شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۶۰۴۴) حکم قسم دروغ برای اصلاح بین مردم

(۶۰۴۴) سوال: هنگامی که شخص می‌‌خواهد بین دو نفری که با هم خصومت دارند صلح ایجاد کند آیا می‌‌تواند دروغ گفته و به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سوگند یاد کند؟ قصد او فقط اصلاح بوده؛ آیا این کار جایز است؟

جواب:

دروغ گفتن در اصلاح بین مردم با توجه به اینکه مصلحت آن بیش از مصلحت دروغ گفتن بوده، جایز است اما با این وجود بهتر است کسی که قصد اصلاح دارد در سخنش از توریه استفاده کند یعنی کلامی بگوید که مقصودش خلاف ظاهر آن باشد. هرگاه خواست به یکی از آنها بگوید: به الله قسم فلانی در مورد تو چیزی نگفته است در حالی که او می‌‌داند که چیزی گفته است، قصدش از این جمله چیزی غیر از آن چه او در موردش گفته، باشد. تا اینکه در حالی که رو به روی مخاطبش قرار گرفته راست‌‌گو باشد و فقط قصدش آنچه مخاطب به طرف مقابلش اتهام زده باشد. در این صورت از دروغ در امان مانده و بین دو طرف خصومت، صلح ایجاد می‌‌کند. اما قسم یاد نمودن بر آن در حالی که می‌‌داند دروغ است؛ من در این مسئله توقف می‌‌کنم. مگر اینکه قصدش توریه باشد، در این صورت قسمش بر آنچه می‌‌خواهد جایز است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما يريد الرجل أن يصلح بين اثنين متخاصمين هل يحق له أن يكذب ويحلف بالله ؟ ونيته أنه يريد الإصلاح فقط، فهل هذا جائز؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الكذب في الإصلاح بين الناس فإنه جائز؛ لما فيه من المصلحة التي تربو على مفسدة الكذب، ومع ذلك فإن الأولى للمصلح أن يورّي في كلامه، يعني أن يسلك طريق التورية بأنه يريد في كلامه ما يخالف ظاهره، فإذا أراد أن يقول لأحد الخصمين: والله ما قال فلان فيك شيئًا، وهو يعلم أنه قد قال فيه شيئًا، فلينو بهذا الشيء شيئًا آخر غير الذي قاله فيه؛ ليكون بذلك صادقا وهو أمام المخاطب، إنما أراد ما اتهم المخاطب به صاحبه، فحينئذ يكون سالما من الكذب مصلحًا بين المتخاصمين، وأما الخلف على ذلك وهو يعلم أنه كذب فأنا أتوقف فيه، إلا إذا أراد التورية فإن إرادته التورية وحلفه على ما يريد جائز.

مطالب مرتبط:

(۶۰۹۰) حکم جمع کفاره قسم و روزه شش روز شوال

اول: برای کسی که قسم یاد نموده هرگاه قسم گیر شد جایز نیست روزه بگیرد مگر اینکه نتواند به ده مسکین غذا دهد یا لباس بپوشاند یا اینکه برده نیابد که آن را آزاد کند....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۸) آیا بر قسم شرکی کفاره واجب است؟

قسم شرکی کفاره ندارد یعنی اگر گفت: قسم به پیامبر، قسم به کعبه، قسم به ماه، قسم به خورشید، قسم به شب، قسم به روز، قسم به فلان سید و ... همه‌‌ی این‌‌ها شرک است...

ادامه مطلب …

(۶۰۹۹) حکم ادای کفاره‌‌ی قسم بعد از تأخیر به مدت یک سال و یا بیشتر

بر کسی که قسم گیر شده واجب است برای کفاره دادن بشتابد، زیرا هنگامی که قسم گیر شده کفاره بر او ثابت گشته است و تأخیر در ادای واجب جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۶۰۶۱) حکم شکستن قسم و کفاره آن در صورت ضرورت سفر

می‌‌گوییم: مسافرت نموده و کفاره‌‌ی قسم دهد....

ادامه مطلب …

(۶۰۷۶) حکم زیاد قسم یاد کردن و عدم انجام آن

اگر قسم به‌‌طور زیاد بر زبان بدون قصد جاری باشد، انسان به خاطر آن مؤاخذه نمی‌‌شود....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۰) آیا قسم یاد کردن به مصحف و بر روی مصحف جایز است؟

مادامی که مصحف متضمن کلام الله بوده و کلام الله از صفاتش است، قسم خوردن به آن جایز است.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه