دوشنبه 3 ربیع‌الثانی 1448
۲۳ شهریور ۱۴۰۵
14 سپتامبر 2026

(۶۳۴۲) حکم خواندن فاتحه پس از دعا و اهدای آن به روح پیامبر و اموات

(۶۳۴۲) سوال: برخی از مردم بعد از نماز فریضه دعا می‌کنند، و در پایان دعا می‌گویند: «الفاتحة إلى روح سیدنا محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم » و سپس دست روی صورت خود می‌کشند و سوره فاتحه را می‌خوانند، و همین‌طور فاتحه را برای مردگان خود و مردگان مسلمانان می‌خوانند، لطفاً راهنمایی شما درباره این کار چیست؟

جواب:

توصیه ما به این افراد این است که به سنت پایبند باشند و سنت بعد از نماز فریضه، گفتن تسبیح، تکبیر و تهلیل است، همان‌گونه که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم انجام می‌داد و بدان دستور داده است اما دعا به صورت جمعی و سپس خواندن فاتحه، این کار بدعت است.

سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و روش اصحاب ایشان هیچ‌گاه چنین کاری نبوده است، و اصحاب ایشان از ما در شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ داناتر، در ایمان عمیق‌تر و در محبت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش قوی‌تر بودند؛ و آنها الگوهای ما هستند، همان‌گونه که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمودند: {وَٱلسَّـٰبِقُونَ ٱلۡأَوَّلُونَ مِنَ ٱلۡمُهَـٰجِرِینَ وَٱلۡأَنصَارِ وَٱلَّذِینَ ٱتَّبَعُوهُم بِإِحۡسَـٰنرَّضِیَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ وَرَضُوا۟ عَنۡهُ} [سوره التوبة: ۱۰۰]: (و پیشگامان نخستین ـ از مهاجران و انصارـ و کسانی ‌که به نیکی از آنان پیروی کردند، الله از آنان راضی گشت و آنان [نیز] از او راضی شدند).

 پس باید به رفتار و عمل پیشینیان از صحابه در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و بعد از او رجوع کنیم، زیرا آنها بهترین نسل‌ها و برترین امت بودند، ما نباید در دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بدعت و نوآوری کنیم که از دین نیست؛ چرا که بدعت ما جز دوری از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چیزی به همراه ندارد والعیاذ بالله، همان‌طور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ»[۱]: (و از بدترین کارها بدعت‌های آن است و هر بدعتی گمراهی است) و چه چیزی بعد از حق جز ضلالت است؟


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هناك بعض الناس بعد صلاة الفريضة يدعو، وفي نهاية الدعاء يقول: الفاتحة إلى روح سيدنا محمد صلى الله عليه وسلم ويمسح وجهه، ويقرأ الفاتحة، وكذلك يقرأ الفاتحة لأمواته، وأموات المسلمين، فما توجيه فضيلتكم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: توجيهنا لهؤلاء أن يلتزموا بالسُّنة، والسنة بعد صلاة الفريضة التسبيح والتكبير والتهليل كما كان النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – يفعل، وكما أمر بذلك، وأما الدعاء جماعة، ثم قراءة الفاتحة، فهذا بدعة.

فهذه سنة النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – وهَدْي أصحابه رضي الله عنهم ليس فيها ذلك أبدا، وهم أعلم منا بشريعة الله، وهم أعمق منا إيمانًا، وهم أقوى منا محبة الله ورسوله ، وهم قدوتنا كما قال عز وجل – ﴿ وَٱلسَّـٰبِقُونَ ٱلۡأَوَّلُونَ مِنَ ٱلۡمُهَـٰجِرِینَ وَٱلۡأَنصَارِ وَٱلَّذِینَ ٱتَّبَعُوهُم بِإِحۡسَـٰنࣲ رَّضِیَ ٱللَّهُ عَنۡهُمۡ وَرَضُوا۟ عَنۡهُ ﴾ [التوبة: ١٠٠].

فعلينا أن نرجع إلى ما سلف من عمل الصحابة في عهد نبينا – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- وبعده، فإنهم خير القرون، وأفضل الأُمة، وليس لنا أن نبتدع في دين الله -تعالى- ما ليس منه، بل إن بدعتنا لا تزيدنا من الله إلا بعدا – والعياذ بالله – لقول النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «وَشَرُّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا، وَكُلُّ بِدْعَةٍ ضَلَالَة». وماذا بعد الحق إلا الضلال؟

مطالب مرتبط:

(۶۳۲۴) حکم خواندن دعا پس از پایان هر جزء قرآن

از روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نبود که هرگاه از خواندن قرآن فارغ می‌شد دعا کند...

ادامه مطلب …

(۶۳۵۶) حکم استفاده از ادعیه نبوی در غیر مواضع اصلی

بهتر است بگویی: «اللهم لا حول ولا قوة إلا بك، اللهم أعني على هذا» و مانند این‌ها، چون این حالت، رویارویی با دشمن نیست، بلکه امتحان و آزمون است....

ادامه مطلب …

(۶۲۹۶) درباره‌ی فضیلت دعا برایمان بگویید؟

دعا یعنی درخواست از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَى، و این خود عبادت است...

ادامه مطلب …

(۶۳۴۱) حکم دعای مادر بر علیه فرزندانش چیست؟

ترس آن می‌رود که دعای مادر بر فرزندانش مستجاب شود، و شایسته نیست که مادر عادت کند که بر فرزندانش دعا به زیان آنها کند،...

ادامه مطلب …

(۶۳۳۷) آیا جایز است انسان برای خودش دعا کند؟

بله، جایز است که انسان از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد که ازدواج با دختری معین را برایش میسّر گرداند...

ادامه مطلب …

(۶۳۳۶) آیا دعا کردن برای شخص فاسق جایز است؟

دعا کردن برای شخص فاسق به این‌که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را هدایت کند و حالش را اصلاح نماید، امری مشروع و مطلوب است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه