(۲۰۵۳) آیا برای امامت نماز، نیت امامت شرط است؟

(۲۰۵۳) سوال: آیا برای امامت نماز، نیت امامت شرط است؟ و اگر مردی داخل شد و دید که مردی نماز می‌خواند به او اقتدا کند؟ و آیا اقتدا به مسبوق جایز است؟

جواب:

سه مسئله ضمن این وجود دارد:

اول: آیا برای امام نیت امامت کردن شرط است؟ و جواب آن: مشهور مذهب امام احمد این است که امام باید نیت امامت کند پس اگر شخصی به شخص دیگر نماز بخواند که او نیت کند آن شخص، امامش است ولی امام نیت امامت را نداشته باشد پس در این حالت نماز مأموم صحیح نیست زیرا که برای جماعت شرط است که امام نیت امامت کند و مأموم نیت ائتمام کنند.

و بعضی از علما گفته‌اند اقتدا کردن به شخصی دیگر صحیح است هرچند که نیت امامت نکرده باشد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در یک روزی از رمضان نماز می‌خواند و در یک اتاقی بود پس مردم پشت سر ایشان نماز خواندند و ایشان مردم را نهی نکرد ولی این دلیل نمی‌دهد که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیت امامت نکرده است زیرا که چه بسا در آن وقت نیت امامت کرده باشد پس احتیاط این است که پشت شخصی نماز خوانده نشود مگر بعد از این که فهمیده شود آن نیت امامت کرده است پس هنگامی که وارد مسجد شدی و دیدی که شخصی به تنهایی نماز می‌خواند پس کنارش بایست و بگو: تو امام من هستی و اگر چیزی نگفت و تکبیر گفت پس شایسته است که او نیت امامت کرده تا این جماعت حاصل شود.

دوم: هنگامی که او وارد مسجد شد و دید که شخصی نماز می‌خواند آیا با او نماز بخواند؟ جواب: طبق قول راجح با او وارد نماز شود و دلیل این است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در یک شبی نماز می‌خواند و ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ نزدش خواب بود و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بلند شد و به تنهایی نماز خواند پس ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ نیز بلند شد و کنارش نماز خواند ولی به سمت چپ ایشان ایستاد پس رسول الله سرش را گرفت و او را به سمت راستش قرار داد. تخریج آن گذشت.

و این دلالت دارد که جایز است نیت امامت در اثنای نماز و آنچه در نفل ثابت است در فرض نیز همین است مگر این که دلیل آن را تخصیص دهد.

سوم: آیا اقتدا به کسی در نماز مسبوق بوده است جایز است؟ جواب: مشکلی نیست که به شخصی اقتدا شود که دارد قضای آن چه از او فوت شده را می‌خواند همانطور که اگر وارد شدی و دیدی که امام سلام داده و مردی که دارد ادامه‌ی نماز را که از امام جا مانده را می‌خواند پس با او نماز بخوان که امام تو می‌باشد پس ازن مشکلی ندارد ولی ترک آن اولی می‌باشد زیرا ظاهر این است که صحابه چنین کاری نمی‌کردند اگر که از ایشان چیزی از نماز فوت می‌شده است.

تعداد بازدید: 22

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يشترط في الإمامة نية الإمامة في الصلاة؟ وإذا دخل رجل فوجد رجلا يصلي فهل يأتمُّ به؟ وهل يشرع الانتمام بالمسبوق؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذه ثلاث مسائل تضمنتها هذه الفقرة:

المسألة الأولى: هل يشترط للإمام أن ينوي الإمامة؟ وجواب ذلك: أن المشهور من مذهب الإمام أحمد رحمه الله أنه لا بد للإمام أن ينوي الإمامة، فلو صلى شخص مع شخص آخر ونوى أنه إمامٌ له ولكن الإمام لم ينو الإمامة، فإن صلاة المأموم لا تصح في هذه الحال، لأنه يشترط للجماعة أن ينوي الإمام الإمامة والمأموم الائتمام.

وقال بعض أهل العلم: إنه يصح أن يأتم بشخص وإن لم ينو الإمامة، لأن النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم صلى ذات يوم في رمضان وحده، واحتجر عليه حجرة، فصلى وراءه الناس، ولم ينههم – عليه الصلاة والسلام-، لكن هذا لا يدل على أن الرسول لم ينو الإمامة، لأنه ربما نوى الإمامة حين أحس بهم، والاحتياط ألا يصلي خلف شخص إلا وقد عرف أنه نوى الإمامة، فإذا دخلت المسجد ورأيت شخصا يصلي وحده فقف إلى جنبه وقل أنت إمامي، وإذا لم تقل ذلك وكبرت فإنه هو ينبغي له أن ينوي أن يكون إماما لك، لتحصل الجماعة.

الفقرة الثانية من هذا السؤال وهي أنه إذا دخل المسجد ووجد إنسانًا يصلي، فهل يدخل معه؟ والجواب: أنه يدخل معه وتصح الصلاة جماعة على القول الراجح، ودليل هذا أن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- قام ذات ليلة يصلي، وكان ابن عباس رضي الله عنهما نائما عنده، فقام النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- يصلي وحده، فقام ابن عباس رضي الله عنهما فصلى إلى جانبه، لكنه صلى عن ا يساره، فأخذ النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- برأسه من ورائه فجعله عن يمينه.

وهذا يدل على جواز نية الإمامة في أثناء الصلاة، وما ثبت في النفل ثبت في الفرض إلا بدليل.

أما الفقرة الثالثة في السؤال فهي هل يأتم بشخص يقضي ما فاته من الصلاة؟ والجواب على هذا أن نقول: لا بأس أن يأتم بشخص يقضي ما فاته من الصلاة، كما لو دخلت ووجدت الإمام قد سلَّمَ، ووجدت رجلا يقضي ما فاته مع إمامه، فدخلت معه على أن يكون إماما لك، فإن هذا لا بأس به، لكن الأولى تركه، لأن الظاهر أن الصحابة لم يكونوا يفعلون هذا إذا فاتهم شيء من الصلاة.