دوشنبه 24 ربیع‌الثانی 1448
۱۲ مهر ۱۴۰۵
5 اکتبر 2026

(۲۹۸۸) حکم قصر نماز در سفر بیست‌روزه به خارج از کشور

(۲۹۸۸) سوال: من می‌‌خواهم به لندن مسافرت کنم و در آنجا بیست روز می‌‌مانم آیا قصر نمودن نماز برای من در آنجا جایز است؟

جواب:

بله، برای تو جایز است مادامی که اقامتت را محدود نکردی در آنجا نماز را قصر کتی زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیست روز در تبوک نماز را قصر می‌‌کرد و در مکه در سال فتح به مدت نوزده روز نماز را قصر می‌‌کرد همچنین در حجة الوداع به مدت ده روز نماز را قصر می‌‌کرد همان‌‌طور که از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ سؤال شد: سال حجة الوداع چقدر در مکه ماندید؟ گفت: در آنجا ده روز ماندیم. [۱]انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ در شام به مدت دو سال اقامت داشت و نماز را به صورت قصر می‌‌خواند همچنین ابن عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا شش ماه اقامت داشت -به دلیل بارش برف- و نماز را به صورت قصر می‌‌خواند لذا تو می‌‌توانی نماز را به صورت قصر بخوانی هر چند که می‌‌خواهی بیست روز اقامت داشته باشی و در سنت دلیلی وارد نشده بر اینکه مدتی که در آن سفر قطع می‌‌شود محدود به چهار روز، پانزده روز همان‌‌طور که ابوحنیفه و یارانش می‌‌گویند، نوزده روز و یا بیست روز است بلکه حوادثی بوده که اتفاقی رخ داده است و هر آنچه اتفاقی رخ دهد دلالت بر تشریع آن نمی‌‌دهد به همین دلیل اگر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوم ذی الحجة به حجة الوداع می‌‌آمد حکم تغییر نمی‌‌کرد چون در روز چهارم آمده و در صورتی که در روز سوم آمده بود حکم تغییر نمی‌‌کرد به این دلیل که اگر به حکم تغییر می‌‌کرد امتش را بر آن آگاه می‌‌ساخت چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌داند که برخی از حاجیان قبل از روز چهارم می‌‌آیند.

در هر حال قول صحیح در این مسأله آن چیزی است که شیخ الاسلام ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله آن را ترجیح داده و این همان چیزی است که با بررسی ادله برای ما آشکار شد که برای تو جایز است نماز را قصر کنی هر چند که می‌‌خواهی بیست روز اقامت داشته باشی زیرا در واقعیت تو در سفر هستی و حاجت باعث شده در آنجا بمانی و هرگاه به پایان برسد به شهر باز می‌‌گردی.


[۱] بخاری: کتاب التقصیر، باب ما جاء فی التقصیر و کم یقیم حتی یقصر، شماره­ی (۱۰۸۱)، و مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب صلاة المسافرین و قصرها، شماره­ی (۶۹۴).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا أريد أن أسافر إلى لندن، وسوف أمكث هناك عشرين يوما، فهل يجوز لي تقصير الصلاة هناك أم لا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم، يجوز لك أن تَقْصُرَ الصلاة ما دمت قد حددت الإقامة؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم  أقام في تبوك عشرين يوما يقصر الصلاة، وأقام في مكة عام الفتح تسعة عشر يوما يقصر الصلاة، وأقام في مكة عام حجة الوداع عشرة أيام يقصر الصلاة، كما سئل أنس بن مالك: كم أقمتم بمكة عام حجة الوداع؟ قال: أقمنا بها عشرا. وأقام أنس بن مالك في الشام سنتين يقصر الصلاة، وأقام ابن عمر بأذربيجان ستة أشهر – حبسه الثلج- يقصر الصلاة، فأنت لك أن تقصر الصلاة ولو كنت تريد الإقامة عشرين يوما، ولم يَرِدْ في السُّنَّةِ دليل على أن المدة التي تقطع حكم السفر محددة بأربعة أيام، أو بخمسة عشر يوما كما قاله أبو حنيفة وأصحابه أو بتسعة عشر يوما، أو بعشرين يوما، إنما هي وقائع أعيان وقعت اتفاقا وما وقع ا اتفاقا فإنه لا يدل على التشريع، ولهذا لو أن الرسول عليه الصلاة والسلام- قدم في حجة الوداع يوم الثالث من ذي الحجة لما تغير الحكم؛ لأنه قدم في اليوم الرابع، ولو قدم في اليوم الثالث لما تغير الحكم، بدليل أنه لو كان يتغير الحكم بذلك لنبه الأمة عليه؛ لأن الرسول عليه الصلاة والسلام – يَعْلَمُ أن من الحجاج من يقدم قبل اليوم الرابع.

على كل حال القول الصحيح في هذه المسألة، الذي اختاره شيخ الإسلام ابن تيمية رحمه الله، وهو الذي ظهر لنا بتتبع ا الأدلة، أنه يجوز لك أن تقصر ولو كنت تريد الإقامة عشرين يوما؛ لأنك على سفر في الواقع، ما حبسك إلا حاجتك، فمتى انتهت رجعت إلى بلدك.

مطالب مرتبط:

(۲۹۶۲) معنای حدیث قصر نماز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سفر تا زمان بازگشت

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مکه قصر می‌‌‌‌کرد با این وجود که در آن جا ازدواج کرده بود و بیشتر فرزندانش در مکه به دنیا آمدند....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۲) حکم قصر نماز برای دانشجویان مقیم در کشوری دیگر

نظر ما در این مسأله این است که انسان مادامی که شهروند جایی نشده یا قصد اقامت دائمی در جایی ندارد مسافر است هر چند که مدت آن زیاد باشد زیرا آن جا را وطن خود قرار نداده است و قصد اقامت همیشگی در آن جا را ندارد...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۴) آیا برای کسی که نیت سفر نموده جایز است از قبل از ترک نمودن آبادی از رخصت‌‌های سفر استفاده کند؟

از رخصت‌‌های سفر استفاده نمی‌‌کند مگر زمانی که از شهر خارج شده هر چند که نزدیک باشد حتی اگر بین او و بین محدوده‌‌ی شهر فاصله‌‌ی کمی باشد در این صورت قصر می‌‌کند و در رمضان روزه نمی‌‌گیرد....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۰) حکم قصر و جمع نماز در حال بازگشت از سفر پیش از رسیدن به محل اقامت

شایسته نیست که جمع بخوانی زیرا جمع در صورت نیاز است و در این جا مادامی که قبل از اینکه وقت نماز عصر برسد به شهرت می‌‌رسی نیازی به خواندن جمع نداری بنابراین نماز ظهر را دو رکعت بخوان و هنگامی که به شهرت آمدی و نماز عصر واجب شد آن را چهار رکعت بخوان...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۶) آغاز قصر نماز در سفر و حکم اقتدای مقیم به امام مسافر

برای مسافر جایز نیست مادامی که در شهر است نماز را قصر کند تا اینکه از شهر خارج شود حتی اگر فرض شود تصمیم قطعی گرفته باشد و وسایلش را در ماشین، هواپیما یا کشتی قرار داده باشد مادامی که در شهر است جایز نیست قصر بخواند ...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۲) آیا قصر و جمع نمودن نمازها در سفر جایز است؟

قصر نمودن نماز برای مسافر در نماز مشروع است و تأکید شده است و بر انسان مکروه است که در هنگام سفر نمازش را کامل بخواند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه