(۵۸۹۵) حکم شرعی تصادف غیرعمد منجر به فوت شخص غیرمسلمان

(۵۸۹۵) سوال: مرد مسلمانی در حال رانندگی در یکی از خیابان‌‌ها بود و به سببی کنترل ماشین را از دست داد، لذا با پیاده‌‌رو خیابان تصادف کرد در حالی که روی آن مردی راه می‌‌رفت، لذا به شدت ماشین با او برخورد نمود و سریع به بیمارستان منتقل شد اما بعد از چند روز به خاطر تصادف مرد و آشکار شد که او اهل کره و در یکی از کلیساهای مسیحی است. اما این راننده فرار کرد؛ در این حالت بر او و امثال او چه چیزی است؟

جواب:

در این حالت این شخصی که ماشین او منحرف شده قاتل کسی بوده که بر روی پیاده‌‌رو یا خیابان راه می‌‌رفته مگر اینکه این شخصی که در خیابان بوده خود سبب کشته شدن خودش باشد از این جهت که در مسیر ماشین‌‌ها بایستد و جایی نباشد که راننده قبل از رسیدن او متوجه شود مانند اینکه شخصی با ماشینش درجاده‌‌ی مستقیم در حال حرکت است و در آنجا خیابان‌‌هایی وجود دارد لذا شخصی از این خیابان‌‌ها خارج شود و ماشینی که کنترل آن از دست صاحبش خارج شده به او بزند در حالی که صاحب ماشین مثل همیشه در این خیابان رانندگی می‌‌کرده، در این حالت چیزی بر او نیست زیرا سهل‌‌انگاری از کسی بوده که جلوی ماشین راه می‌‌رفته اما اگر کسی که بر پیاده‌‌رو راه می‌‌رفته همان‌‌طور که در سؤال آمده، شکی نیست که او مقصر نیست یعنی کسی که مرده است مقصر نیست؛ زیرا او در مکانی که مقرر شده راه می‌‌رفته است. بنابراین بر این مرد واجب بوده که دیه را به خانوده‌‌اش بدهد اما در این حالت دیه بر عهده‌‌ی خویشاوندان و نزدیکان قاتل است زیرا در قتل خطا دیه بر عهده‌‌ی خویشاوندان و نزدیکان قاتل بوده همان‌‌طور که در حدیث از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده است.

شیخ بزرگوار! آیا تفاوت دین تأثیر دارد؟

جواب: تفاوت دین تأثیری ندارد زیرا این مرد خونش معصوم (کشتنش درست نیست) بوده اما اگر خونش معصوم نباشد (مثلا کافر جنگی) باشد، خونش هدر است و مادامی که خونش معصوم باشد دیه دارد و دیه نزد اهل علم مشخص است.

شیخ بزرگوار! بنابراین بر این راننده که فرار کرده واجب بوده خود را تسلیم کند و دیه‌‌ی این مقتول را بپردازد؟

جواب: بله، همان‌‌طور که بر او واجب بوده دو ماه پی در پی روزه بگیرد؛ به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَاقٌ فَدِيَةٌ مُّسَلَّمَةٌ إِلَىٰ أَهْلِهِ وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُّؤْمِنَةٍ}[النساء: ۹۲]: (و اگر (مقتول) از قومی باشد که میان شما و آنها پیمانی بر قرار است باید دیه به خانواده‌‌ی او بپردازد و (نیز) یک برده‌‌ی مؤمن را آزاده کند).

تعداد بازدید: 95

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: رجل مسلم كان يقود سيارته في أحد الشوارع، ولسبب ما فقد السيطرة على السيارة فارتطمت برصيف الشارع، وكان يمشي عليه رجل، فأصابته السيارة إصابة بالغة نُقل على إثرها إلى المستشفى، وبعد عدة أيام تُوني متأثرًا بإصابته تلك، وقد تبيَّن أنه كوري في إحدى الكنائس المسيحية، وهذا السائق لاذ بالفرار، فماذا عليه في هذه الحال وأمثالها؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: في هذه الحال يكون هذا الذي انحرفت منه السيارة قائلا لهذا الذي على الرصيف أو في الشارع، اللهم إلا أن يكون هذا الذي في الشارع هو الذي تسبب في قتل نفسه بحيث وقف في طرق السيارات ولم يكن في مكان يتبيَّن لقائد السيارة قبل الوصول إليه، كما لو أن إنسانًا يسير بسيارته في خط مستقيم وكان هناك شوارع نافذة، فخرج أحد من هذه الشوارع وصدمته السيارة التي لا يملك صاحبها أن يسيطر عليها، وصاحب السيارة قد مشى في هذا الشارع المشي المعتاد، ففي هذه الحال لا يكون عليه شيء لأن التفريط من الذي سار أمام السيارة، أما إذا كان الماشي على الرصيف كما في هذا السؤال فإنه لا شك أنه لا جناية منه، أي لا جناية من هذا الذي صدم؛ لأنه يسير في المكان المقرر له، وعلى هذا الرجل أن يسلم الدية إلى أهله، ولكن الدية في هذه الحال تكون على عاقلة القاتل؛ لأن قتل الخطأ تكون فيه الدية على العاقلة؛ كما جاء به الحديث عن النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم.

فضيلة الشيخ: هل فرق الديانة يؤثر؟

فأجاب – رحمه الله تعالى : لا يؤثر فرق الديانة؛ لأن هذا الرجل معصوم الدم، أما لو كان غير معصوم لو كان حربيًّا – لكان هَدْرًا، وإذا كان معصوما فإن له ديته، والدِّية معلومة عند أهل العلم.

فضيلة الشيخ: إذن هذا السائق الهارب عليه أن يسلم نفسه ويدفع الدية إلى هذا المقتول؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: نعم، كما أن عليه أيضًا أن يصوم شهرين متتابعين؛ لقوله تعالى: ﴿ وَإِن كَانَ مِن قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِيثَقٌ فَدِيَةٌ مُسَلَّمَةٌ إِلَى أَهْلِهِ، وَتَحْرِيرُ رَقَبَةٍ مُؤْمِنَةٍ﴾ [النساء: ٩٢].