(۳۴۰۵) حکم انجام یک عمره برای دو نفر متوفی

(۳۴۰۵) سوال: ما الحمدلله هر سال در ماه مبارک رمضان برای ادای عمره به مکه‌ی مکرمه می‌رویم. هر بار برای پدرم نیت عمره می‌کنم و بار دیگر برای مادرم نیت می‌کنم اما آخرین بار نیت کردم عمره برای هر دوی آنان باشد. وقتی پیرامون حکم این عمره پرسیدم به من گفته شد: این عمره برای خودت است و برای آنان نیست. ‌ای شیخ بزرگوار! آیا این سخن درست است؟

جواب:

بله این سخن نزد اهل علم صحیح است. می‌گویند: امکان پذیر نیست یک عبادت برای دو نفر باشد و فقط برای یک نفر می‌باشد؛ برای خودش، برای پدرش یا برای مادرش. امکان پذیر نیست به نیابت از دو نفر تلبیه بگوید و اگر چنین کند از آن دو نفر صحیح نیست و عبادت برای خودش می‌شود.

اما من می‌گویم: شایسته است انسان اعمال صالح از جمله: عمره، حج، صدقه، نماز، قرائت قرآن و غیره را برای خودش قرار دهد زیرا انسان به این اعمال صالح نیازمند است و روزی خواهد رسید که آرزو می‌کند در کارنامه‌ی اعمالش فقط یک نیکی وجود داشته باشد. همچنین پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امتش را به این که اعمال خود را صرف پدران و مادرانشان از جمله زندگان و مردگان کنند ارشاد ننموده است بلکه فقط به دعا کردن برای مردگان ارشاد نموده به طوری که فرموده‌اند: «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»[۱] يعني: (هرگاه انسان بمیرد عملش قطع می‌شود مگر از سه جهت: صدقه‌ی جاریه، علمی که از آن سود برده شود یا فرزند صالح و شایسته‌ای که برایش دعا کند).

پیرامون سخن ایشان «يَدْعُو لَهُ»: یعنی: (برایش دعا کند) تأمل کن! نفرمود: فرزند صالحی که برایش قرآن قرائت کند یا برایش دو رکعت نماز بخواند یا به نیابت از او عمره یا حج انجام دهد یا روزه بگیرد بلکه فرمود: «أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»: (یا فرزند صالحی که برایش دعا کند) با وجود این که سیاق کلام پیرامون عمل صالح است. این مسئله دلالت می‌دهد که برای انسان بهتر است برای والدین خویش دعا کند نه این که عمل صالحی را انجام داده و برای آن‌ها قرار دهد اما با این وجود، اشکالی ندارد عمل صالحی انجام داده و برای والدین یا یکی از آن‌ها قرار دهد. فقط مد نظر داشته باشد که در حج و عمره نمی‌توان به نیابت از دو نفر تلبیه گفت.

(۱⁾ [تخریج آن گذشت]

تعداد بازدید: 37

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: نحن نذهب – والله الحمد – كل سنة إلى مكة المكرمة للعمرة في رمضان المبارك، وفي كل مرة أنوي العمرة لأبي، ومرة أخرى أنويها لأمي، ولكنني في آخر مرة نويتها لهما معا، فعندما سألت عن أمر هذه العمرة قيل لي إن أجرها لك وليس لهما. فهل هذا صحيح يا فضيلة الشيخ؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم هذا صحيح عند أهل العلم -رحمهم الله-، يقولون: إن النسك لا يمكن أن يقع عن اثنين، ولا يقع إلا عن واحد: إما للإنسان، وإما لأبيه، وإما لأمه، ولا يمكن أن يُلبي عن شخصين اثنين، فإن فعل لم يَصِحَ لهما وصار النسك له ولكني أقول: إنه ينبغي للإنسان أن يجعل الأعمال الصالحة لنفسه من عمرة وحج وصدقة وصلاة وقراءة قرآن وغير ذلك؛ لأن الإنسان محتاج إلى هذه الأعمال الصالحة، وسيأتيه يوم يتمنى أن يكون في صحيفته حسنة واحدة، ولم يرشد النبي صلى الله عليه وسلم أمته إلى أن يصرفوا الأعمال الصالحة إلى آبائهم وأمهاتهم لا إلى أحيائهم ولا إلى أمواتهم، وإنما أرشد النبي إلى الدعاء للأموات، حيث قال : «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ ».

فتأمل قوله: «يَدْعُو لَهُ»، لم يقل: أو ولد صالح يقرأ له القرآن، أو يصلى له ركعتين، أو يعتمر عنه، أو يحج عنه، أو يصوم عنه، بل قال: «أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو له»، مع أن السياق في العمل الصالح فدل هذا على أن الأفضل للإنسان أن يَدْعُو لوالديه، دون أن يعمل لهما عملا صالحا يجعله لهما، ومع ذلك فإنه لا بأس أن يعمل عملا صالحا يجعله لوالديه أو أحدهما، إلا أن الحج والعمرة لا يُلبى بهما عن اثنين.