یکشنبه 12 جمادی‌الثانی 1448
۱ آذر ۱۴۰۵
22 نوامبر 2026

(۲۹۶۱) آیا پیش از ترک اقامتگاه می‌توان نمازها را با هم و کوتاه‌تر خواند؟

(۲۹۶۱) سوال: آیا برای مسافر هرگاه قصد خروج از مکانی را که در آن مقیم است نمود جایز است که قصر و جمع بخواند مثلا نماز عصر را همراه ظهر بخواند؟

جواب:

برای مسافر رخصت‌‌های مشخصی وجود دارد که عبارت‌‌اند از: قصر نمودن نمازهای چهار رکعتی به دو رکعت لذا برای مسافر جایز نیست قصر نمودن مگر اینکه از شهرش خارج شود بنابراین مادامی که در شهرش است هر چند قصد سر داشته و کالاهایش را حمل نموده جایز نیست که قصر کند تا زمانی که شهر خارج شود.

اما جمع نمودن از خصوصیات سفر نیست بلکه در صورت نیاز جمع نمودن مباح می‌‌شود فرقی ندارد انسان در سفر باشد یا اینکه در سفر نباشد.

بنابراین اگر انسان می‌‌داند که امکان ندارد در سفرش نماز بخواند مثلا به دلیل اینکه در هواپیما است و نمی‌‌تواند در آن نماز بخواند می‌‌‌‌گوید: با نماز ظهر جمع می‌‌بندم تا اینکه نمازی جز نماز مغرب و عشاء برایم باقی نماند. فرض کنیم که سفر هواپیما شش ساعت طول می‌‌کشد در حالی که الان وقت نماز ظهر است و او در شهرش است لذا بر او واجب است که عصر را با ظهر جمع ببندد سپس نماز مغرب را با عشاء جمع تأخیر ببندد بنابراین نماز ظهر و عصر را با جمع تقدیم (در وقت ظهر) هر چند در شهرش بوده خوانده است و اشکالی ندارد زیرا نمی‌‌تواند نماز عصر را در وقت خودش بخواند زیرا در هواپیما است و به مشقت می‌‌افتد.

در حدیث صحیح از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا ثابت شده که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مدینه جمع بستند در حالی که نه ترس و نه باران بود از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا در این مورد سؤال شد؟ گفت: خواست که امتش را در سختی نیندازد.

بنابراین می‌‌گوییم: این مردی که اگر جمع نبندد دچار سختی می‌‌شود می‌‌تواند جمع ببندد ولی نماز را قصر نمی‌‌کند چون از شهرش خارج نشده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز للمسافر إذا أراد الخروج من مكانه الذي كان مقيما فيه أن يَقْصُرَ ويجمع، مثل العصر مع الظهر إلى آخره؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أولا: المسافر له رخص معلومة، وهي: قصر الصلاة الرباعية إلى ركعتين، فالقصر لا يجوز للمسافر إلا إذا خرج من بلده، فما دام في بلده – ولو كان عازما على السفر، ولو كان قد حمل متاعه وعفشه فإنه لا يجوز له أن يقصر حتى يخرج من البلد.

وأما الجمع فإنه ليس من خصائص السفر، بل الجمع تبيحه الحاجة إليه، سواء كان الإنسان في السفر، أو كان الإنسان في الحضر.

وعلى هذا: فإذا كان الإنسان يعرف أنه لا يمكنه أن يصلي في سفره؛ لكونه مثلا في طائرة، والطائرة لا يستطيع أن يصلي فيها، فيقول: سأجمع العصر إلى الظهر، حتى لا يبقى عَلَيَّ صلاة إلا المغرب مع العشاء، ولنفرض مثلا أن سفر الطائرة سيكون ست ساعات، وهو الآن في وقت الظهر وهو في بلده، فيجب أن يجمع العصر إلى الظهر، ثم يجمع المغرب إلى العشاء . جمع تأخير، يكون في الظهر والعصر جَمَعَ جَمْعَ تقديم ولو كان في بلده، ولا حرج عليه في هذا؛ لأن صلاة العصر في وقتها لا تتسنى له وهو في الطائرة، ويكون عليه فيه حرج.

وقد ثبت في الصحيح من حديث ابن عباس رضي الله عنه أن الرسول صلى الله عليه وسلم  جمع بالمدينة، من غير خوف ولا مطر، وسئل ابن عباس عن ذلك؟ فقال: «أراد ألا يحرج أمته».

فعلى هذا نقول: هذا الرجل الذي يلحقه حرج بترك الجمع له أن يجمع، ولكنه لا يقصر الصلاة؛ لأنه لم يخرج من بلده.

مطالب مرتبط:

(۲۹۸۲) حکم قصر و جمع نماز برای مسافری با نیت اقامت دو یا سه روزه

اگر قصد داری در مکانی به مدت دو یا سه روز بمانی در حالی که در سفر هستی اشکالی ندارد که نمازها را به صورت قصر بخوانی...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۶) حکم استمرار قصر نماز برای شاغلانِ دائم‌السفر

مادامی که مسافر هستی -هر چند که مدت سفر و منتقل شدنت بین شهرها طولانی باشد- جایز است نمازها را قصر کنی بلکه در حق تو مشروع است یا واجب  یا سنت بنابر اختلافی که در این زمینه بین اهل علم وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۵) چه موقع نماز قصر و چه موقع جمع خوانده می‌‌شود؟

جمع یک سبب دارد و آن هم مشقت است اما حالات متفاوتی دارد ولی قصر فقط در سفر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۳) حکم وجوب شرکت در جماعت برای مسافر در اقامت کمتر از چهار روز

نماز جماعت بر مردان واجب است و نصوصی که در این زمینه وجود دارد مطلق است و مسافران از این نصوص خارج نمی‌‌شوند لذا هرگاه انسان در شهری باشد و برای نماز اذان داده شود او با این اذان فراخوانده می‌‌شود لذا بر او واجب است که اجابت کند ...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۹) آیا جایز است مسافر نماز را کامل بخواند؟

برخی نظرشان بر این است که قصر نمودن سنت مؤکده است و واجب نیست و در صورتی که انسان نماز را کامل بخواند در حالی که مسافر باشد کارش موافق سنت نیست اما نمازش باطل نمی‌‌شود و این قول صحیح‌‌ است...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۳) تا کی می‌توانم در سفر، نماز را شکسته بخوانم؟

در صورتی قصد مدت مشخصی را نداشته باشد می‌‌تواند نماز را قصر بخواند و از رخصت‌‌‌‌های سفر هر چند که مدت طولانی شود استفاده کند مادامی که منتظر چیزی است که به خا طر آن سفر نموده است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه