سه‌شنبه 7 جمادی‌الثانی 1448
۲۶ آبان ۱۴۰۵
17 نوامبر 2026

(۵۲۳۴) حکم شرعی ترک معاشرت با همسران

(۵۲۳۴) سوال: من جوانی مسلمانم، عموی من چند همسر دارد ولی یکی از همسرانش بر او تسلط کامل دارد تا این درجه که با دیگر همسرانش معاشرت کامل ندارد و او (عمو) را نصیحت کردیم ولی فایده نداشته است و می‌گوید: من به ایشان طلاق عرضه کردم ولی ایشان قبول نکردند. الان ایشان (همسرانش) بر ذمه‌ی او می‌باشند و می‌گوید: من از ذمه‌ی ایشان برئ هستم، حکم شرع در این‌باره چیست؟

جواب:

مردی که چندین همسر دارد بر او واجب است که در چیزی که توان عدالت وجود دارد بین آن‌ها عدالت کند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ فَمَالَ إِلَى إِحْدَاهُمَا؛ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُّهُ مَائِلٌ»[۱] : (هرکس دو همسر داشته باشد و به يکی از آنها میل کند، روز قيامت درحالی – به ميدانِ حشر – می آيد که نيمی از بدنش خميده است): و این وعید شدیدی بر کسی است که عدالت را بین همسران خود رعایت نمی‌کند ولی عدالت در چیزی واجب است که انسان توان عدالت در آن را دارد.

اما در چیزی توان عدالت کردن وجود ندارد مانند محبت، امر آن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برمی‌گردد و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ انسان را به آن مکلف نمی‌کند زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کسی را بیش‌ از توانش تکلیف نمی‌دهد و اگر انسانی نمی‌تواند در چیزی که در عادت توان عدالت در آن وجود دارد، بین همسران خود عدالت کند و همسرانش را بین بدون قسم (عدالت) و طلاق اختیار داده پس اگر از آن‌ها (همسرانش) ماندن بدون قَسْم را اختیار کردند پس مرد می‌تواند این‌گونه تعامل کند زیرا امر به خودشان (همسرانش) برمی‌گردد که ماندن بدون قَسْم را اختیار کرده‌اند.

و برای همین سودة دختر زمعة رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا روزش را به عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا بخشید لذا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در روز عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا و سودة رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا نزد عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا بوده و اما اگر شوهر ببیند که بقیه‌ همسران تعامل با عدل را می‌خواهند و این برای او سخت می‌باشد می‌تواند آن‌ها را طلاق دهد اگر که ماندن همراه شوهرشان به گونه‌ای که شوهر می‌خواهد را اختیار نکردند زیرا امر در طلاق به شوهر برمی‌گردد از جهتی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای مرد قرار داده است نه برای زن.


[۱] رواه احمد (۷۹۳۶) و ابو داود (۲۱۳۳) و الترمذی (۱۱۴۱) و ابن ماجه (۱۹۶۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا شاب مسلم لي عم متزوج من أكثر من امرأة، لكن إحدى الزوجات مسيطرة عليه سيطرة كاملة، لدرجة أنه لم يعاشر الزوجات الأخريات معاشرة كاملة ونصحناه ولكن لم يُفد النصح، ويقول لنا: عرضت عليهن الطلاق فرفضن وهن الآن على ذمته، ويقول: أنا بريء من ذمتهن. فما حكم الشرع في هذا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: الواجب على الرجل الذي لديه زوجات متعددات أن يعدل بينهن بما يستطيع؛ لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ فَمَالَ إِلَى إِحْدَاهُمَا، جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقَهُ مَائِلٌ». وهذا وعيد شديد على من لم يعدل بين الزوجات، ولكن العدل واجب فيما يتمكن الإنسان من العدل فيه. أما ما لا يتمكن من العدل فيه كالمحبة فهذا أمره إلى الله، ولا يُكلف الإنسان به؛ لأن الله لا يكلف نفسا إلا وسعها، وإذا كان الإنسان لا يستطيع أن يعدل بين الزوجات في القسم ما كان في العادة إمكان العدل فيه وخيرهن بين البقاء بلا قسم وبين ،الطلاق فاخترن البقاء بلا قسم فله ذلك؛ لأن الأمر راجع إليهن، وقد اخترن أن يبقين بلا قسم.

ولهذا وهبت سودة بنت زمعة يومها لعائشة رضي الله عنهما، فكان النبي صلى الله عليه وسلم يقسم لعائشة يومها ويوم سودة، وإذا رأى الزوج أن بقية الزوجات يردن المحاقة معه وإقامة العدل، وكان ذلك شاقًا عليه، فله أن يطلقهن إذا لم يخترن البقاء معه على الوجه الذي يريد؛ لأن الأمر في الطلاق للزوج؛ حيث جعله الله له لا للمرأة.

مطالب مرتبط:

(۵۲۲۵) حکم حلالیت زبانی زن از شوهر در حال خوف

برای مردی که دو همسر دارد واجب است که در آنچه از قول و فعل و زمان استمتاع و غیره می‌تواند، عدالت کند..

ادامه مطلب …

(۵۲۵۶) حکم حق حضانت و نگهداری دختر بین مادر، همسر و مادربزرگ

خانه‌ای که در آن زندگی می‌کنی خانه‌ی همسرت است و او می‌تواند هرکه را که بخواهد منع کند یا اینکه اجازه دهد داخل شود و زندگی کند و اگر شوهرت اجازه نمی‌دهد که مادرت در خانه‌اش بیاید این حق را دارد ولی او را نصیحت می‌کنم که نرم باشد و اجازه دهد که مادرت نزد تو در خانه‌اش زندگی کند...

ادامه مطلب …

(۵۲۸۲) حکم عدم التزام زن به توافق پیش از سفر شوهر

من این زن را در این مورد تایید می‌کنم چون خانه‌‌ات هیچ کس در آن نیست که با آن انس گیرد و برای او خطرناک می‌باشد و چه بسا فاسق یا فاجری وارد خانه شود و شاید برای او مناسب نباشد که در خانه‌ی خانواده‌ات بماند و این باره معذور است که نزد خانواده‌اش بماند و بر او حرجی نیست...

ادامه مطلب …

(۵۲۲۶) حکم شرعی مخالفت زن با ازدواج دوم شوهر و درخواست طلاق به‌ سبب آن

می‌تواند با چهار زن (هم زمان) ازدواج کند و برای زن او حلال نیست که او را از ازدواج منع کند چون شوهر حق چند همسری را دارد ...

ادامه مطلب …

(۵۲۷۴) دوری بیش از یک‌سال مرد از همسر به‌ علت اشتغال

بر مرد واجب است که با همسر خود با نیکی معاشرت کند و از آن معاشرت نیک سفر طولانی نکردن است و این‌که نزدیک او باشد ولی اگر نیاز بود که سفر طولانی برود و زن او نیز راضی بود و مانع او نمی‌شود و با او درگیر نمی‌شود اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۵۲۷۲) حکم ترک طولانی‌مدت همسران توسط کارگران مهاجر

این به زن او برمی‌گردد چون که حق او است و اگر بدان راضی باشد حق دارد به شرط این که در امنیت باشد اگر که شوهر او نزد او نباشد اما اگر در امنیت نباشد این حق را ندارد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه