(۳۰۰۴) سوال: چه زمانی انسان شروع به قصر نمودن نماز در مسافتی که قصر در آن واجب است می‌‌کند؟ آیا قصر واجب است یا خیر؟

جواب:

انسان هرگاه روستار را ترک نمود نماز را قصر می‌‌کند یعنی از مرز شهری که در آن ساکن است خارج شود هر چند که روستا را ببیند اشکالی ندارد مهم این است که هرگاه از مرز آن خارج شود در این صورت الان مسافر محسوب شده و محل اقامت را ترک کرده است لذا احکام سفر از جمله: قصر نمودن نماز، روز نگرفتن در رمضان و دیگر احکام مشهور سفر شروع می‌‌شود.

اما تعبیر او به واجب بودن قصر اگر این کلمه را یک شخص عامی بگوید عوام بین کلمه‌‌ی واجب است، سنت است و جایز است فرق نمی‌‌گذارند و برخی اوقات از وجوب به آنچه سنت و جایز است تعبیر می‌‌‌‌کنند.

اما اگر کسی که تعبیر می‌‌کند طالب علم باشد از جمله کسانی است که نظرشان واجب بودن قصر در مسافرت است. در این مسأله بین اهل علم اختلاف وجود دارد برخی از اهل علم نظرشان بر واجب بودن قصر در مسافرت است به دلیل آنچه در صحیح بخاری از عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا روایت شده است: «إن أول ما فرضت الصلاة رکعتین، فلما هاجر الرسول صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، زید فی صلاة الحضر و أقرت صلاة السفر»[۱](ابتدای فرض شدن نماز به صورت دو رکعت بود هنگامی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هجرت کرد به نماز کسی که مقیم است دو رکعت اضافه شد و نماز مسافر بر حالت خود باقی ماند) بر آنچه اول فرض بود و ادله‌‌ی زیادی دارند که بر واجب بودن قصر در نماز دلالت دارد.

جمهور اهل علم نظرشان این است که قصر در مسافرت واجب نیست بلکه سنت است و صدقه‌‌ای است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به بندگانش داده لذا قبول آن سنت و مشروع است. الله اعلم.

[۱] تخریج آن گذشت.