ولهذا قال النبي صلى الله عليه وسلم: «كَسْرُ عَظْمِ الْمَيِّتِ كَكَسْرِهِ حَيَّا». إذا عُلِمَ ذلك فإن تشريح جثة الميت المسلم بعد وفاته لا يجوز إلا إذا دعت الحاجة أو الضرورة إلى ذلك، وإذا دعت الحاجة أو الضرورة إلى ذلك فإن هذا يُقدر بقدر الحاجة، ثم يُعاد الجسم كما كان، بمعنى: أننا إذا انتهينا من الشيء الذي نحتاج إلى فَحْصِهِ مثلا فإنه يُنظف الجسم ويُخَاطُ، ويُغَسَّلُ ويُكَفِّنُ ويُصَلَّى عليه، ويُدْفَنُ مع المسلمين.

مطالب مرتبط:

(۳۲۴۹) آیا صحیح است که ناله‌ی بیمار تسبیح است؟

این صحیح نیست بلکه ناله‌ی بیمار اگر از روی شکایت باشد حرام است...

ادامه مطلب …

(۳۲۵۲) آیا تشخیص جنسیت جنین توسط پزشکان با آیه «وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَام» منافات دارد؟

این مسئله با این آیه منافاتی ندارد زیرا پزشکان، این مسئله را بعد از خلقت می‌دانند.....

ادامه مطلب …

(۳۲۶۱) آیا وفات در شب یا روز جمعه دارای فضیلت خاصی برای مسلمانان است؟

هر حدیثی که در فصل مردن در روزی معین آمده است، قطعاً صحیح نمی‌باشد....

ادامه مطلب …

(۳۲۲۷) حکم شرعی جراحی برای حذف انگشت اضافی در کودک

بله قطع کردن این انگشت از دست یا پا با عمل جراحی به شرط اینکه از خطر در امان باشد اشکالی ندارد..

ادامه مطلب …

(۳۲۳۲) حکم شرعی کوتاه کردن دندان بلند برای اصلاح

اگر به خاطر بلندتر بودن آن درد می‌کشد اشکالی ندارد که مقدار اضافی آن را قطع کند تا اینکه این ضرر از بین برود وگرنه آن را بر حال خودش رها می‌کند....

ادامه مطلب …

(۳۲۳۸) حکم نگهداری استخوان‌ها برای تحقیقات پزشکی

کالبد انسان: اگر  انسانی محترمی است، مانند: مسلمان، اهل ذمّه، هم‌پیمانان مسلمانان و کسانی که از جانب مسلمانان به آنان امنیت داده شده، جایز نیست آن را مُثله کرده و استخوانش را نگهداری کند اما اگر انسان غیر محترمی باشد جای تأمل دارد و برای صدور فتوای همگانی که مسلمانان از آن بهره‌مند شوند، نیازمند تحقیق و مراجعه است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه