(۳۹۸۴) سوال: حكم روزه‌ گرفتن روز پانزدهم ماه شعبان چیست؟ آیا روزه‌ گرفتن روز شك برای تمام ماه، درست است؟

جواب:

از الله جَلَّ‌جَلَالُهُ خواستارم که صحت و درستی در سخن و عمل را به ما عنایت نماید. درباره‌ی فضیلت و ارزش روزه‌ گرفتن نیمه‌ی شعبان و خواندن نماز در شب آن، احاديثی نقل شده که بیشتر علما آن‌ها را ضعیف دانسته‌اند و با احاديث ضعيف نیز هیچ حجت و مسئله‌ای ثابت نمی‌شود. بنابراین خاص قرار دادن روز نیمه‌ی شعبان به روزه گرفتن و شب آن به خواندن نماز شب، جایز و مشروع نیست زیرا احاديث وارده در این مورد، نزد بیشتر علما صحّت ندارد و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحاب ایشان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم درباره‌ی فضیلت آن، چیزی ثابت نشده است.

اگر کسی سه روز بیض (روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم) از ماه شعبان را روزه بگیرد، ایرادی ندارد؛ زیرا سنت است که انسان سه روز از هر ماه را روزه بگیرد و بهتر است که آن سه روز را روزهای سیزدهم، چهاردهم و پانزدهم قرار دهد؛ از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که فرمود: «صوم ثلاثة أيام من كل شهر صوم الدهر كله»[۱] : (روزه گرفتنِ سه روز از هر ماه، برابر با روزه‌ گرفتنِ تمام سال است).

از روزه‌ گرفتنِ يوم الشك یعنی روز سی‌ام ماه شعبان در صورتی که آسمان در شب سی‌ام ابری باشد یا چیزی مانع رؤیت ماه شود، نهی شده است؛ به دلیل سخن عمار بن ياسر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا که گفته است: «من صام اليوم الذي يشك فيه فقد عصى أبا القاسم صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم »[۲] : (هر کس روزی که در آن شک داشته باشد را روزه بگیرد، از ابا القاسم صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سرپیچی کرده است). در صحيح بخاری و مسلم نیز از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که فرمود: «لا تقدموا رمضان بصوم يوم ولا يومين إلا رجل كان يصوم صوماً فليصمه»[۳] : (با روزه‌ گرفتن یک یا دو روز زودتر از رمضان، به پیشواز آن نروید مگر کسی که همیشه آن روز را روزه می‌گرفته است می‌تواند آن را روزه بگیرد).

۱- صحیح بخاری: کتاب الصوم، باب صوم داود علیه السلام، شماره (۱۹۷۹). صحیح مسلم: کتاب الصیام، باب النهی عن صوم الدهر لمن تضرر به، شماره (۱۱۵۹).

۲- سنن ابوداود: کتاب الصوم، باب کراهیة صوم یوم الشک، شماره (۲۳۳۴).

۳- تخریج آن گذشت.