پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۲۹۷۴) آیا برای کسی که نیت سفر نموده جایز است از قبل از ترک نمودن آبادی از رخصت‌‌های سفر استفاده کند؟

(۲۹۷۴) سوال: آیا برای کسی که نیت سفر نموده جایز است از قبل از ترک نمودن آبادی از رخصت‌‌های سفر استفاده کند یا اینکه شرط است از حدود آبادی‌‌‌ها خارج شود؟

جواب:

شرط است که  از آبادی خارج شود و از رخصت‌‌های سفر استفاده نمی‌‌کند مگر زمانی که از شهر خارج شده هر چند که نزدیک باشد حتی اگر بین او و بین محدوده‌‌ی شهر فاصله‌‌ی کمی باشد در این صورت قصر می‌‌کند و در رمضان روزه نمی‌‌گیرد.

در مسأله‌‌ی جمع: اگر انسان همراه کاروانی به مسافرت می‌‌رود که برای او خواندن نماز در وقتش ممکن نیست می‌‌تواند نماز را قبل از سفر به صورت جمع بخواند اما فقط به صورت جمع می‌‌خواند و قصر نمی‌‌کند زیرا مجال جمع از قصر وسیع‌‌تر است سبب قصر فقط سفر است اما جمع اسباب زیادی دارد و ضابطه‌‌‌‌ی آن مشقت است هرگاه برای انسان سخت شد که هر نمازی را در وقتش بخواند می‌‌تواند بین ظهر و عصر و بین مغرب و عشاء جمع ببندد به همین دلیل جمع بستن به دلیل بیماری و بارانی که لباس را تر کند و در بازارها گل و لای باشد همچنین به دلیل دیگر اسبابی که اگر جمع نبندد بر او دشوار می‌‌شود جایز است در صحیح مسلم رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده می‌‌گوید: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بین ظهر و عصر  بین مغرب و عشاء در مدینه بدون وجود ترس یا باران جمع بستند، گفتند: چرا این کار را کردند؟ گفت: خواست امتش را در سختی قرار ندهد. [۱]


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز لمن نَوَى السفر أن يترخص برخص السفر قبل أن يغادر البنيان، أم أنه يشترط في ذلك الخروج من حدود البنيان؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: يشترط لذلك الخروج من حدود البنيان، ولا يترخص المسافر برخص السفر إلا إذا خرج من البلد وإن كانت قريبة، حتى ولو لم يكن بينه وبين حدود البلد إلا مسافة قصيرة فإنه يَقْصُرُ، ويُفْطِرُ في رمضان.

لكن في مسألة الجمع: لو كان الإنسان سيسافر في رحلة، لا يمكنه أن يصلي الصلاة في وقتها، فهنا له أن يجمع قبل أن يسافر، لكنه يجمع ولا يقصر؛ وذلك لأن الجمع أوسع من القصر، القصر ليس له إلا سبب واحد وهو السفر، والجمع له أسباب كثيرة، ولها ضابط يحيط بها وهو المشقة، فمتى شَقَّ على الإنسان أن يصلي كل صلاة في وقتها فله الجمع بين الظهر والعصر، وبين المغرب والعشاء، ولهذا يجوز الجمع للمرض وللمطر الذي يبل الثياب، وللوحل في الأسواق، ولغير ذلك من الأسباب التي لو لم يجمع شق عليه، ففي صحیح مسلم رحمه الله أن ابن عباس رضي الله عنهما قال: «جمع النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- بين الظهر والعصر، وبين المغرب والعشاء في المدينة، من غير خوف ولا مطر». قالوا: ما أراد إلى ذلك؟ يعني: لماذا؟ قال: «أراد أن لا يُخْرِجَ أمته».

مطالب مرتبط:

(۲۹۷۲) آیا رخصت سفر از آستانه خانه شروع می‌شود؟

رخصت‌‌های سفر جایز نیست مگر در صورتی که انسان از شهرش خارج شود اما مادامی که در شهرش است مسافر نیست زیرا سفر با تصمیم گرفتن آن حاصل نمی‌‌شود مگر زمانی محقق شود و به سفر برود حتی اگر حرکت کند مادامی که در شهر است نماز را قصر نمی‌‌کند...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۸) حکم جمع بین مغرب و عشاء در سفر هنگام رسیدن به مقصد پیش از دخول وقت عشاء

بهتر است که در این حالت جمع نبندد زیرا گمان غالبش بر این بوده که قبل از وقت نماز دومی یا در اثنای آن به شهرش می‌‌رسد....

ادامه مطلب …

(۲۹۵۱) احکام قصر نماز در مسافر

نماز را در صورتی که نمازی از او فوت شود یا اینکه در مکان دوری از مساجد باشد که حضور برای او سخت است و می‌‌ترسد اگر مکانش برود کسی جایش را بگیرد و شبیه این‌‌ها از آنچه او را از حضور در نماز جماعت معذور می‌‌سازد قصر می‌‌کند ولی بدون عذر بر او حضور در جماعت واجب است....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۸) حکم قصر نماز در سفر بیست‌روزه به خارج از کشور

برای تو جایز است نماز را قصر کنی هر چند که می‌‌خواهی بیست روز اقامت داشته باشی زیرا در واقعیت تو در سفر هستی و حاجت باعث شده در آنجا بمانی و هرگاه به پایان برسد به شهر باز می‌‌گردی...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۱) حکم صحت نماز جمع تقدیم در صورت لغو سفر پس از ادای آن

جمع تو قبل از اینکه از شهرت خارج شوی در غیر محلش بوده و بر تو واجب است که نمازی را که قبل از اینکه به سفر بروی خواندی دوباره بخوانی....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۶) آغاز قصر نماز در سفر و حکم اقتدای مقیم به امام مسافر

برای مسافر جایز نیست مادامی که در شهر است نماز را قصر کند تا اینکه از شهر خارج شود حتی اگر فرض شود تصمیم قطعی گرفته باشد و وسایلش را در ماشین، هواپیما یا کشتی قرار داده باشد مادامی که در شهر است جایز نیست قصر بخواند ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه