جمعه 10 جمادی‌الثانی 1448
۲۹ آبان ۱۴۰۵
20 نوامبر 2026

(۲۹۵۸) آیا قصر و جمع نماز بر مسافر واجب یا سنت است؟

(۲۹۵۸) سوال: آیا قصر و جمع نماز بر مسافر واجب یا سنت است؟ در صورتی که قصر و جمع نکند بر او چیزی است؟

جواب:

قصر نمودن نماز برای مسافر بسیار تأکید شده است و اگر گفته شود واجب است بعید نیست اما قول صحیح بعد از اینکه بررسی کردم این است که واجب نیست و دلیل آن این است که صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم پشت سر عثمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ هنگامی که نماز را در منی کامل خواند نماز خواندند و نماز خود را اعاده نکردند اگر قصر واجب بود در چهار رکعت از او متابعت نمی‌‌کردند لذا قول صواب این است که واجب نیست اما سنت بسیار مؤکده است که مادامی که انسان در سفر است نمازهای چهار رکعتی را بیش از دو رکعت نخواند.

اما جمع نمودن در صورتی سنت است که انسان در حال حرکت باشد یعنی حرکت او ادامه دارد د این صورت جمع ببندد برای او بهتر است یا جمع تقدیم و یا جمع تأخیر ببندد.

اما اگر مسافر توقف کرده باشد بهتر است که جمع نبندد و اگر جمع بست اشکالی ندارد.

لذا جمع با قصر متفاوت است قصر مادامی که انسان در سفر باشد هر چند مدت سفر او زیاد باشد سنت بسیار مؤکده است  و جمع در صورتی که در حال حرکت و در مسیر باشد بهتر است آن‌‌طور که برای او مناسب است جمع ببندد یا جمع تقدیم و یا جمع تأخیر و در صورتی که توقف کرده باشد  بهتر است که جمع نبندد و اگر جمع بست اشکالی ندارد.

در صورتی که انسان در سفر نماز را کامل خواند و جمع نبست می‌‌گوییم: جایز است اما بر خلاف سنت است. سنت این است که در هر حالتی قصر نموده و در صورتی که نیاز باشد جمع ببندد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجب القصر في الصلاة والجمع للمسافر؟ أم هو سُنَّة؟ وإذا لم يقصر ويجمع فهل عليه شيء؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: القصر في الصلاة للمسافر مؤكد جدا جدا، ولو قيل بالوجوب لم يكن بعيدا، لكن الصحيح -بعد أن تأملت- أن القصر ليس بواجب، ودليل ذلك أن الصحابة رضي الله عنهم كانوا يصلون خلف عثمان بن عفان حين أَتَمَّ الصلاة في منى، ولم يعيدوا الصلاة، ولو كان القصر واجبًا ما تابعوه على الأربع، فالصواب أنه ليس بواجب، لكنه سُنَّةٌ مؤكدة جدا، ما دام الإنسان في سفر فلا يزيد في الرباعية على ركعتين.

أما الجمع فهو مَسْئُونٌ إذا كان الإنسان يسير، يعني: قد جد به السير، فالسُّنَّةُ أن يجمع حسب الأرْفَقِ به، إما جمع تقديم وإما جمع تأخير.

أما إذا كان المسافر نازلا فإن الأفضل أن لا يَجْمَعَ، وإن جمع فلا بأس.

فالجمع يختلف عن القصر ، القصر سُنَّةٌ مؤكدة جدا جدا ما دام الإنسان على سفر، وإن طالت مدة سفره، والجمع إن كان سائرا، يعني: على الطريق، فالأفضل أن يجمع حسب الأرفق به، إما جمع تقديم وإما جمع تأخير، وإن كان نازلا فإن الأفضل أن لا يجمع، وإن جمع فلا بأس.

ولو أتم الإنسان ولم يجمع في السفر لقلنا: هذا جائز، لكنه خلاف السنة، فالسُّنَّة أن يقصر في السفر على كل حال، وأن يجمع إذا دعت الحاجة إلى الجمع.

مطالب مرتبط:

(۲۹۶۰) حکم اقتدای مسافر به امام مقیم در نماز چهار رکعتی

بر مسافر واجب است هنگامی که به مقیم اقتدا کرد نمازش را کامل کند فرقی ندارد که امام را از اول نماز درک کند یا اینکه فقط دو رکعت آخری را درک کند...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۱) آیا پیش از ترک اقامتگاه می‌توان نمازها را با هم و کوتاه‌تر خواند؟

برای مسافر جایز نیست قصر نمودن مگر اینکه از شهرش خارج شود بنابراین مادامی که در شهرش است هر چند قصد سر داشته و کالاهایش را حمل نموده جایز نیست که قصر کند تا زمانی که شهر خارج شود....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۲) حکم جمع تقدیم نماز برای کارگران روزانه با بازگشت پیش از وقت عصر

از نظر من درست نیست زیرا این‌‌ها از لحاظ عرف مسافر نیستند  لذا بر آن‌‌ها جایز نیست که قصر و جمع بخوانند مگر اینکه در صورت ترک نمودن جمع دچار مشقت شوند در این صورت می‌‌توانند به ‌‌خاطر مشقت و نه به خاطر سفر جمع ببندند ...

ادامه مطلب …

(۳۰۰۹) آیا نماز در کشتی قصر می‌‌شود؟

بله، مسافرت حدودی ندارد که با آن رخصت‌‌های آن پایان یابد لذا مادامی که انسان مسافر است رخصت‌‌های سفر در حق او ثابت است چه در ماشین، در هواپیما و یا در کشتی باشد....

ادامه مطلب …

(۲۹۶۲) معنای حدیث قصر نماز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سفر تا زمان بازگشت

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مکه قصر می‌‌‌‌کرد با این وجود که در آن جا ازدواج کرده بود و بیشتر فرزندانش در مکه به دنیا آمدند....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۳) آیا می‌توان پیش از ترک شهر، نماز را به نیت سفر به تأخیر انداخت؟

اسباب جمع فقط در سفر خلاصه نمی‌‌شود بلکه سفر سببی از اسباب جمع است و گرنه اسبابی غیر از سفر وجود دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه