چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۳۲۳۶) حکم کالبد شکافی بدن شخص مسلمان

(۳۲۳۶) سوال: آیا کالبد شکافی بدن شخص مسلمان بعد از از حادثه جایز است؟ لطفاً پاسخ دهید.

جواب:

خون، مال و آبروی شخص مسلمان حرام است و مسلمان چه در حیات و چه بعد از مرگش محترم است؛ لذا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «كسر عظم الميت كسره حيا»[۱] : (شکستن استخوان مرده مانند شکستن آن در حالت زنده است) وقتی این را دانستیم، پس کالبدشکافی جسد شخص مسلمان بعد از وفاتش جایز نیست مگر زمانی که حاجت یا ضرورتی وجود داشته باشد و اگر حاجت یا ضرورتی باشد به اندازه‌ی نیاز کالبدشکافی انجام می‌شود سپس آن جسم به حالت اول برگردانده می‌شود بدین معنا که زمانی که از چیزی که به بررسی آن نیاز داشتیم فارغ شدیم جسم دوباره پاک و دوخته می‌شود، غسل داده می‌شود، کفن می‌شود و همراه مسلمانان دفن می‌شود.


[۱] سنن ابو داود: كتاب الجنائز باب في الحفار يجد العظم هل يتنكب ذلك المكان؟ شماره‌ی(۳۲۰۷) وابن ماجه: كتاب الجنائز، باب في النهي عن كسر عظام الميت، شماره‌ی(۱۶۱۶) ومالك: كتاب الجنائز، باب وما جاء في الاختفاء، شماره‌ی(۴۵) واحمد (۱۰۰/۶)، شماره‌ی(۲۴۷۳۰).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز تشريح جثة المسلم بعد إصابته في حادث؟ نرجو الإفادة.

فأجاب رحمه الله تعالى: المسلم حرام دمه وماله وعِرْضُهُ، والمسلم محترم في حياته وبعد مماته؛ ولهذا قال النبي صلى الله عليه وسلم: «كَسْرُ عَظْمِ الْمَيِّتِ كَكَسْرِهِ حَيَّا». إذا عُلِمَ ذلك فإن تشريح جثة الميت المسلم بعد وفاته لا يجوز إلا إذا دعت الحاجة أو الضرورة إلى ذلك، وإذا دعت الحاجة أو الضرورة إلى ذلك فإن هذا يُقدر بقدر الحاجة، ثم يُعاد الجسم كما كان، بمعنى: أننا إذا انتهينا من الشيء الذي نحتاج إلى فَحْصِهِ مثلا فإنه يُنظف الجسم ويُخَاطُ، ويُغَسَّلُ ويُكَفِّنُ ويُصَلَّى عليه، ويُدْفَنُ مع المسلمين.

مطالب مرتبط:

(۳۲۵۸) آیا ارواح مردگان، همدیگر را می‌شناسند؟

برخی از اهل علم یاد کرده‌اند که همدیگر را شناخته و ملاقات و زیارت می‌کنند اما من پیرامون این مسئله دلیلی از قرآن یا سنت به یاد ندارم.....

ادامه مطلب …

(۳۲۶۱) آیا وفات در شب یا روز جمعه دارای فضیلت خاصی برای مسلمانان است؟

هر حدیثی که در فصل مردن در روزی معین آمده است، قطعاً صحیح نمی‌باشد....

ادامه مطلب …

(۳۲۳۹) حکم اهدای خون از مسلمان به کافر و عکس آن

شخصی که خون اهدا می‌کند اگر گرفتن خون از وی آسیبی به او نمی‌رساند، گناهی بر او نیست و اگر کسی که خون به او اهدا می‌شود، مسلمان باشد این کار از جمله نیکوکاری به مسلمانان است و اگر مسلمان نباشد از جمله کسانی است که صدقه بر آنان جایز است...

ادامه مطلب …

(۳۲۵۴) نحوه صحیح قرار دادن شخص در حال مرگ از نظر جهت سر و پاها

فقها رَحِمَهُمُ‌الله گفته‌اند؛ قرار دادن شخص در حال احتضار به سوی قبله سنت است اما من پیرامون این مسئله سنت خاصی نمی‌دانم....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۷) آیا مؤمن هنگام کشیده شدن روح، دچار درد می‌شود؟

همچنین کشیده شدن روح از بدن سخت است اما بر شخصی تخفیف یافته و بر دیگری شدت می‌یابد همچنین گاهی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کشیده شدن روح را بر میت به خاطر گناهانی که مرتکب شده سخت می‌کند....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۵) ثمره و فایده‌ی ذکر گفتن هنگام مرگ چیست؟

ثمره و فایده‌ی ذکر گفتن هنگام مرگ، این است که هر کس آخرین سخنش از دنیا (لا إله إلا الله) باشد که آن را خالصانه از صمیم قلبش گفته باشد از اهل بهشت خواهد بود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه