(۳۷۰۶) سوال: شایعاتی درباره‌ی جایز بودن پرداخت پول به جای زکات عینی (پرداخت زکات از ذات و خودِ آن مال) شنیده‌ام؛ آیا درست است یا خیر؟ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شما را موفق بگرداند. شایان ذکر است کسانی که قائل به این مسئله هستند، پرداخت پول را برای فقرا و نیازمندان سودمندتر می‌دانند.

جواب:

پرداخت زكات فطر به صورت نقدی، جایز نیست بلکه واجب است طعام داده شود زیرا همین گونه فرض شده است و اگر چنین پرداخت شود، نیاز فقیر را در روز عید برطرف می‌سازد؛ اما در دیگر انواع زکات، اگر برای فقرا و نیازمندان سودمندتر باشد، صحیح این است که جایز می‌باشد زکات به صورت نقدی و معادل قیمت آن پرداخت شود خصوصا زمانی که دولت، شخصی را برای دریافت زکات نزد صاحبان زکات می‌فرستد، پرداخت زکات به صورت مبلغ نقدی به جای ذات آن مال، ایرادی ندارد؛ مثلا اگر شما چارپایانی اعم از شتر، گاو و گوسفند دارید و نماینده‌ی دولت از شما می‌خواهد که زکاتش را به صورت پول بپردازید نه خود شتر، گاو و گوسفند، ایرادی ندارد که زکات را به صورت نقدی بپردازید.

همچنین اخيرا بسیاری از کشاورزان، محصولات خود را به سیلوها تحویل می‌دهند و در مقابل، مبلغ نقدی دریافت می‌کنند که در این صورت نیز ایرادی ندارد که زکاتشان را به صورت نقدی بپردازند، نه از غلات؛ اگر کشاورز محصولات را با پمپ و دیگر ابزارها آبیاری کرده باشد، پنج درصد و اگر بدون زحمت و بدون ابزار آبیاری کرده باشد، ده درصد زکات می‌پردازد. امام احمد رَحِمَهُ‌الله بر این مسئله تصریح نموده است که هرگاه شخصی محصولش اعم از غلات و میوه را فروخت، یک دهم از مبلغ حاصل از فروش آن را می‌پردازد. آن‌چه وی بدان تصریح نموده است، کاملا به نفع و مصلحت پرداخت کننده و گیرنده‌ی زکات می‌باشد زیرا برای پرداخت کننده آسان‌تر است، مسئولیت از عهده‌اش برطرف می‌شود و برای گیرنده نیز مفیدتر است.