سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۳۲۲) زمان صحیح ذبح فدیه در حج

(۴۳۲۲) سوال: در سال‌های متعدد شاهد این بودیم که بسیاری از گوشت‌ها در منی هدر می‌رود لذا جایز است که من در روز عید رمی جمره‌ی عقبه را به جا آورم و طواف کنم و سرم را بتراشم و از احرام خارج گشته و لباسم را بپوشم و در روز سوم یا دوم فدیه‌ام را ذبح کنم تا که چیزی از آن را بخورم و کسی را پیدا کنم که بخورد یا این که باید ذبح قبل از تحلل باشد؟

جواب:

اشکالی ندارد که انسان بعد از تحلل قربانی‌اش را ذبح کند و در مناسبت دوست دارم که نسکی را در روز عید انجام می‌گیرد واضح سازم: رمی جمره‌ی عقبه سپس ذبح قربانی سپس تراشیدن یا کوتاه کردن سر سپس طواف و سعی، انجام این‌ها به ترتیب مشروع است همانگونه که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم رمی جمره‌ی عقبه را به جا آورده سپس اکثر قربانی‌اش را با دست خودش ذبح نمود سپس سرش را تراشیده سپس طواف را به جا آورده اما اگر بعضی زودتر از بعضی دیگر انجام گیرد مخصوصا هنگام نیاز اشکالی ندارد زیرا در مورد تقدیم و تأخیز در روز عید از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوال می‌شد و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هیچ چیزی از این که تقدیم و تأخیر شده بود پرسیده نشده بود مگر آن‌که فرمود: «افعل و لا حرج»[۱] : (انجام بده و اشکالی ندارد).

و مسئله‌ی این سوال کننده نیز بر این حکم تطبیق دارد یعنی جایز است که او ذبح را تا روز دوم از ایام عید به تأخیز بیاندازد و قبل از آن از احرام بیرون بیاید زیرا تحلل ربطی به ذبح قربانی ندارد و تحلل با رمی جمره‌ی عقبه و تراشیدن سر و طواف می‌باشد و با رمی و تراشیدن سر تحلل اول صورت می‌گیرد و هنگامی که طواف و سعی را نیز به جا آورد تحلل دوم صورت می‌پذیرد اما ذبح قربانی ربطی به تحلل ندارد.


[۱] رواه البخاری (۸۳) و مسلم (۱۳۰۶).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: نشاهد في سنوات عديدة كثيرًا من اللحوم تذهب هدرًا في مِنّى، فهل يجوز لي في يوم العيد أن أَرْمِي جَمْرَةَ الْعَقَبَةِ، وأطوف بالبيت، وأحلق رأسي وأتحلل وألبس ثيابي وفي اليوم الثالث أو الثاني أذبح فديتي لكي أكل منها، وأجد من يأكلها أيضًا، أو أنه لا بد من ذبحها قبل التحلل؟

فأجاب رحمه الله تعالى: لا بأس أن يذبح الإنسان هَدْيَهُ بعد التحلل، وبهذه المناسبة أحب أن أبين أن الأنساك التي تفعل يوم العيد هي كالتالي: رمى جمرة الْعَقَبَةِ، ثم ذَبَحَ الْهَدْى، ثم الْحَلْقُ أو التقصير، ثم الطَّوَافُ بالبيت، والسَّعْي، هذا هو المشروع في ترتيب هذه الأنساك الأربعة، كما فعله النبي صلى الله عليه وسلم أنه رمى جمرة الْعَقَبَةِ، ثم نَحَر أكثر بُدْنِه بيده، ثم حَلَقَ رأسه، ثم طاف، ولكن لو قدم بعضها على بعض، ولا سيما عند الحاجة، فلا بأس في ذلك، لأن النبي صلى الله عليه وسلم كان يُسْأَلُ يوم العيد في التقديم والتأخير، فما سُئل عن شيء قدم ولا أُخْرَ إلا قال: «افْعَلْ ولا حَرَجَ ».

قضية هذا السائل تنطبق على هذا الحكم، بمعني أنه يجوز أن يُؤَخِّرَ النحر إلى اليوم الثاني من أيام العيد، ويتحلل ،قبله، لأن التحلل لا يرتبط بذبح الهدى، وإنما التحلل يكون برمي جمرة العقبة، والْحَلْقِ، والطواف، ففي الرمي، والحلق، أو التقصير يتحلل التحلل الأول، وإذا طاف وسعى حل التحلل الثاني، أما النحر، أو ذبح الهدى فإنه لا علاقة له بالتحلل.

مطالب مرتبط:

(۴۳۶۴) حکم ترک طواف وداع به‌ سبب عذر شرعی

کسی که طواف وداع نکرده است حج آن صحیح می‌باشد زیرا طواف وداع جدای از حج است و برای همین نیز برای اهل مکه واجب نیست و اگر از واجبات حج می‌بود برای اهل مکه نیز واجب بود....

ادامه مطلب …

(۴۲۹۸) حکم ترک وقوف در مشعرالحرام از روی فراموشی

اگر در مزدلفه در هر مکانی از آن شب را گذراندی گناهی بر تو نیست و ضرری به تو نمی‌رساند....

ادامه مطلب …

(۴۲۹۰) توقف نادرست در عرفه و تأثیر آن بر صحت حج

اگر حجاج از روی خطا و اشتباه در روز هشتم و نهم در عرفه بمانند کفایتشان می‌کند زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کسی را بیش‌تر از توانش تکلیف نمی‌کند...

ادامه مطلب …

(۴۳۴۸) آیا زن می‌تواند در حج اول به‌ علت شلوغی رمی جمرات را وکالت دهد؟

امید دارم که چیزی برایش لازم نباشد مادامی که در آن وقت نمی‌توانسته رمی کنند و گمان کرده است که با وکیل گرفتن از جانب او به جا می‌آید و برای همین نیز وکیل گرفته است...

ادامه مطلب …

(۴۳۳۶) آیا می‌توان شب‌های ایام تشریق را به‌ جای منی در مسجد الحرام به نیت عبادت سپری کرد؟

جایز نیست که در شب ایام تشریق در مکه بمانی بلکه واجب است که در منی بمانی مگر آن اهل علمی که می‌گویند: اگر بیشتر شب را در منی بگذراند کفایت می‌کند.....

ادامه مطلب …

(۴۳۲۱) حکم خروج از احرام با تقصیر جزئی در روز دهم

آنچه متعلق به کوتاه کردن موی سر می‌باشد از این جهت که فقط قسمت کمی از آن را به خاطر اینکه جهل داشته‌ای کوتاه کرده‌ای و سپس از احرام بیرون آمده‌ای چیزی بر گردنت نمی‌باشد زیرا که جاهل بوده‌ای اما باید سر خود را تمام کوتاه کنی...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه