شنبه 11 جمادی‌الثانی 1448
۳۰ آبان ۱۴۰۵
21 نوامبر 2026

(۲۹۶۰) حکم اقتدای مسافر به امام مقیم در نماز چهار رکعتی

(۲۹۶۰) سوال: اگر مسافری به عنوان مأموم نماز چهار رکعتی را پشت سر امام مقیم بخواند و دو رکعت اول از او فوت شود آیا جایز است که به این دو رکعت آخر از این جهت که نماز قصر است اکتفا کند؟ یا اگر نماز را از اول آن درک کند جایز است که بعد از رکعت دوم بنشیند تا اینکه امام نمازش را تکمیل کند سپس همراه او نماز بخواند تا نمازش قصر شود؟ یا اینکه تبعیت از امام در هر حالتی برای او لازم است؟

جواب:

این شخص پیرامون مرد مسافر هنگامی که پشت سر مقیم نماز بخواند سؤال می‌‌کند که آیا تکمیل کردن نماز بر او واجب است یا اینکه جایز به دو رکعت اکتفا کند؟ جواب این است که بر مسافر واجب است هنگامی که به مقیم اقتدا کرد نمازش را کامل کند فرقی ندارد که امام را از اول نماز درک کند یا اینکه فقط دو رکعت آخری را درک کند و این به دلیل عموم فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است: «إنما جعل الإمام لیؤتم به»[۱](امام قرار داده شده تا به او اقتدا شود) همچنین فرموده‌‌اش: «ما أدرکتم فصلوا، و ما فاتکم فأتموا»[۲] (هر آنچه درک نمودید را بخوانید و هر آنچه از شما فوت شد را تکمیل کنید) همچنین ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا از مرد مسافری که پشت سر امامی که چهار رکعت نماز می‌‌خواند سؤال شد؟ فرمود: این سنت است.

گفتار صحابی در امری از امور به این که این از سنت است آیا این موافق با سنت است حکم مرفوع (آنچه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است) را دارد.

لذا بر مسافر واجب است که هرگاه به مقیمی اقتدا کرد چه در اول نماز همراه امام وارد شورد یا در رکعت سوم یا در رکعت چهارم، چهار رکعت را کامل کند.

اما بر عکس اگر مقیمی پشت سر مسافری نماز بخواند بر او واجب است بعد از سلام امام مسافر چهار رکعت خود را کامل کند بنابراین اگر امام مسافر دو رکعت خواند در حالی که تو مقیم بودی، هنگامی که سلام داد آنچه مانده را تکمیل کند.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا صَلَّى المسافر مأموما في صلاة رباعية مع إمام مقيم، وقد فاتته الركعتان الأوليان، فهل يجوز أن يكتفي بالركعتين الأخيرتين مع هذا الإمام على أنها صلاة قصر ؟ أو أدرك الصلاة من أولها، فهل يجوز له أن يجلس بعد الركعة الثانية حتى ينهي الإمام صلاته، فيصلي معه وتكون صلاته قصرًا؟ أم يلزمه اتباع إمامه في كل حالة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: هذا يسأل عن الرجل المسافر إذا صلى خلف المقيم: هل يلزمه الإتمام أو يجوز أن يقتصر على ركعتين؟

والجواب: أنه على المسافر إذا انتم بالمقيم أن يتم صلاته، سواء أدرك الإمام في أول الصلاة أو أدرك الركعتين الأخيرتين فقط، وذلك لعموم قول النبي صلى الله عليه وسلم: «إنما جعل الإمام ليؤتم به»، وقوله صلى الله عليه وسلم : «ما أَدْرَكْتُمْ فَصَلُّوا، وما فاتكم فأتموا»، ولأن ابن عباس سئل عن الرجل المسافر يكون خلف الإمام يصلي أربعًا؟ فقال: تلك هي السنة.

وقول الصحابي عن أمر من الأمور إنه من السُّنَّة، أو: هذا هو السُّنَّة، له حكم الرفع.

فيجب على المسافر إذا انتم بالمقيم أن يُتِمَّ أربعًا، سواء دخل مع الإمام في أول الصلاة، أم في الركعة الثالثة، أو في الرابعة.

وأما العكس، لو صلى المقيم خلف إمام مسافر، فإنه يجب عليه أن يتم أربعا بعد سلام الإمام المسافر، فإذا صلى الإمام المسافر ركعتين وأنت مقيم، فإِذا سَلَّم فَأَتِمَّ ما عليك.

مطالب مرتبط:

(۳۰۰۴) چه زمانی انسان شروع به قصر نمودن نماز در مسافتی که قصر در آن واجب است می‌‌کند؟

انسان هرگاه روستار را ترک نمود نماز را قصر می‌‌کند یعنی از مرز شهری که در آن ساکن است خارج شود هر چند که روستا را ببیند اشکالی ندارد مهم این است که هرگاه از مرز آن خارج شود...

ادامه مطلب …

(۲۹۸۱) آیا قصر نمودن نماز برای کسی که در خارج از وطنش بیش از یک ماه بماند جایز است؟

کسی که در مکانی اقامت داشته باشد که در آن جا نماز جماعت برگزار می‌‌شود واجب است همراه جماعت نماز بخواند زیرا نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود بلکه به آن امر شده است...

ادامه مطلب …

(۲۹۸۲) حکم قصر و جمع نماز برای مسافری با نیت اقامت دو یا سه روزه

اگر قصد داری در مکانی به مدت دو یا سه روز بمانی در حالی که در سفر هستی اشکالی ندارد که نمازها را به صورت قصر بخوانی...

ادامه مطلب …

(۲۹۸۰) اگر انسان برای تحصیل به خارج از کشور برود آیا می‌‌تواند نماز را قصر کند؟

برخی از علما می‌‌گویند: اگر مسافر قصد ماندن بیش از چهار روز را داشته باشد حکم سفر از او قطع می‌‌شود لذا نمی‌‌تواند از رخصت قصر و جمع همچنین مسح بر خف یا جوراب بیش از یک شبانه روز استفاده کند....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۹) حکم اقامت طولانی معلم مهاجر و تأثیر آن بر قصر یا اتمام نماز

آنچه نزد من ترجیح پیدا می‌‌کند بر حسب نیت او است در صورتی که نیت اقامت مطلق را در کشوری که به آن سفر نموده را دارد مقیم است و احکام سفر در حق او قطع می‌‌شود و جایز نیست قصر بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۰) حکم قصر نماز برای راننده‌ای با مأموریت‌های بین‌شهری

اگر مسافت همان‌‌طور که ذکر نمود یک شبانه روز با ماشین باشد بدون شک هنگامی که به شهر دومی سفر نمود نماز را قصر می‌‌کند اما اگر در شهر بود و صدای اذان را شنید باید اجابت کند لذا نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه