چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۶۰۶۹) حکم قسم به طلاق در حالت عصبانیت

(۶۰۶۹) سوال: بین دخترم و شوهرش دعوا و سوء تفاهمی ایجاد شد و من هنگام این دعوا آنجا بودم، لذا بسیار خشمگین شده و شیطان -الله او را لعنت کند- بر من چیره شد و به شوهر دخترم گفتم: طلاق از جانب من باشد که دیگر بعد از این تو شوهر دخترم نباشی؛ در همان حال از این حرفی که در جریان دعوا گفتم پشیمان شدم، حکم چیزی که گفتم چیست؟

جواب:

اول: گفتی: شیطان -الله او را لعنت کن- شایسته است بگویی: الله مرا از شر او پناه دهد، زیرا این‌‌گونه بهتر است، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ ۚ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}[الأعراف: ۲۰۰]: (واگر از سوی شیطان وسوسه‌‌ای به تو رسد به الله پناه ببر، بی گمان او شنوای دانا است) اما گفته‌‌ات: طلاقی از جانب من که دیگر شوهر دخترم نباشد، این اشتباهی از جانب تو است و این بدین معنا است که بین دخترت و شوهرش دشمنی و کینه را ایجاد می‌‌کنی در حالی که این اشتباه است، لذا به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه نموده و از او طلب مغفرت کن و اگر دخترت الان نزد تو است او را نزد شوهرش برگردان و بین آن‌‌ها جدایی نینداز. آنچه از تو در مورد طلاق سر زده، حکم آن حکم قسم است و بر تو واجب بوده کفاره‌‌ی قسم دهی یعنی ده مسکین غذا داده یا لباس بپوشانی اگر نیافتی سه روز پی در پی روزه بگیری سپس تو و دیگران را به عدم قسم یاد نمودن به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توصیه می‌‌کنم، به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من کان حالفا فلیحلف بالله أو لیصمت»[۱]: (هر کسی می‌‌خواهد قسم یاد کند یا به الله قسم یاد کند یا ساکت شود) همچنین می‌‌‌‌فرماید: «من حلف بغیر الله فقد کفر أو أشرك»[۲]: (كسي كه به غير الله قسم یاد کند کافر شده یا شرک ورزیده است) قسم یاد نمودن به طلاق یا نذر یا آزادی برده و شبیه آن شایسته نیست بلکه قسم فقط به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است اما قسم یاد نمودن با صیغه‌‌ی قسم به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از جمله شرکیات و کفریات است و رسول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: «من حلف بغیر الله فقد کفر أو أشرك»[۳]: (كسي كه به غير الله قسم یاد کند کافر شده یا شرک ورزیده است).


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لقد جرى بين ابنتي وزوجها مشاجرة وسوء تفاهم، وكنت موجودًا أثناء تلك المشاجرة، فغضبت جدا وغلبني الشيطان لعنه الله وقلت لزوج ابنتي: طلاق مني إنك لن تكون زوج ابنتي بعد هذا، وفي أثناء الوقت تأسفت على هذا الكلام الذي بدر مني أثناء المشاجرة، فما الحكم فيها قلته؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أولا في قولك: الشيطان لعنه الله، ينبغي أن تقول: أعاذني الله منه؛ فإن هذا هو الأَوْلَى؛ لقوله تعالى: ﴿وَإِمَّا يَنزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ﴾ [الأعراف: ٢٠٠]، وأما قولك: طلاق مني ألا تكون زوجا لابنتي فهذا خطأ منك؛ فإن هذا معناه أنك توجد العداوة والبغضاء بين ابنتك وزوجها، وهذا غلط، فتب إلى ربك واستغفره، وإذا كانت ابنتك الآن عندك فأعدها إلى زوجها لا تحل بينه وبينها، وما وقع منك من هذا الطلاق بهذا اللفظ فإن حكمه حكم اليمين، عليك أن تكفر كَفَّارة يمين بأن تطعم عشرة مساكين أو كسوتهم، فإن لم تجد فصيام ثلاثة أيام متتابعة، ثم إني أنصحك وغيرك من الناس بعدم الخلف بغير الله عز وجل؛ لقول النبي عليه الصلاة والسلام: «مَن كان حالفا فلْيَحْلِفْ بالله أو لِيَضمت»، الخلف بالطلاق وبالنذر وبالعتق وما أشبهه هذا أمر لا ينبغي، بل إنما يكون الخلف بالله سبحانه تعالى، أما الخلف بصيغة القسم بغير الله فإنه من الشرك والكفر، وقد قال النبي عليه الصلاة والسلام: «مَنْ حَلَفَ بِغَيْرِ الله فَقَدْ كَفَرَ أَوْ أَشْرَكَ».

مطالب مرتبط:

(۶۰۵۵) حکم قسم‌های دروغین

صیغه‌‌ی قسم با اینکه انسان بگوید: و قسم به حیات الله، اشکالی ندارد، زیرا قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بوده یعنی با اسمی از اسماء الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است همچنین با صفاتش نیز درست است مانند حیات، علم، عزت، قدرت و ......

ادامه مطلب …

(۶۰۲۲) حکم و شرایط قبولی توبه پس از نقض عهد با الله

به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه‌‌ی نصوح کن و آنچه با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر ترک نمودنش عهد بستی را ترک کن و به خاطر این کار، کفاره‌‌ی قسم بر تو واجب است و من تو و دیگران را به عدم نذر نمودن حتی اگر نذر طاعت یا ترک معصیت باشد نصیحت می‌‌کنم؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از نذر نمودن نهی نموده....

ادامه مطلب …

(۶۰۳۴) اگر بر ترک نمودن چیزی قسم یاد کردم اما آن را انجام دادم؛ آیا در آن گناه وجود دارد؟

شایسته نیست شخص همیشه به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کند بلکه واجب است الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را تعظیم نموده و جز هنگام نیاز قسم یاد نکند. هر چند که قسم یاد نمودن بدون نیاز به قسم جایز بوده، اما بهتر است زیاد قسم یاد نکند....

ادامه مطلب …

(۶۰۴۱) حکم قسم یاد کردن به امانت برای کسی که نمی‌‌داند قسم یاد نمودن به آن شرک است

قسم یاد کردن به امانت مانند دیگر قسم‌‌ها به غیر از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نوعی شرک است اما شرک اکبر که عمل را تباه می‌‌سازد، نیست. ....

ادامه مطلب …

(۶۰۵۹) شخصی خوردن چیزی را از دست شخص دیگر بر خود حرام نموده است، کفاره‌‌ی آن چیست؟

هرگاه انسان چیزی را بر خود حرام کند به این معنا بوده که قصد امتناع از آن را با این صیغه داشته، لذا به منزله‌‌ی کسی است که قسم یاد نموده و می‌‌تواند آنچه آن بر خود را حرام نموده، انجام دهد سپس کفاره‌‌ی قسم دهد...

ادامه مطلب …

(۶۰۱۷) حکم قسم یاد کردن به مصحف چیست؟

قسم یاد کردن به مصحف امری است که سلف صالح بر آن نبوده و در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و صحابه وجود نداشته است. حتی بعد از تدوین مصحف به آن قسم یاد نمی‌‌کردند. بلکه انسان به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کند بدون اینکه قسمش به مصحف باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه