چهارشنبه 26 ذیقعده 1447
۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
13 می 2026

(۴۷۴۲) حکم شرعی بدهی به کسی که درگذشته است چیست؟

(۴۷۴۲) سوال: اگر کسی چیزی از کس دیگری قرض کند به این نیت که بعدا به او پس دهد، اما قبل از بازپس دهی، فرد قرض دهنده فوت کند، آیا باید قرض گیرنده به اندازه این پول، به فقرا صدقه دهد یا چه؟ خداوند به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

در این حالت باید ورثه او را پیدا کند و آنچه  که به عاریت یا رهن یا ودیعه یا … از میت گرفته را به ورثه آنها بازپس دهد. زیرا ورثه مستحق دریافت مال میت پس از فوت وی هستند. اما اگر ورثه را نمیشناسد یا اینکه فرد متوفی ورثهای ندارد، پس باید آن را به بیت المال تسلیم کند، زیرا بیت المال ورثه کسی است که هیچ ورثهای ندارد. اما اگر میت ورثه دارد اما مقروض آنها را نمیشناسد، پس باید به نیت آنها صدقه بدهد. زیرا هر مالی که صاحبش را نشناسی باید به نیت وی صدقه پرداخت کنی. حال اگر بعدا او را شناختی به او بگو: من به نیت تو این مال را صدقه دادم. اگر رضایت داد که ثواب برای اوست و اگر نداد که پول او را پس بده و ثواب از آن تو است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ماذا يفعل مَن أخذ من إنسان شيئًا، على أن يَرُدَّه إليه، ولكن قبل أن يَرُدَّه إليه توفي ذلك الدائن فهل يتصدق بهذا المال، أم ماذا يفعل مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: إذا استدان الإنسان من شخص شيئًا، أو أخذه منه على سبيل العاريَّة، أو على سبيل الوديعة، أو على سبيل الرهن أو غير ذلك، ثم مات صاحب الحق، فإن الواجب على الآخذ أن يُسَلَّم ذلك إلى الورثة، لأن الورثة هم المستحقون لمال مورّثهم من بعده، فإن كان لا يعلم الورثة، أو كان هذا المستحق ليس له ،وارث، فإنه يُسلّمه إلى بيت المال، لأن بيت المال وارثُ مَن لا وارث له، لكن فيما إذا كان له ورثة، إلا أنه يجهلهم، فينبغي أن يتصدق به عنهم، لأن كل مال مجهول صاحبه، أي كل مال جهلت صاحبه، فإنك تتصدق به عنه، ثم إن علمته بعد فخيره وقل له: إنني تصدقت به عنك فإن شئت أمضيت، وإن شئت منعت فإن أمضى، فالأمر واضح، يكون الأجر للمتصدق عنه، وإن لم يُمْض فإن المتصدق يضمنه له، ويكون الأجر للمتصدق.

مطالب مرتبط:

(۴۷۲۴) اگر طلبکار بخواهد طلبش را ببخشد، آیا ثبت بدهی‌ها واجب است؟

اما بهتر است قرضها را یادداشت کنی، زیرا این امر برای بازگرداندن قرضهایت و برای خودت و برای ورثههایت کار خوبی است. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۴۴) اموالی از دیگران برداشته‌ام؛ اکنون دسترسی به آنان ندارم، چه کنم؟

اگر مال کسی نزد شما است و صاحب مال در دسترس نیست و مکانش معلوم نیست، یا اگر مرده و وراث او در دسترس نیستند، باید مال او را در راه خدا صدقه داد...

ادامه مطلب …

(۴۷۴۷) آیا ورثه موظف به پرداخت بدهی میت بی‌ مال هستند؟

ورثه چه از اقوام دور و چه از اقوام نزدیک باشند، تسویه این بدهیها بر آنها واجب نیست. اما اگر این میت یک پدر است، پسران باید بدهیهایش را تسویه کنند که کاری نیکو است....

ادامه مطلب …

(۴۷۴۹) حکم جبران خسارت مالی نادانسته به مدرسه

در این حالت هیچ ضمانت و مسئولیتی متوجه ایشان نیست. چون عمد و افراطی در کار نبوده و استدلال کرده و چنین پنداشته که این کار به مصلحت مدرسه است، اما بعدا مشخص شده که اینگونه نیست. در این حالت گناهی متوجه او نیست.....

ادامه مطلب …

(۴۷۵۰) در صورت داشتن بدهی و نذر، کدام را باید اول پرداخت کرد؟

اگر بدهی قبل از نذر بوده، اول بدهی را تسویه کن و اگر نذر قبل از بدهی بوده ابتدا آن را ادا کن....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۳) حکم مالی که بر اثر اشتباه دریافت شده است

اگر اثبات شد که خطایی روی داده است باید به حق تن داد و مبلغ اضافی به صاحب آن بازگردانده شود. اگر صاحب آن فوت کرده باید آن مال را به ورثه او پرداخت کرد ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه