سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۳۷۰۱) حکم استفاده شخصی از زکات سپرده‌شده برای توزیع میان فقرا

(۳۷۰۱) سوال: یکی از دوستانم مبلغ پنج هزار ریال از زکات مالش را به من تحویل داد تا به عنوان زکات در میان فقرا و مساکین توزیع کنم. من در آن ‌زمان، نیاز شدیدی به این پول داشتم و قرضی داشتم که نتوانسته بودم آن را تسویه کنم لذا این مبلغ را برداشتم و بدون این که وی خبردار شود، بدهی‌ام را تسویه کرده و به او گفتم که آن مبلغ را بین فقرا توزیع کرده‌ام. حکم این کار من چیست؟ آیا در این حالت، وی زکات خود را پرداخته است یا خیر؟

جواب:

این کار، اشتباه بسیار بزرگی است چون به دوستت که تو را وکیل کرده دروغ گفته و ادعا کرده‌ای که پول را به نیازمندان پرداخت کرده‌ای در حالی که بر تو واجب بوده است اگر خودت به آن پول نیاز داشته‌ و مستحق زکات بوده‌ای، قبل از استفاده از آن پول از وی اجازه گرفته و به وی می‌گفتی: آیا اجازه می‌دهی بدهی‌‌ام را با این مبلغ بپردازم؟ اگر اجازه می‌داد، ایرادی نداشت. اکنون که مرتکب چنین کاری شده‌ای باید نزد دوستت بروی، او را از کاری که کرده‌ای باخبر سازی و از او معذرت خواهی و درخواست بخشش کنی. اگر اجازه داد و استفاده از آن پول را برای ادای بدهی‌ات درست دانست، زکاتش صحیح است، مسئولیت از عهده‌ی وی ساقط می‌شود و تو نیز از گناه در امان می‌مانی اما اگر اجازه نداد، واجب است آن مبلغ را به او برگردانی تا خودش زکاتش را بپردازد زیرا زکات در جایی که باید، مصرف نشده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل من مكة المكرمة: سلمني أحد أصدقائي مبلغا وقدره خمسة آلاف ريال من زكاة ماله، وعَهِد إلي أن أوزعها على الفقراء والمساكين، وكنت في ذلك الوقت محتاجًا لهذا المال حاجة ملحة، وعلي دين ولم أستطع قضاءه، وقد أخذت هذا المال وقضيت به ديني بدون علم منه، وأخبرته أني وَزَّعت المال على الفقراء، فما حكم عملي هذا؟ وهل يُعتبر بذلك قد أدى زكاته أم لا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: إن تَصَرُّفَك هذا خطأ عظيم، حيث كَذَبْت على صاحبك الذي وَكَّلَك وزَعَمْت أنك أدَّيته للفقراء، وكان الواجب عليك إذا كنت في حاجة إليه وكنت من أهل الزكاة أن تستأذن منه قبل أن تتصرف فيه، وأن تقول له هل تسمح لي أن أقضي به ديني ؟ فإذا سمح لك بهذا فلا شيء فيه، ولكن حين حصل منك ما حصل فعليك أن ترجع إلى صاحبك وأن تخبره بما فعلت وأن تستسمح منه، ثم إن سمح لك وأجاز تصرفك بصرف هذا المال إلى الدين الذي عليك فإنه صحيح تَبْرَأَ ذِمَّته من زكاته، وتسلم أنت من الإثم، وأما إذا لم يأذن لك فإنه يجب عليك أن تَرُدَّ إليه المبلغ وهو يخرج الزكاة عن نفسه؛ لأن الزكاة لم تَبْلُغَ محِلَّها.

مطالب مرتبط:

(۳۶۹۰) حکم پرداخت زکات مال امانت‌گذاشته شده برای شخص یتیم

هرگاه يتيم به بلوغ عقلی برسد، سرپرستی و ولایت ولیّ او تمام می‌شود زیرا خودش مستقل می‌گردد؛ لذا واجب است اموالش به او برگردانده شود....

ادامه مطلب …

(۳۷۰۸) حکم ارسال مبلغ زکات به دیگر کشورها

بله، پرداخت زکات به هر کشور مسلمان دیگر یا به هر مسلمانی در هر نقطه از زمین که مستحق زکات باشد، جایز است....

ادامه مطلب …

(۳۶۹۹) حکم دریافت گوشت قربانی نیازمندان توسط افراد غیر مستحق

اگر این شخص ثروتمند به صراحت گفته است که این مال صدقه‌ برای نیازمندان است، جایز نیست که شخص بی‌نیاز از آن بگیرد و استفاده کند....

ادامه مطلب …

(۳۶۸۹) حکم زکات بر ارثیه فرزندان

قول صحیح از میان اقوال اهل علم این است که مال کودک و شخص دیوانه نیز زکات دارد...

ادامه مطلب …

(۳۷۰۵) زکات فطر و زکات اموال: تفاوت‌ها و احکام مربوطه

زکات چهارپایان (گاو، گوسفند و شتر) اگر یک سال کامل یا بیشتر سال را در چراگاه چریده باشد و برای تجارت نباشد، زكات غلات و میوه‌ها را باید از ذات آن‌ چهارپایان، غلات و میوه‌ها پرداخت....

ادامه مطلب …

(۳۶۸۲) آیا پرداخت زكات مال در هر ماهی از ماه‌های سال، جایز است؟

زکات حتما نباید در ماه رمضان پرداخت شود بلکه فرد باید زمانی زکات مالش را بپردازد که یک سال کامل بر آن بگذرد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه