(۶۰۲۸) سوال: آیا بر قسم شرکی کفاره واجب است؟ آیا گفتن: در پناه تو و قسم به زندگی‌‌ام، از جمله قسم‌‌های شرکی است؟

جواب:

قسم شرکی کفاره ندارد یعنی اگر گفت: قسم به پیامبر، قسم به کعبه، قسم به ماه، قسم به خورشید، قسم به شب، قسم به روز، قسم به فلان سید و … همه‌‌ی این‌‌ها شرک است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «من حلف بغیر الله فقد کفر أو أشرك»[۱]: (كسي كه به غير الله قسم یاد کند، کافر شده یا شرک ورزیده است)  این قسم حرام است و کفاره ندارد. اما شخص مرتکب گناه شده، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شرک را نمی‌‌بخشد. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَٰلِكَ لِمَن يَشَاءُ ۚ }[النساء: ۴۸]: (بی گمان الله این را که به او شرک آورده شود نمی‌‌بخشد و غیر از آن را برای هر کس بخواهد می‌‌بخشد) ظاهر این آیه بر این است که شرک بخشیده نمی‌‌شود حتی اگر شرک اصغر باشد؛ هر چند که در این مسئله بین علما اختلاف وجود دارد و می‌‌گویند: شرک اصغر چه بخشیده شود و چه بخشیده نشود، صاحب آن در جهنم جاودانه نمی‌‌ماند.

گفتن: (فی ذمتک: در پناه تو) قسم نیست؛ زیرا منظور، ذمتِ عهد است یعنی گویا می‌‌گوید: من در پناه تو هستم یا شبیه آن. اما (لعمری) نیز اشکالی ندارد. در سنت، در کلام صحابه و در کلام علما آمده است و در آن قسم وجود ندراد؛ زیرا قسم یعنی کلام را با صیغه‌‌های آن ذکر کند و صیغه‌‌های قسم سه تا هستند: واو، باء و تاء (والله، بالله و تالله).

[۱] تخریج آن گذشت.