جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۳۲۶۲) حکم توبه در لحظات آخر عمر و گفتن «لا اله الا الله»

(۲۳۶۲) سوال: قول شما چیست در مورد انسانی که در هنگام مرگش لا اله الا الله می‌گوید اما در زندگی‌اش بر طریق هدایت نبوده است و فقط زمانی که در این حالت قرار گرفته است، اعمالش که منافی اسلام بوده است را به یاد می‌آورد و می‌خواهد توبه بکند و به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ روی آورد بعد از آن‌که مرگ را دیده است؟

جواب:

هنگامی که مرگ را دید و از قبل هیچ عمل صالحی انجام نداده است، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ} [سوره النساء: ۱۸]: (و برای کسانی‌ که کارهای بد مرتکب می‌شوند تا وقتی که مرگ یکی از ایشان فرا رسد؛ می‌گوید: «اکنون توبه کردم» توبه نیست) پس این ایمانش که بعد از مشاهده‌ی مرگ است فایده‌ای برای او ندارد به این خاطر که ایمانش از مشاهده بوده است ولی مقصود این است هنگامی که انسان از قبل در نزدش ایمان و گناه بوده است سپس در هنگام مرگ این را می‌گوید و آن را نیز فقط از روی اخلاص می‌گوید، پس قطعاً آن گناهان قبلش را محو می‌سازد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما قولكم في إنسان قال: لا إله إلا الله، عند موته، لكنه كان على غير سبيل الهدى في حياته الدنيا، وإنما لو أوقف في هذا الموقف تذكر أعماله المنافية للإسلام وأراد أن يتوب وأن يقبل على الله -عز وجل- بعد ما رأى الموت؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هو إذا رأى الموت ولم يكن له عمل صالح من قبل فقد قال الله -عز وجل-: ﴿ وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْتَنَ ﴾ [النساء: ١٨]، فهذا لا ينفعه إيمانه بعد أن يشاهد الموت؛ لأنه صار إيمانًا عن مشاهدة، لكن المقصود إذا كان الإنسان عنده إيمان وعنده سيئات من قبل، ثم قال هذا عند موته، ولا يقولها إلا مخلصًا، فإنها تمحو السيئات التي سبقت منه.

مطالب مرتبط:

(۳۲۴۱) حکم استفاده از دندان‌های مصنوعی

برای انسان جایز است هرگاه دندان‌هایش بریزد، دندان‌های مصنوعی دیگری را جایگزین قرار دهد زیرا این از جمله از بین بردن عیب است....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۸) آیا ارواح مردگان، همدیگر را می‌شناسند؟

برخی از اهل علم یاد کرده‌اند که همدیگر را شناخته و ملاقات و زیارت می‌کنند اما من پیرامون این مسئله دلیلی از قرآن یا سنت به یاد ندارم.....

ادامه مطلب …

(۳۲۶۴) آیا برای خانواده میت جایز است که از لباس‌های او استفاده کنند؟

بله، هنگامی که میت وفات نمود، هرآنچه ملک میت بوده است دیگر ملک ورثه می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۳۲۴۶) حکم لمس بیماران توسط پرستار زن در حین انجام وظایف شغلی

این کار اشکالی ندارد زیرا اگر نیاز باشد زن، مردی را پرستاری کند، گناه و اشکالی در آن نیست و تفاوتی نمی‌کند که لازمه‌ی آن لمس مرد باشد یا خیر اما بر وی شایسته‌ است دست‌کش بپوشد....

ادامه مطلب …

(۳۲۵۳) حکم شرعی استفاده از آب چاه‌ها و چشمه‌ها برای شفای بیماری‌ها

نظر ما در این مسئله این است که اگر از نظر حسی ثابت شود که این آب در از بین بردن بیماری‌ها تأثیر دارد، اشکالی ندارد به آنجا رفته و با آن مداوا کنند زیرا طبابت و پزشکی دو نوع است:....

ادامه مطلب …

(۳۲۳۲) حکم شرعی کوتاه کردن دندان بلند برای اصلاح

اگر به خاطر بلندتر بودن آن درد می‌کشد اشکالی ندارد که مقدار اضافی آن را قطع کند تا اینکه این ضرر از بین برود وگرنه آن را بر حال خودش رها می‌کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه