دوشنبه 6 جمادی‌الثانی 1448
۲۵ آبان ۱۴۰۵
16 نوامبر 2026

(۵۲۲۵) حکم حلالیت زبانی زن از شوهر در حال خوف

(۵۲۲۵) سوال: من با پسری دانشجو ازدواج کردم و از او چندین پسر و دختر دارم اما او با زنی دیگر ازدواج کرد و بر من ترجیح داده است و من می‌خواهم بدانم اگر شوهرم از من طلب حلالیت کند و من در زبانم از روی ترس از او، حلاش کنم، آیا از گردن او ساقط می‌شود؟

جواب:

برای مردی که دو همسر دارد واجب است که در آنچه از قول و فعل و زمان استمتاع و غیره می‌تواند، عدالت کند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ فَمَالَ إِلَى إِحْدَاهُمَا؛ جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُّهُ مَائِلٌ»[۱]: (هرکس دو همسر داشته باشد و به يکی از آنها میل کند، روز قيامت درحالی – به ميدانِ حشر – می آيد که نيمی از بدنش خميده است): ولی چیزی که در توان او نیست مانند محبت و دوست داشتن و آنچه در تبع آن می‌باشد، انسان در مورد آن مورد مؤاخذه قرار نمی‌گیرد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {لَا یُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ} [سوره البقرة: ۲۸۶] : (الله هیچ کس را جز به‌اندازه توانش تکلیف نمی‌کند).

لذا اگر این مردی که این زن به او اشاره کرد به همسر دیگرش مایل گردیده است، این بر او حرام است و جایز نیست و اگر فقط با زبانش و بدون قلبش او را حلال کرده است، از آن بریء نمی‌گردد مگر در دنیا ولی شاید در روز قیامت عذر داشته باشد هنگامی که به دیگری مایل گذشته است و او نیز حلال کرده است زیرا آنچه در قلبش می‌باشد را نمی‌داند پس وقتی نمی‌داند که در قرب او چیست پس تکلیفی در آنچه نمی‌داند، ندارد و شاید بگوید: تو مرا حلال کردی و من  آنچه در قلبت می‌باشد را نمی‌دانم و از جهت تو اجازه داشتم که به دیگری میل پیدا کنم و در این صورت نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ معذور باشد ولی با این وجود شایسته است زن صریح باشد تا شوهرش دراین باره بصیرت داشته باشد لذا یا بین آن‌ها عدالت می‌کند و یا نیز نمی‌تواند عدالت کند و به او اختیار می‌دهد که با همین حالت نزدش بماند یا طلاقش دهد.

سوال کننده: هنگامی که شوهر گفت: اگر می‌خواهی همراه فرزندانت بمانی وگرنه نزد خانواده‌ات برو و برای تو از من چیزی نیست، حکم آن چیست؟

جواب: اگر این‌گونه او را مخیر کرد پس ذمه‌ی او بریء است و برای همین سوده دختر زمعه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ یکی از امهات المؤمنین هنگامی که ترسید رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم او را طلاق دهد روزش را به عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا بخشید تا این که نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم باقی بماند پس رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روز عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا و سوده رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا نزد عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا بود.

لذا اگر این مرد او را مخیر قرار داده و گفته است: من نمی‌توانم بین شما دوتا عدالت برقرار کنم پس یا به من اجازه می‌دهی (که با تساوی تعامل نکنم) یا طلاقت می‌دهم یا به تو اجازه می‌دهم که نزد خانواده‌ات بروی یا مانند آن لذا اگر این‌گونه رخ داد، ذمه‌ی او بریء است.


[۱] رواه احمد (۷۹۳۶) و ابو داود (۲۱۳۳) و الترمذی (۱۱۴۱) و ابن ماجه (۱۹۶۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أنا متزوجة من شاب جامعي، وقد جاءني منه أولاد وبنات، وقد تزوج عليَّ امرأة أخرى يُؤثرها عليَّ، وأريد أن أعرف هل تبرأ ذمة الزوج إذا طلب مني الحل وحللته بلساني مخافة منه؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الواجب على الزوج صاحب الزوجتين أن يعدل بينهما بقدر ما يستطيع من القول والفعل والزمن في الاستمتاع وغير ذلك؛ لقول الرسول : مَنْ كَانَتْ لَهُ امْرَأَتَانِ فَمَالَ إِلَى إِحْدَاهُمَا، جَاءَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَشِقُهُ مَائِلٌ». ولكن الشيء الذي لا يمكن استطاعته كالمحبة والمودة وما يتبع ذلك فإنه لا يؤاخذ به الإنسان؛ لقوله تعالى ﴿ لَا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وسْعَهَا ﴾ [البقرة: ٢٨٦].

فإذا كان هذا الرجل الذي أشارت إليه المرأة يميل مع زوجته الأخرى فإن ذلك حرام عليه، ولا يجوز له، وإذا حللته بلسانها دون قلبها، فإنه لا يبرأ به إلا في الدنيا، ولكن قد يكون له عذر عند الله يوم القيامة، إذا مال إلى الأخرى فهي قد حللته؛ لأنه لا يعلم ما في قلبها، فإذا كان لا يعلم ما في قلبها فلا يكلف ما لم يعلم، فهو قد يقول: أنت حللتني، فأنا لا أعلم ما في قلبك، فأنا مأذون لي من قبلك بأن أميل مع الأخرى. وحينئذ يكون معذورًا عند الله،و لكن مع هذا يتبغي للمرأة أن تكون صريحة حتى يكون زوجها على بينة وبصيرة، فإما أن يطيق العدل بينهما، وإما أن يعجز وحينئذ يخيرها؛ إما أن تبقى على ما هي عليه، وإما أن يفارقها.

إذا قال الزوج: إذا أردتِ البقاء مع أولادك، وإلا اذهبي لأهلك، وليس لك مني شيء. فما الحكم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: إذا خيَّرها هكذا فقد أبرأ ذمته؛ ولهذا سودة بنت زمعة رضي الله عنها إحدى أمهات المؤمنين لما خافت أن يطلقها رسول الله صلى الله عليه وآله وسلم وهبت يومها لعائشة رضي الله عنها، لتبقى مع النبي صلى الله عليه وآله وسلم، فصار النبي صلى الله عليه وسلم يقسم لعائشة يومها ويوم سودة.

فهذا الرجل إذا خيرها وقال: أنا لا أستطيع أن أقوم بالعدل بينكما، فإما أن تسمحي لي وتبرئيني، وإما طلقتك، أو أذنت لك في الذهاب إلى أهلك. أو ما أشبه ذلك، فإذا حصل هذا الأمر فقد أبرأ ذمته.

مطالب مرتبط:

(۵۲۲۷) هنگامی که انسان بخواهد با زنی دیگر ازدواج کند آیا اجازه گرفتن از همسر اول شرط است؟

اجازه‌ی همسر اول شرط نیست بلکه حتی اگر از او اجازه بگیرد و او اجازه ندهد باز می‌تواند ازدواج کند ولی با این وجود نظر من این است شایسته می‌باشد که با او مشورت کند و او را قانع کند....

ادامه مطلب …

(۵۲۷۸) در شریعت چه مدتی برای مرد جایز است که در سفر از همسر خود دور باشد؟

اگر مرد به مدت طولانی از همسر خود دور باشد و زنش به آن اجازه ندهد باید هر نصف سال نزدش باز گردد مگر این که به خاطر مریضی یا کانند آن معذور باشد...

ادامه مطلب …

(۵۲۶۰) حکم ترک زوجه به‌ سبب امتناع ولی از تسلیم وی به شوهر پس از عقد نکاح

اگر در هنگام عقد بر شوهر چنین شرطی صورت گرفته یا قبل از عقد با اتفاق شده است که همسرش در خانه‌ی پدرش می‌ماند پس واجب است که به این شرط وفا کند و جایز نیست که از او بخواهد خانه‌ی پدرش را ترک کند....

ادامه مطلب …

(۵۲۸۶) حکم شرعی غیبت طولانی شوهر از همسران به‌ سبب تأمین معیشت

اگر که همسرانت به آن راصی بوده‌اند به هیچ عنوان گناهی نذاری و اگر که راضی نبوده‌اند و رفتن تو نیز برای زندگی لازم بوده است، دور ماندن از ایشان اشکالی ندارد ..

ادامه مطلب …

(۵۳۰۲) طلاق خُلع و حدود اختیار شوهر در تعیین عوض

علما اختلاف کرده‌اند که آیا جایز است که آنچه در خلع از زن می‌خواهد بیشتر از آنچه به او داده است، باشد یا نه؟ ...

ادامه مطلب …

(۵۲۵۷) حقوق و تکالیف پس از عقد شرعی

ظر من این است که اگر او بر جدایی اصرار دارد، جدایی برای تو هم برای الان و هم برای آینده بهتر است که او را طلاق دهی و آنچه را هزنیه کردی بگیری ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه