پنج‌شنبه 16 رمضان 1447
۱۴ اسفند ۱۴۰۴
5 مارس 2026

(۴۳۴۸) حکم درخواست قرائت فاتحه برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در هنگام سفر به حرم

(۴۳۴۸) سوال: در برخی از کشورهای اسلامی و عربی، اگر کسی شما را ببیند که به کشور عربستان سعودی می‌آیید، مخصوصاً اگر بخواهد از کنار حرم بگذرد، عده‌ای به او می‌گویند: برایمان سوره فاتحه را برای روح محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بخوان. این قول چه حکمی دارد؟ و خواندن فاتحه در این زمینه نیز چه حکمی دارد؟

جواب:

این نیز از بدعت‌هایی است که جاهلان به دین الله عَزَّوَجَلَّ آن را به وجود آورده‌اند، لذا سلف صالح رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم هرگز چنین کاری نمی‌کردند، یکی از آن‌ها وقتی می‌خواست به مدینه سفر کند به دوستش نمی‌گفت: برایمان فاتحه‌ای برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بخوان، یا سلام ما را به رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برسان، یا مانند این موارد.

و اهدای ثواب قربات به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز از بدعت‌هاست، اگر چه به این شکل نباشد، هر چند انسان دو رکعت نماز بخواند، یا دو درهم صدقه بدهد، و بخواهد که ثواب آن برای پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم باشد، قطعا این نیز از بدعت‌هاست؛ زیرا سلف صالح رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم چنین کاری نمی‌کردند و این از کوته‌نظری است: این کسی ‌که ثواب این عمل صالح را به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اهدا می‌کند، معنای اهدا کردنش جز این نیست که خود را از ثواب این عمل محروم ساخته، وگرنه اجر و پاداش عملی که انجام دهی برای پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هست، حال چه آن را اهدا کنی و چه اهدا نکنی؛ چرا که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم کسی‌ست که امتش را به خیر راهنمایی کرده، و اوست که از اجر و پاداش کسانی‌که آن خیر را انجام دهند برخوردار است؛ زیرا هرکس به خیر راهنمایی کند، اجر و پاداشی مانند کسی دارد که آن را انجام دهد [تخریج آن گذشت]، و بر اين اساس، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به هيچ يك از اعمالمان که به او اهدا شود نيازى ندارد، آرى هر عمل صالحی که با آن به الله عَزَّوَجَلَّ تقرب می‌جوییم، برای پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز مثل همین اجر و پاداش‌های ما است، بنابراین نیازی به اهدا نیست، و منظور از اهدا در این مورد اینست که عامل فقط خودش را از ثواب آن عمل محروم می‌کند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل في بعض البلدان الإسلامية والعربية إذا أراد شخص أن يَأْتِيَ إلى المملكة العربية السعودية، وخاصة إذا أراد أن يَمُرَّ على الحرم، يقول له بعض الأشخاص: اقرأ لنا سورة الفاتحة لروح محمد صلى الله عليه وسلم. فما حكم هذا القول؟ وما حكم قراءة الفاتحة في هذا المجال أيضًا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الجواب: هذا أيضًا من البدع التي أحدثها الْجُهَّال في دين الله، فالسلف الصالح ما كانوا يفعلون ذلك أبدا، ما كان الواحد منهم إذا سافر إلى المدينة يقول له صاحبه: اقرأ لنا الفاتحة لروح النبي صلى الله عليه وسلم، أو سَلَّمْ لنا على رسول الله صلى الله عليه وسلم، أو ما أشبه ذلك.

وإهداء ثواب القُرب النبي صلى الله عليه وسلم من البدع أيضًا، حتى ولو كان على غير هذه الصورة، حتى لو صَلَّى الإنسان ركعتين، أو تصدق بدرهمين، وأراد أن يكون ثواب ذلك للنبي صلى الله عليه وسلم فإنه من البدع أيضا؛ لأن السلف الصالح لم يكونوا يفعلون ذلك، وهو من قصور النظر فإن هذا الذي أَهْدَى ثواب هذا العمل الصالح إلى النبي صلى الله عليه وسلم ليس معنى إهدائه إلا حرمانه من ثواب هذا العمل، وإلا فالنبي صلى الله عليه وسلم له أجر ما عملت سواءٌ أهديت له أو لم تهد؛ فإنه -عليه الصلاة والسلام – هو الذي دل أمته على الخير ، وهو الذي له أجر الفاعلين؛ لأن من دل على الخير كان له من الأجر مثل فاعله، وعلى هذا فالنبي -عليه الصلاة والسلام- غير محتاج إلى أن يُهدى إليه شيء من أعمالنا، نعم كل عمل صالح نتقرب به إلى الله فللنبي مثل أجورنا ، وعلى هذا فلا حاجة للإهداء، ويكون معنى الإهداء على هذه الحال أن العامل حرم نفسه من ثواب هذا العمل فقط.

مطالب مرتبط:

(۳۴۰۵) حکم انجام یک عمره برای دو نفر متوفی

امکان پذیر نیست یک عبادت برای دو نفر باشد و فقط برای یک نفر می‌باشد؛ برای خودش، برای پدرش یا برای مادرش. امکان پذیر نیست به نیابت از دو نفر تلبیه بگوید و اگر چنین کند از آن دو نفر صحیح نیست و عبادت برای خودش می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۴۲۴) حکم اهدای ثواب ذکر به متوفی

بله این کار جایز است؛ جایز است برای انسان که ذکر الله بگوید و ثوابش را به یکی از خویشاوندان خودش قرار دهد اما دعا برای آن‌ها بهتر است...

ادامه مطلب …

(۳۴۰۳) آیا نمازگزاردن به نیابت از شخصی که وفات نموده جایز است؟

نمازگزاردن به نیابت از شخصی که وفات نموده مشروع نیست حتی اگر دانسته شود که وی نماز را به امید این که بعد از شفا یافتن بخواند، ترک کرده است...

ادامه مطلب …

(۳۴۱۹) حکم انجام قربانی و حج به نیابت از برادر فوت‌شده

قول راجح از اقوال اهل علم در این مسئله این است که برای انسان جایز است که عبادت را برای الله به این نیت که ثوابش به مرده‌ای از مردگان مسلمانان برسد، انجام دهد...

ادامه مطلب …

(۳۴۳۶) حکم ولیمه دادن به نیت مردگان

نظر من این است اگر با درهم‌هایی که به فقیران صدقه داده شود بهتر از این کار است، زیرا نفع بیشتری برای فقیران دارد، اما این ولیمه که همچون ولیمه خوشحالی قرار داده می‌شود، و دوستان و خویشان به آن دعوت می‌شوند، صدقه از این ولیمه -اگر هم خیری در آن باشد- بهتر است.....

ادامه مطلب …

(۴۳۴۵) آیا جایز است کسی قرآن را از طرف شخصی دیگر ختم کند که بی‌سواد است؟

برای این شخص که می‌تواند (قرآن) بخواند و می‌خواهد به شخص دیگری اهدا کند، بهتر است با آن شخص بنشیند و به او تعلیم دهد تا اینکه در این کار اجری برای همه باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه