سه‌شنبه 25 ذیقعده 1447
۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵
12 می 2026

(۲۹۵۸) آیا قصر و جمع نماز بر مسافر واجب یا سنت است؟

(۲۹۵۸) سوال: آیا قصر و جمع نماز بر مسافر واجب یا سنت است؟ در صورتی که قصر و جمع نکند بر او چیزی است؟

جواب:

قصر نمودن نماز برای مسافر بسیار تأکید شده است و اگر گفته شود واجب است بعید نیست اما قول صحیح بعد از اینکه بررسی کردم این است که واجب نیست و دلیل آن این است که صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم پشت سر عثمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ هنگامی که نماز را در منی کامل خواند نماز خواندند و نماز خود را اعاده نکردند اگر قصر واجب بود در چهار رکعت از او متابعت نمی‌‌کردند لذا قول صواب این است که واجب نیست اما سنت بسیار مؤکده است که مادامی که انسان در سفر است نمازهای چهار رکعتی را بیش از دو رکعت نخواند.

اما جمع نمودن در صورتی سنت است که انسان در حال حرکت باشد یعنی حرکت او ادامه دارد د این صورت جمع ببندد برای او بهتر است یا جمع تقدیم و یا جمع تأخیر ببندد.

اما اگر مسافر توقف کرده باشد بهتر است که جمع نبندد و اگر جمع بست اشکالی ندارد.

لذا جمع با قصر متفاوت است قصر مادامی که انسان در سفر باشد هر چند مدت سفر او زیاد باشد سنت بسیار مؤکده است  و جمع در صورتی که در حال حرکت و در مسیر باشد بهتر است آن‌‌طور که برای او مناسب است جمع ببندد یا جمع تقدیم و یا جمع تأخیر و در صورتی که توقف کرده باشد  بهتر است که جمع نبندد و اگر جمع بست اشکالی ندارد.

در صورتی که انسان در سفر نماز را کامل خواند و جمع نبست می‌‌گوییم: جایز است اما بر خلاف سنت است. سنت این است که در هر حالتی قصر نموده و در صورتی که نیاز باشد جمع ببندد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجب القصر في الصلاة والجمع للمسافر؟ أم هو سُنَّة؟ وإذا لم يقصر ويجمع فهل عليه شيء؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: القصر في الصلاة للمسافر مؤكد جدا جدا، ولو قيل بالوجوب لم يكن بعيدا، لكن الصحيح -بعد أن تأملت- أن القصر ليس بواجب، ودليل ذلك أن الصحابة رضي الله عنهم كانوا يصلون خلف عثمان بن عفان حين أَتَمَّ الصلاة في منى، ولم يعيدوا الصلاة، ولو كان القصر واجبًا ما تابعوه على الأربع، فالصواب أنه ليس بواجب، لكنه سُنَّةٌ مؤكدة جدا، ما دام الإنسان في سفر فلا يزيد في الرباعية على ركعتين.

أما الجمع فهو مَسْئُونٌ إذا كان الإنسان يسير، يعني: قد جد به السير، فالسُّنَّةُ أن يجمع حسب الأرْفَقِ به، إما جمع تقديم وإما جمع تأخير.

أما إذا كان المسافر نازلا فإن الأفضل أن لا يَجْمَعَ، وإن جمع فلا بأس.

فالجمع يختلف عن القصر ، القصر سُنَّةٌ مؤكدة جدا جدا ما دام الإنسان على سفر، وإن طالت مدة سفره، والجمع إن كان سائرا، يعني: على الطريق، فالأفضل أن يجمع حسب الأرفق به، إما جمع تقديم وإما جمع تأخير، وإن كان نازلا فإن الأفضل أن لا يجمع، وإن جمع فلا بأس.

ولو أتم الإنسان ولم يجمع في السفر لقلنا: هذا جائز، لكنه خلاف السنة، فالسُّنَّة أن يقصر في السفر على كل حال، وأن يجمع إذا دعت الحاجة إلى الجمع.

مطالب مرتبط:

(۳۰۱۱) حکم تأخیر نماز در نبود قبله، طهارت و امکان قیام

آنچه سؤال کننده انجام داده از اینکه نماز را به بعد از وقت آن به تأخیر انداخته، آن را خوانده بنابر اینکه نمی‌‌دانسته قبله در چه جهتی است، در نزدش در هواپیما آب وجود نداشته و نتوانسته رکوع و سجود را انجام دهد این کارش اشتباه است...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۲) معنای حدیث قصر نماز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سفر تا زمان بازگشت

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مکه قصر می‌‌‌‌کرد با این وجود که در آن جا ازدواج کرده بود و بیشتر فرزندانش در مکه به دنیا آمدند....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۲) حکم قصر و جمع نماز برای مسافری با نیت اقامت دو یا سه روزه

اگر قصد داری در مکانی به مدت دو یا سه روز بمانی در حالی که در سفر هستی اشکالی ندارد که نمازها را به صورت قصر بخوانی...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۷) حکم جمع بین ظهر و عصر برای مسافر در حال بازگشت قبل از خروج وقت نماز

اگر مسافر نیت جمع تأخیر نماید اما قبل از اتمام وقت نماز اولی به شهرش برسد سببی که موجب جمع است یعنی سفر، به پایان رسیده است در این صورت بر او واجب است نماز اولی را در وقتش بخواند و منتظر باشد تا اینکه وقت نماز دومی فرا برسد ...

ادامه مطلب …

(۲۹۷۷) حکم قصر و جمع نماز برای راننده در مسافت‌های طولانی

راننده‌‌ای که بین شهرها در حال تردد است مسافر است و می‌‌تواند نمازهایش را قصر کند بلکه قصر نمودن در حق او سنت است ...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۹) حکم قصر نماز در سفرهای هفتگی بیش از صد کیلومتر

هرگاه شخصی وقت بر او داخل شد در حالی که در شهرش بود سپس قبل از اینکه نماز بخواند برای مسافرت خارج شد آن را به صورت قصر می‌‌خواند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه