جمعه 29 شوال 1447
۲۸ فروردین ۱۴۰۵
17 آوریل 2026

(۶۰۴۴) حکم قسم دروغ برای اصلاح بین مردم

(۶۰۴۴) سوال: هنگامی که شخص می‌‌خواهد بین دو نفری که با هم خصومت دارند صلح ایجاد کند آیا می‌‌تواند دروغ گفته و به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سوگند یاد کند؟ قصد او فقط اصلاح بوده؛ آیا این کار جایز است؟

جواب:

دروغ گفتن در اصلاح بین مردم با توجه به اینکه مصلحت آن بیش از مصلحت دروغ گفتن بوده، جایز است اما با این وجود بهتر است کسی که قصد اصلاح دارد در سخنش از توریه استفاده کند یعنی کلامی بگوید که مقصودش خلاف ظاهر آن باشد. هرگاه خواست به یکی از آنها بگوید: به الله قسم فلانی در مورد تو چیزی نگفته است در حالی که او می‌‌داند که چیزی گفته است، قصدش از این جمله چیزی غیر از آن چه او در موردش گفته، باشد. تا اینکه در حالی که رو به روی مخاطبش قرار گرفته راست‌‌گو باشد و فقط قصدش آنچه مخاطب به طرف مقابلش اتهام زده باشد. در این صورت از دروغ در امان مانده و بین دو طرف خصومت، صلح ایجاد می‌‌کند. اما قسم یاد نمودن بر آن در حالی که می‌‌داند دروغ است؛ من در این مسئله توقف می‌‌کنم. مگر اینکه قصدش توریه باشد، در این صورت قسمش بر آنچه می‌‌خواهد جایز است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما يريد الرجل أن يصلح بين اثنين متخاصمين هل يحق له أن يكذب ويحلف بالله ؟ ونيته أنه يريد الإصلاح فقط، فهل هذا جائز؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الكذب في الإصلاح بين الناس فإنه جائز؛ لما فيه من المصلحة التي تربو على مفسدة الكذب، ومع ذلك فإن الأولى للمصلح أن يورّي في كلامه، يعني أن يسلك طريق التورية بأنه يريد في كلامه ما يخالف ظاهره، فإذا أراد أن يقول لأحد الخصمين: والله ما قال فلان فيك شيئًا، وهو يعلم أنه قد قال فيه شيئًا، فلينو بهذا الشيء شيئًا آخر غير الذي قاله فيه؛ ليكون بذلك صادقا وهو أمام المخاطب، إنما أراد ما اتهم المخاطب به صاحبه، فحينئذ يكون سالما من الكذب مصلحًا بين المتخاصمين، وأما الخلف على ذلك وهو يعلم أنه كذب فأنا أتوقف فيه، إلا إذا أراد التورية فإن إرادته التورية وحلفه على ما يريد جائز.

مطالب مرتبط:

(۶۰۲۶) حکم طلب کردن به وجه الله در غیر از بهشت

اگر این حدیث صحیح باشد، معنای آن این است که زمانی که وجه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ موصوف به عظمت، شکوه، فضل و بخشش است شایسته نیست با آن جز بزرگ‌‌ترین چیزها درخواست نمود که آن چیز بهشت است. اما چیزهایی که کمتر از آن باشد، شایسته نیست با وجه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب شود.....

ادامه مطلب …

(۶۰۵۲) حکم قسم در نوشتن حقوق کارگران

هرگاه انسان قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با مشیئت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ همراه سازد در صورتی که خلاف قسم خود نمود، چیزی بر او نیست. ....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۹) حکم قسم دروغ در کودکی و کفاره آن

اگر بعد از بلوغش این قسم از او صادر شده، گناهکار است و باید به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و کفاره‌‌ای ندارد؛ زیرا کفاره فقط در قسم‌‌هایی است که به آنچه در آینده باشد، بر می‌‌گردد اما در آنچه به گذشته مربوط باشد، کفاره وجود ندارد ...

ادامه مطلب …

(۶۰۴۶) حکم شکستن قسم و کفاره آن

باید کفاره دهد که کفاره عبارت است از غذا دادن یا لباس دادن به ده مسکین یا برده آزاد کند، اگر نیافت سه روز پی در پی روزه بگیرد.....

ادامه مطلب …

(۶۰۵۶) حکم قسم به حرام کردن ازدواج

این مرد در حق خود هنگامی که این سوگند را یاد نموده که ازدواج نکند مگر بعد از ده سال اشتباه کرده است، زیرا آنچه انجام داده بر خلاف امر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

(۶۰۷۱) حکم طلاق در صورت عدم اطلاع همسر

از شرط قسم یا وقوع طلاق، این نیست که همسر مطلع باشد اما آنچه از حال خود ذکر نمودی که از روی فراموشی خلاف قسم خود انجام دادی چیزی بر تو نیست؛ نه کفاره‌‌ی قسم و نه طلاق همسرت....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه