دوشنبه 13 صفر 1448
۵ مرداد ۱۴۰۵
27 جولای 2026

(۶۰۱۸) تفاوت میان قسم به الله و قسم به مصحف

(۶۰۱۸) سوال: چه تفاوتی میان قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به صورت قولی و قسم یاد کردن به مصحف وجود دارد؟

جواب:

قسم یاد کردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اصل است. اما اگر کسی به مصحف قسم یاد کند و مقصودش آنچه در مصحف است باشد، اشکالی ندارد؛ زیرا کلام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ صفتی از صفاتش بوده و قسم یاد کردن به صفتی از صفات الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ جایز است. اما اگر قصدش مصحفی که از اوراق و پوست است باشد، جایز نیست؛ زیرا قسم یاد کردن به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کفر یا شرک بوده و از این جمله قسم خوردن به پیامبر، کعبه، جبرئیل، میکائیل، خورشید، ماه، آسمان و زمین است. اما این کفر یا او را از دین خارج می‌‌سازد و این زمانی است که اعتقاد داشته باشد آنچه به آن قسم یاد می‌‌کند دارای عظمت و چیرگی همانند الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است، در این صورت قسم او، کفر و شرک اکبر محسوب می‌‌شود. اما اگر از روی تعظیم آن قسم یاد نموده ولی این تعظیم، کمتر از تعظیم به نسبت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد، در این صورت کفر اکبر نیست و کفرش، کفر اصغر و شرکش، شرک اصغر است. در هر حال قسم خوردن به غیر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حرام بوده و جایز نیست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما الفرق بين أن تحلف بالله قولا وأن تحلف بالمصحف؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: الحلف بالله هو الأصل، ولكن إذا حلف الإنسان بالمصحف وقصده ما في المصحف من كلام الله فلا بأس؛ لأن  كلام الله تعالى صفة من صفاته، والحلف بصفة من صفات الله جائز، أما إذا قصد المصحف الذي هو الأوراق والجلد فإنه لا يجوز الحلف به؛ وذلك لأن الحلف بغير الله كفر أو شرك، ومن ذلك أن يحلف بالنبي أو بالكعبة أو بجبريل أو ميكائيل، أو بالشمس أو بالقمر أو بالسماء أو بالأرض، فكل من حلف بغير الله فقد كفر أو أشرك، لكن إما أن يكون كفره مخرجا عن الملة كما لو اعتقد أن هذا المحلوف به له من العظمة والسلطان ما الله عز وجل، فهذا كفر أكبر وشرك أكبر، أما لو حلف به تعظيما لكنه دون تعظيم الله -عز وجل- فإنه لا يكفر كفرًا أكبر، ولكنه يكفر كفرًا أصغر وشركه شرك أصغر، وعلى كل حال فالحلف بغير الله تعالى مُحرَّم لا يجوز.

مطالب مرتبط:

(۶۱۰۹) حکم کفاره‌ی قسم‌های فراموش‌شده

اگر این قسم‌‌ها قبل از بلوغ بوده، در صورتی که قسم گیر شوی چیزی بر تو نیست، زیرا شرط الزام و تکلیف، رسیدن به بلوغ است و اگر بعد از بلوغ بوده و عادتش بر این بوده هنگام قسم إن شاء الله بگوید، چیزی بر او لازم نیست...

ادامه مطلب …

(۶۰۱۹) حکم قسم یاد کردن به مصحف

قسم یاد کردن به مصحف از جمله اموری است که در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مشهور نبوده بلکه بعدها پدید آمده است. اما قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مشروع است ولی شایسته نیست انسان زیاد به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم یاد کند بلکه به جز هنگام نیاز، قسم یاد نمی‌‌کند....

ادامه مطلب …

(۶۰۸۱) حکم عمل نکردن به قسم

باید بدانیم آیا این قسم‌‌ها بر چیزی در آینده بوده یا در گذشته؟ آیا در این قسم‌‌ها إن شاء الله گفته یا خیر؟ آیا این قسم‌‌های مکرر بر یک چیز بوده یا چند چیز؟ نیاز است همه‌‌ی این امور را بدانیم. ...

ادامه مطلب …

(۶۰۳۷) حکم قسم دروغ بر قرآن و عواقب آن

هرگاه شخصی در خصومت بر امری به دروغ قسم یاد کند؛ قسم او قسم غموس است و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که هر کسی که به دروغ قسمی یاد کند تا مال برادر مسلمانش را با آن تصاحب کند، فاجر است....

ادامه مطلب …

(۶۰۲۱) حکم قسم یاد کردن بر قرآن در امر نادرست

سوگند یاد کردن به دروغ حرام است؛ چه قسم به مصحف باشد یا غیر مصحف...

ادامه مطلب …

(۶۰۳۳) حکم شرعی قسم دروغ برای فرار از بدهکاری

دروغ حرام بوده و کوچک شمردن قسم به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امر آن بزرگ است. به همین دلیل الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر کسی که قسم گیر می‌‌شود، کفاره واجب نموده....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه