سه‌شنبه 23 جمادی‌الاول 1448
۱۲ آبان ۱۴۰۵
3 نوامبر 2026

(۵۹۱۳) حکم دریافت هزینه برای درمان آسیب ناشی از تصادف و استفاده از مازاد آن

(۵۹۱۳) سوال: با ماشین تصادف کردم و در اثر آن بازوی من آسیب دید، لذا راننده به من سه هزار ریال داد و آن را برای درمانم صرف کردم و مقداری از آن باقی ماند، آیا گرفتن هزینه در مقابل این آسیب درست است؟ با آنچه باقی مانده چه کار کنم؟

جواب:

عوضی را که تو در مقابل این آسیب گرفتی، همان چیزی است که از این مرد گرفتی و آن سه هزار ریال است و مقداری از آن که بعد از درمان باقی مانده، آنچه ظاهر بوده برای تو است، مگر اینکه آن مرد این هزینه را به تو بدهد و بگوید: این مال را بگیر و خود را درمان کن! اگر اوگفته باشد: خود را درمان کن، معنای حرفش این بوده که آنچه اضافه از هزینه‌‌ی درمان است را به او برگردانی که در صورتی که آن را گرفت یا اجازه داد اشکالی ندارد اما اگر این سه هزار را داد و نگفت: خود را با آن درمان کن؛ این سه هزار عوضی در مقابل این تصادف است و هرگز چیزی از آن به او بر نمی‌‌گردد.

شیخ بزرگوار! از جهت حکم آیا برای او گرفتن عوض در مقابل این آسیب درست است؟

جواب: برای او گرفتن عوض در مقابل این جراحت‌‌ها درست است.

شیخ بزرگوار! صدمات چگونه ارزیابی می‌‌شوند؟  

جواب: ارزیابی صدمات نزد اهل علم در کتاب دیه‌‌ها (ضمن کتب فقهی) مشهور است و در مورد شکستن بازو هنگامی که بعد از آن خوب شود، گفته‌‌اند: دو شتر لازم است اما اگر دو طرف بر مقداری توافق نمودند، اشکالی ندارد. مگر اینکه بیش از آن اندازه باشد که باید کسی که پرداخت می‌‌کند آگاه باشد و در صورتی که به پرداخت بیش از آن راضی باشد اشکالی ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: حصل لي حادث سيارة نتج عنه إصابتي في ذراعي، فأعطاني السائق مبلغ ثلاثة آلاف ريال فصرفت منه على علاجي وبقي منه، فهل يجوز أخذ عِوَض عن هذه الإصابة؟ وماذا أفعل بالباقي؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: العوض الذي عن هذه الإصابة هو ما أخذته من هذا الرجل، وهو ثلاثة آلاف ريال، وما زاد بعد العلاج فالظاهر أنه لك، إلا إذا كان الرجل قد أعطاك هذا وقال: خذ هذا المال وعالج منه نفسك؛ فإنه إذا كان قد قال: عالج منه نفسك فإن معنى كلامه أن ما زاد عن العلاج فرده إليه، فإن أخذه أو سمح به فلا حَرَج، وأما إذا أعطاك هذه الثلاثة آلاف

ولم يقل: عالج نفسك منها فإن هذه الثلاثة تكون عوضًا عما حصل من هذا الحادث، ولا ترد إليه شيئًا أبدًا.

فضيلة الشيخ: من حيث الحكم هل يجوز له أخذ عِوَض عن هذه الإصابة؟

فأجاب رحمه الله تعالى : يجوز له أخذ عوض عن هذه الإصابة.

فضيلة الشيخ: كيف تقدر الإصابات؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الإصابات معروف تقديرها عند أهل العلم في كتاب الديات، وقالوا في كسر الذراع إذا جبر مستقيما: فيه بعيران، ولكن إذا تراضي الطرفان على شيء فلا بأس به، إلا أنه إذا كان أكثر من المقدر فإنه لا بد من علم الدافع، فإذا رضي بما زاد فلا حَرَج.

مطالب مرتبط:

(۵۸۸۳) توبه و اجرای حدود در شرع

(۵۸۸۳) سوال: اگر انسان جرمی انجام داده و بنا بر قانون شریعت، جرم او حد یا قصاص دارد، اما فرار می‌کند و مخفی می‌شود تا این‌که قصیه مسکوت می‌شود و دیگر تحت پیگرد نیست، وی توبه کرده و از کاری که انجام داده پشیمان شده است، آیا این کافی است یا باید خود را به […]

ادامه مطلب …

(۵۹۰۵) کفاره‌‌‌‌ی قتل عمد و قتل خطا چیست؟

قتل عمد کفاره ندارد، زیرا بزرگ‌‌تر از این بوده که انسان از آن، با کفاره پاک شود، کفاره‌‌ی قتل خطا این است که قاتل دو ماه پی در پی روزه بگیرد و در میان آن‌‌ها افطار نکند ...

ادامه مطلب …

(۵۹۱۱) آیا دیه‌‌ی مرد مانند دیه‌‌ی زن است؟

دیه‌‌ی زن نصف دیه‌‌ی مرد است، هنگامی که به یک سوم یا بیشتر برسد و این مشهور در مذهب امام احمد است. اما در کمتر از آن یک سوم با هم مشترک هستند...

ادامه مطلب …

(۵۹۰۱) حکم شرعی فوت کودک به دلیل بیماری مسری مادر و کفاره آن

چیزی بر او نیست زیرا زن آنچه الله بر او از شیر دادن بچه‌‌اش واجب نموده را انجام داده و نمی‌‌دانسته که بیماری‌‌اش مسری است، لذا چیزی بر او نیست...

ادامه مطلب …

(۵۹۱۰) کسی که مرد و بر او دیه واجب بود، آیا اولیای مقتول می‌‌توانند آن را مطالبه کنند؟

دیه اگر در مقابل قتل عمد باشد بر قاتل واجب است و بعد از مرگش از میراثش برداشته می‌‌شود....

ادامه مطلب …

(۵۸۹۵) حکم شرعی تصادف غیرعمد منجر به فوت شخص غیرمسلمان

تفاوت دین تأثیری ندارد زیرا این مرد خونش معصوم (کشتنش درست نیست) بوده اما اگر خونش معصوم نباشد (مثلا کافر جنگی) باشد، خونش هدر است و مادامی که خونش معصوم باشد دیه دارد و دیه نزد اهل علم مشخص است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه