سه‌شنبه 15 محرم 1448
۸ تیر ۱۴۰۵
30 ژوئن 2026

(۲۹۶۲) معنای حدیث قصر نماز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سفر تا زمان بازگشت

(۲۹۶۲) سوال: معنای حدیثی که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت می‌‌شود چیست که ایشان هنگامی که به سفر می‌‌رفتند تا اینکه برگردند بیش از دو رکعت نمی‌‌خواندند؟

جواب:

این نیز صحیح است و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إذا خرج من المدینة لم یزد علی رکعتین حتی یرجع»[۱](هنگامی که از مدینه خارج می‌‌شد تا هنگامی که بر می‌‌گشت بیش از دو رکعت نمی‌‌خواند) فرقی نداشت در غزوه، حج یا در عمره باشد زیرا هرگاه انسان از شهرش خارج شد مسافر محسوب می‌‌شود تا اینکه به شهرش برگردد مگر اینکه در شهری که به آن سفر نموده نیت اقامت مطلق و نامحدود داشته باشد یا اینکه قصد اقامت داشته باشد و از کشور خود به کشور جدید مهاجرت کند در این صورت حکم اهل آن شهری که به آن مسافرت نموده را می‌‌گیرد.

سپس اگر به شهرش بدون قصد اقامت برگردد در شهرش مسافر محسوب می‌‌شود به همین دلیل رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مکه قصر نمودند در حالی که شهر اولش محسوب می‌‌شد.

این مورد زیاد اتفاق می‌‌افتد و در مورد آن سؤال پیش می‌‌آید که هرگاه انسان در شهر جدیدی غیر از شهر اولش مقیم شود هنگامی که به شهر اولش برگشت آیا در حکم مسافر است یا در حکم مقیم؟ می‌‌گوییم: در حکم مسافر است و به دلیل آن اشاره کردیم و فرقی بین اینکه در شهر اولی که آن را ترک نمود و در جای دیگری مقیم شد ازدواج کرده باشد یا اینکه ازدواج نکرده باشد نیست چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مکه قصر می‌‌‌‌کرد با این وجود که در آن جا ازدواج کرده بود و بیشتر فرزندانش در مکه به دنیا آمدند.


[۱] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب صلاة المسافرین، شماره­­ی (۶۹۸) از ابن عمر با لفظ «صحبت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فی السفر، فلم یزد علی رکعتین حتی قبضه الله» وارد شده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما معنى الحديث الذي يُروى عن النبي صلى الله عليه وسلم: أنه كان إذا خرج -عليه الصلاة والسلام – لم يزد على ركعتين حتى يرجع؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: هذا أيضًا ،صحيح، وهو أن رسول الله صلى الله عليه وسلم «إذا خرج من المدينة لم يزد على ركعتين حتى يرجع»، سواء كان في الغزو، أو في الحج، أو في العمرة؛ لأن الإنسان إذا خرج من بلده فهو مسافر حتى يرجع إليها، إلا إذا نوى الإقامة في البلد الذي سافر إليه إقامة مطلقة غير محددة، أو نوى الاستيطان والانتقال من بلده إلى هذا البلد الآخر الجديد، فإنه يكون له حكم أهل البلد الذي سافر إليه.

ثم لو عاد إلى بلده بغير نية الاستيطان فهو مسافر في بلده، ولهذا قصر النبي صلى الله عليه وسلم في مكة مع أنها كانت بلده الأول.

وهذا كثيرًا ما يحدث ويقع فيه التساؤل : أن الإنسان يستوطن بلدًا جديدًا غير بلده الأول، فهل إذا رجع إلى بلده الأول يكون في حكم المسافر، أو يكون في حكم المستوطن المقيم؟ نقول: إنه يكون في حكم المسافر، ودليله ما أشرنا إليه، ولا فرق بين أن يكون قد تزوج في بلده الأول الذي تركه واستوطن غيره أو لم يتزوج؛ لأن الرسول صلى الله عليه وسلم كان يقصر في مكة، مع أنه قد تزوج فيها وأتاه أكثر أولاده وهو في مكة.

مطالب مرتبط:

(۲۹۸۶) حکم جمع و قصر نماز در سفر دو هفته‌ای

هرگاه انسان از شهر خود به شهر دیگری مسافرت کند و در آن دو یا سه هفته یا بیشتر اقامت کند و نیتش این باشد که هرگاه کارش تمام شد به شهرش بر گردد او مسافر است و جایز است هر آنچه مسافرین انجام می‌‌دهند انجام دهد....

ادامه مطلب …

(۲۹۵۶) آیا برای مسافر جایز است فقط قصر کند یا اینکه فقط جمع ببندد؟

قصر نمودن سنت مؤکده است که ترک نمی‌‌‌‌شود و جمع به نسبت کسی که در حال حرکت است سنت است و بر حسب آنچه برای او میسر است جمع  تقدیم یا تأخیر می‌‌بندد....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۹) آیا نماز در کشتی قصر می‌‌شود؟

بله، مسافرت حدودی ندارد که با آن رخصت‌‌های آن پایان یابد لذا مادامی که انسان مسافر است رخصت‌‌های سفر در حق او ثابت است چه در ماشین، در هواپیما و یا در کشتی باشد....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۱) حکم قصر نماز در عمره با علم به اقامت بیش از چهار روز در مکه

قول راجحی که ادله بر آن دلالت دارد این است که اقامتی که در آن سفر قطع شود محدود نیست بلکه انسان مادامی که شهرش را ترک نموده و قصد اقامت در شهری که به آن رسیده ندارد مسافر است..

ادامه مطلب …

(۲۹۶۶) حکم تأخیر نماز مغرب تا وقت عشاء برای مسافر

مادامی که شهری که به آن رسیده شهر او نیست بلکه شهر دیگری است که به قصد برطرف ساختن نیازش به آن جا رفته سپس به شهرش بر می‌‌گردد اگر به آن شهر در وقت مغرب برسد می‌‌تواند آن را به تأخیر بیندازد...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۴) چه زمانی انسان شروع به قصر نمودن نماز در مسافتی که قصر در آن واجب است می‌‌کند؟

انسان هرگاه روستار را ترک نمود نماز را قصر می‌‌کند یعنی از مرز شهری که در آن ساکن است خارج شود هر چند که روستا را ببیند اشکالی ندارد مهم این است که هرگاه از مرز آن خارج شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه