پنج‌شنبه 30 صفر 1448
۲۲ مرداد ۱۴۰۵
13 آگوست 2026

(۲۹۵۱) احکام قصر نماز در مسافر

(۲۹۵۱) سوال: شیخ بزرگوار! هنگامی که مسلمانی به اندازه‌‌ی مسافت قصر به مسافرت برود و به غیر از مکانی که در آن اقامت دارد برسد و قصد قصر نمودن نماز را در آن جا داشته باشد آیا می‌‌تواند؟ یا اینکه لازم است در مسجدی که در آن جا جماعت بر پا می‌‌شود حضور داشته باشد؟ لطفا پاسخ دهید. وفقکم الله.

جواب:

لازم است در نماز جماعت حاضر شود زیرا دلیل‌‌های حضور در نماز جماعت عام است و تخصیصی در آن وجود ندارد  لذا حال که اینن‌‌گونه است واجب است به عموم عمل شود و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به صیغه‌‌ی عموم وارد شده هنگامی که از الاغ‌‌ها سؤال شد استدلال نمودند لذا فرمودند: «لم ینزل علی فیها إلا هذه الآیة العامة الفاذة، و هی قوله تعالی: {فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ*وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}[زلزلة: ۷-۸]»[۱](بر من در این‌‌ موضوع جز این آیه‌‌ی عام نازل نشده و آن فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است: (پس هرکس به اندازه‌‌ی ذره‌‌ای کار نیک انجام داده باشد (پاداش) آن را می‌‌بیند*وهرکس به اندازه‌‌ی ذره‌‌ای کار بد کرده باشد, (کیفر) آن را می‌‌بیند)) لذا عموم شامل همه‌‌ی آنچه در زیرا آن قرار دارد می‌‌شود و شخص مسافر مؤمن است لذا بر او حضور در نماز جمعه و جماعت مادامی که در جایی باشد که در آن جا جمعه و  جماعت بر پا می‌‌شود واجب است.

سؤال: شیخ بزرگوار! در این صورت چگونه نماز را قصر کند در حالی که در نماز جماعت حضور می‌‌یابد؟

جواب: نماز را در صورتی که نمازی از او فوت شود یا اینکه در مکان دوری از مساجد باشد که حضور برای او سخت است و می‌‌ترسد اگر مکانش برود کسی جایش را بگیرد و شبیه این‌‌ها از آنچه او را از حضور در نماز جماعت معذور می‌‌سازد قصر می‌‌کند ولی بدون عذر بر او حضور در جماعت واجب است.


[۱] بخاری: کتاب الجهاد و السیر، باب الخیل ثلاثة، شماره­ی (۲۸۶۰)، و مسلم: کتاب الزکاة، باب إثم مانع الزکاة، شماره­ی (۹۸۷).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يا فضيلة الشيخ إذا سافر المسلم مسافة قصر ووصل إلى بلد غير بلد إقامته، ويريد أن يقصر الصلاة فيها، هل له ذلك؟ أم يلزمه حضور الجماعة في المسجد الذي في هذا البلد؟ أفيدونا وفقكم الله.

فأجاب – رحمه الله تعالى -: يلزمه حضور الجماعة في المسجد؛ لأن الأدلة الواردة في وجوب حضور الجماعة عامة ليس فيها تخصيص، وإذا كان الأمر كذلك فإن الواجب الأخذ بالعموم، وقد استدل النبي صلى الله عليه وسلم على العموم بما يَرِدُ من صيغه حينما سئل عن الحمر؟ فقال: «لم ينزل علي فيها إلا هذه الآية العامة الفاذة»، وهي قوله تعالى: ﴿ فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ ﴾ [الزلزلة: ٧-٨] فالعموم شامل لجميع أفراده، والمسافر مؤمن، فيجب عليه حضور الجمعة وحضور الجماعة، ما دام في بلد تقام فيه الجمعة والجماعة. يقول السائل : فضيلة الشيخ : كيف إذا يَقْصُر الصلاة وهو يحضر مع الجماعة؟ فأجاب – رحمه الله تعالى : يقصر الصلاة فيما لو فاتته الصلاة، أو كان في حل بعيد عن المساجد يشق عليه الحضور، ويخشى إذا ذهب عن رَحْلِه من أن يخلفه عليه أحد، وما أشبه ذلك مما يُعذر به عن حضور الجماعة، وأما بدون عذر فيجب عليه حضور الجماعة.

مطالب مرتبط:

(۲۹۸۳) حکم وجوب شرکت در جماعت برای مسافر در اقامت کمتر از چهار روز

نماز جماعت بر مردان واجب است و نصوصی که در این زمینه وجود دارد مطلق است و مسافران از این نصوص خارج نمی‌‌شوند لذا هرگاه انسان در شهری باشد و برای نماز اذان داده شود او با این اذان فراخوانده می‌‌شود لذا بر او واجب است که اجابت کند ...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۴) حکم قصر نمازهای فرض در روز ترویه

نماز تو درست زیرا در مکانی که نماز قصر می‌‌شود کامل خواندی اما سنت بر این است که مسافر نماز چهار رکعتی را قصر می‌‌کند و اگر کامل خواند نمازش ناقص است اما باطل نیست...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۸) حکم قصر و جمع نماز برای دانشجویی که در ایام تعطیل به شهر خود بازمی‌گردد

بر تو واجب است که نماز را همراه جماعت در مسجد بخوانی در این صورت باید کامل بخوانی و جمع نبندی اما اگر فرض شود که نماز چهار رکعتی از تو فوت شود می‌‌توانی قصر کنی زیرا در حالتی که توصیف نمودی، مسافر هستی...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۸) حکم نماز و تیمم در سفر هوایی هنگام فقدان آب

در صورتی که می‌‌دانی به فرودگاه نمی‌‌رسد مگر بعد از خروج وقت بنابر حالت نماز بخوان اگر امکان داشت با وضو اگر امکان داشت با تیمم اگر هیچ یک امکان نداشت بدون وضو و تیمم نماز بخوان و در صورتی که امکان داشت رو به قبله، قیام، رکوع و سجود کن....

ادامه مطلب …

(۲۹۵۹) آیا جایز است مسافر نماز را کامل بخواند؟

برخی نظرشان بر این است که قصر نمودن سنت مؤکده است و واجب نیست و در صورتی که انسان نماز را کامل بخواند در حالی که مسافر باشد کارش موافق سنت نیست اما نمازش باطل نمی‌‌شود و این قول صحیح‌‌ است...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۶) حکم استمرار قصر نماز برای شاغلانِ دائم‌السفر

مادامی که مسافر هستی -هر چند که مدت سفر و منتقل شدنت بین شهرها طولانی باشد- جایز است نمازها را قصر کنی بلکه در حق تو مشروع است یا واجب  یا سنت بنابر اختلافی که در این زمینه بین اهل علم وجود دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه