(۲۰۵۰) سوال: مردی برای نماز می‌آید و می‌بیند که نماز به پایان رسیده است پس نماز می‌خواند و دو رکعت اول را تمام می‌کند که شخصی وارد می‌شود و با او در رکعت سوم نماز را شروع می‌کند، آیا با او نماز بخواند یا به تنهایی نماز بخواند؟

جواب:

این مسئله در آن اختلاف کرده‌اند و بعضی گفته‌اند که جایز نیست شخصی بعد با او وارد نماز شود چون که او از ابتدا نیت امامت نکرده است.

و بعضی گفته‌اند که جایز است همراه او وارد نماز شود هرچند که از اول نیت امامت نکرده است و این قول راجح است و دلیلش این است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به تنهایی نماز شب می‌خواند که ابن عباس با او نماز خواند و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم او را نهی و منع نکرد. [۱]

قاعده: آنچه برای نفل می‌باشد برای فرض نیز است مگر این که دلیل آن را تخصیص دهد و چیزی بر تقریر این قاعده دلالت دارد حکایت نماز رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سفر بر روی سواریش است که گفته‌اند: «أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي عَلَى رَاحِلَتِهِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ، فَإِذَا أَرَادَ أَنْ يُصَلِّيَ الْمَكْتُوبَةَ نَزَلَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ»[۲] (همانا رسول الله بر راحله (حیوان سواری) خود به سوی مشرق نماز می‌گزارد و چون قصد آن داشت که نماز فرض بگزارد فرود می‌آمد و به جانب قبله نماز می‌گزارد) پس زمانی که این استثنا شد بر این دلالت دارد که هر آنچه برای نفل ثابت است برای فرض نیز می‌باشد مگر فرض استثنا شود و این وجه این مقام است.

وبرای همین: پس هنگامی که دیدی انسانی فرض را به تنهایی می‌خواند جایز است که همراه او نماز بخوانی و بعد  از آن که سلام داد اگر چیزی از تو فوت شده است را می‌‌خوانی.

[۱] رواه البخاری (۱۰۹۹).

[۲] رواه البخاری (۱۰۹۹).