شنبه 11 جمادی‌الثانی 1448
۳۰ آبان ۱۴۰۵
21 نوامبر 2026

(۲۹۵۱) احکام قصر نماز در مسافر

(۲۹۵۱) سوال: شیخ بزرگوار! هنگامی که مسلمانی به اندازه‌‌ی مسافت قصر به مسافرت برود و به غیر از مکانی که در آن اقامت دارد برسد و قصد قصر نمودن نماز را در آن جا داشته باشد آیا می‌‌تواند؟ یا اینکه لازم است در مسجدی که در آن جا جماعت بر پا می‌‌شود حضور داشته باشد؟ لطفا پاسخ دهید. وفقکم الله.

جواب:

لازم است در نماز جماعت حاضر شود زیرا دلیل‌‌های حضور در نماز جماعت عام است و تخصیصی در آن وجود ندارد  لذا حال که اینن‌‌گونه است واجب است به عموم عمل شود و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به صیغه‌‌ی عموم وارد شده هنگامی که از الاغ‌‌ها سؤال شد استدلال نمودند لذا فرمودند: «لم ینزل علی فیها إلا هذه الآیة العامة الفاذة، و هی قوله تعالی: {فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ*وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}[زلزلة: ۷-۸]»[۱](بر من در این‌‌ موضوع جز این آیه‌‌ی عام نازل نشده و آن فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است: (پس هرکس به اندازه‌‌ی ذره‌‌ای کار نیک انجام داده باشد (پاداش) آن را می‌‌بیند*وهرکس به اندازه‌‌ی ذره‌‌ای کار بد کرده باشد, (کیفر) آن را می‌‌بیند)) لذا عموم شامل همه‌‌ی آنچه در زیرا آن قرار دارد می‌‌شود و شخص مسافر مؤمن است لذا بر او حضور در نماز جمعه و جماعت مادامی که در جایی باشد که در آن جا جمعه و  جماعت بر پا می‌‌شود واجب است.

سؤال: شیخ بزرگوار! در این صورت چگونه نماز را قصر کند در حالی که در نماز جماعت حضور می‌‌یابد؟

جواب: نماز را در صورتی که نمازی از او فوت شود یا اینکه در مکان دوری از مساجد باشد که حضور برای او سخت است و می‌‌ترسد اگر مکانش برود کسی جایش را بگیرد و شبیه این‌‌ها از آنچه او را از حضور در نماز جماعت معذور می‌‌سازد قصر می‌‌کند ولی بدون عذر بر او حضور در جماعت واجب است.


[۱] بخاری: کتاب الجهاد و السیر، باب الخیل ثلاثة، شماره­ی (۲۸۶۰)، و مسلم: کتاب الزکاة، باب إثم مانع الزکاة، شماره­ی (۹۸۷).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يا فضيلة الشيخ إذا سافر المسلم مسافة قصر ووصل إلى بلد غير بلد إقامته، ويريد أن يقصر الصلاة فيها، هل له ذلك؟ أم يلزمه حضور الجماعة في المسجد الذي في هذا البلد؟ أفيدونا وفقكم الله.

فأجاب – رحمه الله تعالى -: يلزمه حضور الجماعة في المسجد؛ لأن الأدلة الواردة في وجوب حضور الجماعة عامة ليس فيها تخصيص، وإذا كان الأمر كذلك فإن الواجب الأخذ بالعموم، وقد استدل النبي صلى الله عليه وسلم على العموم بما يَرِدُ من صيغه حينما سئل عن الحمر؟ فقال: «لم ينزل علي فيها إلا هذه الآية العامة الفاذة»، وهي قوله تعالى: ﴿ فَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَن يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ ﴾ [الزلزلة: ٧-٨] فالعموم شامل لجميع أفراده، والمسافر مؤمن، فيجب عليه حضور الجمعة وحضور الجماعة، ما دام في بلد تقام فيه الجمعة والجماعة. يقول السائل : فضيلة الشيخ : كيف إذا يَقْصُر الصلاة وهو يحضر مع الجماعة؟ فأجاب – رحمه الله تعالى : يقصر الصلاة فيما لو فاتته الصلاة، أو كان في حل بعيد عن المساجد يشق عليه الحضور، ويخشى إذا ذهب عن رَحْلِه من أن يخلفه عليه أحد، وما أشبه ذلك مما يُعذر به عن حضور الجماعة، وأما بدون عذر فيجب عليه حضور الجماعة.

مطالب مرتبط:

(۲۹۷۰) حکم قصر و جمع نماز در حال بازگشت از سفر پیش از رسیدن به محل اقامت

شایسته نیست که جمع بخوانی زیرا جمع در صورت نیاز است و در این جا مادامی که قبل از اینکه وقت نماز عصر برسد به شهرت می‌‌رسی نیازی به خواندن جمع نداری بنابراین نماز ظهر را دو رکعت بخوان و هنگامی که به شهرت آمدی و نماز عصر واجب شد آن را چهار رکعت بخوان...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۳) حکم نماز کسی که روزانه مسافت سفر را طی می‌کند

برخی از اهل علم سفری را که نماز در آن قصر می‌‌شود مسافت آن را هشتاد و یک یا هشتاد و سیه کیلومتر مشخص کرده‌‌اند و بنابر این قول می‌‌تواند نماز را قصر کند اما از روی احتیاط قصر نکند بهتر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۰) نماز قصر چه احکامی دارد؟

نماز قصر سنت مؤکده است و گفته شده در صورتی که انسان سفر کند و شهرش را ترک کند واجب است.......

ادامه مطلب …

(۲۹۷۴) آیا برای کسی که نیت سفر نموده جایز است از قبل از ترک نمودن آبادی از رخصت‌‌های سفر استفاده کند؟

از رخصت‌‌های سفر استفاده نمی‌‌کند مگر زمانی که از شهر خارج شده هر چند که نزدیک باشد حتی اگر بین او و بین محدوده‌‌ی شهر فاصله‌‌ی کمی باشد در این صورت قصر می‌‌کند و در رمضان روزه نمی‌‌گیرد....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۷) حکم نماز قصر برای دانشجویی که بین دانشگاه و خانواده در رفت‌وآمد است

در صورتی که انسان مسافر باشد جایز است که نماز را قصر کند...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۶) آیا برای مسافر جایز است فقط قصر کند یا اینکه فقط جمع ببندد؟

قصر نمودن سنت مؤکده است که ترک نمی‌‌‌‌شود و جمع به نسبت کسی که در حال حرکت است سنت است و بر حسب آنچه برای او میسر است جمع  تقدیم یا تأخیر می‌‌بندد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه