(۵۹۷۴) سوال: شیخ بزرگوار! شروط ذبح چیست؟

جواب:

ذبح دارای شروطی است، از جمله: کسی که ذبح می‌‌کند، اهلیت ذبح را داشته باشد که شامل مسلمان و اهل کتاب می‌‌شود، به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَطَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ حِلٌّ لَّكُمْ وَطَعَامُكُمْ حِلٌّ لَّهُمْ}[المائدة: ۵]: (و (همچنین) طعام اهل کتاب برای شما حلال است و طعام شما برای آن‌‌ها حلال است) ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا می‌‌گوید: غذای آن‌‌ها، ذبح آن‌‌ها است[۱].

شرط دوم: خون جاری شود و این با بریدن دو رگ، حاصل می‌‌شود و این دو رگ عبارت‌‌اند از: دو رگ زخیم که اطراف حلقوم هستند؛ همان‌‌طور که برخی آن را اوراد که جمع ورید است، می‌‌نامند.

شرط سوم: اینکه بر ذبیحه نام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برده شود؛ به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «ما أنهر الدم وذکر اسم الله علیه فکل، إلا السن والظفر، أما السن فعظم، وأما الظفر فمدی الحبشة»[۲]: (هر چیزی که خون را جاری سازد -می‌‌توان به وسیله‌‌ی آن ذبح کرد- و اسم الله  بر آن بده شود از آن بخور. مگر دندان و ناخن؛ چون دندان استخوان است و ناخن کارد حبشی‌‌ها است) و شکی نیست که جاری ساختن خون به وسیله‌‌ی بریدن دو رگ گردن است و اما بریدن حلقوم و مری از کمال ذبح است. برخی از اهل علم نظرشان این است که بریدن حلقوم و مری شرط صحت ذبح است. بنابراین شایسته است که انسان در قطع آن‌‌ها کوتاهی نکند و محل ذبح دو رگ گردن، حلقوم و مری است؛ لذا بدون شک بهتر و کامل‌‌تر این است که انسان همه‌‌ی این چهار محل را قطع کند. اگر برخی را قطع نمود، میان اهل علم اختلاف و جزئیاتی وجود دارد؛ زیرا با آن جاری ساختن خون حاصل می‌‌شود، اما هر چه ذبیحه پاک‌‌تر و حلال‌‌تر باشد، بهتر است. به همین دلیل توصیه می‌‌کنیم که ذبح کننده هر چهار محل (رگ) را قطع کند.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.