(۳۶۱۱) سوال: همسرم مقداری طلا برای زینت دارد که فقط آن‌ را در مناسبت‌ها می‌پوشد؛ آیا جایز است که زكات این طلا را بپردازد یا خیر؟ شایان ذکر است که آن را فقط در مناسبت‌ها می‌پوشد.

جواب:

در سؤال چنین گفته شد: (آیا جایز است زکاتش را بپردازد؟) در صورتی که بهتر است بگوید: (آیا واجب است که زکاتش را بپردازد؟). درباره‌ی پرداخت زکات زیورآلات، بین اهل علم، اختلاف نظر وجود دارد؛ برخی می‌گویند: (زیورآلات، زكات ندارد مگر این که برای تجارت باشد). برخی نیز گفته‌اند: (در هر حال، زکات دارد حتی اگر زن به ندرت آن را بپوشد) که این دیدگاه، راجح و برتر است به دلیل عموم فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که فرمود: «مَا مِنْ صَاحِبِ ذَهَبٍ، وَلا فِضَّةٍ، لا يُؤَدِّي مِنْهَا حَقَّهَا إِلاَّ إِذَا كَانَ يَومُ القِيَامَةِ صُفِّحَتْ لَهُ صَفَائِحُ مِنْ نَارٍ، فَأُحْمِيَ عَلَيْهَا في نَارِ جَهَنَّمَ، فَيُكْوَى بِهَا جَنْبُهُ، وَجَبِينُهُ، وَظَهْرُهُ، كُلَّمَا بَرَدَتْ أُعِيدَتْ لَهُ في يَومٍ كَانَ مِقْدَارُهُ خَمْسِينَ ألْفَ سَنَةٍ، حَتَّى يُقْضَى بَيْنَ العِبَادِ فَيَرَى سَبيلَهُ، إمَّا إِلَى الجَنَّةِ، وَإمَّا إِلَى النَّارِ»[۱] : (هر صاحبِ طلا و نقره‌ای که زکاتِ آن را ندهد، روز قیامت طلا و نقره‌اش به ورق‌هايی از آتش تبديل می‌شود که اين ورق‌ها را در آتش دوزخ، داغ می‌کنند سپس با آن پهلوها، پيشانی و پشت آن شخص را داغ می‌نهند و هر بار که اين ورق‌ها سرد شود، دوباره داغ می‌گردد و اين عذاب برای آن شخص در روزی که مقدارش به اندازه‌ی پنجاه هزار سال است، ادامه خواهد داشت تا آن که در ميان بندگان، حُکم ‌شود و سپس مسير خود را ببیند که به سوی بهشت يا به سوی دوزخ است). زنی که زیورآلات دارد نیز صاحب آن است و از این عموم، خارج نیست.

همچنین درباره‌ی وجوب زكات زیورآلات، احادیث خاصی نیز وجود دارد؛ از جمله حديث عمرو بن شعيب از پدرش از جدش رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که روایت کرده است: «أن امرأةً أتت رسول الله   صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وفي يد ابنتها مسكتان غليظتان من ذهب فقال أتؤدين زكاة هذا قالت لا قال أيسرك أن يسورك الله أن يسورك الله بهما سوارين من نار فخلعتهما وألقتهما إلى رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وقالت هما لله ورسوله»[۲] : (زنی نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمد در حالی که دخترش دو دستبند بزرگ طلا به دست داشت؛ به او فرمود: آیا زکات این را می‌پردازی؟ پاسخ داد: خیر. فرمود: آیا خوشحال می‌شوی که الله دو النگوی آتشین به دستانت ببندد؟ زن فورا آن‌ دو النگو را بیرون آورد، نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گذاشت و گفت: این برای الله و پیامبرش باشد). همچنین زیرا این دیدگاه به احتیاط، نزدیک‌تر است و مسئولیت نیز از عهده‌ی فرد، رفع می‌شود. دیدگاه وجوب زکات زیورآلات، مذهب امام ابو حنيفه رَحِمَهُ‌الله و روايتی از امام احمد رَحِمَهُ‌الله است.

۱-تخریج آن گذشت.

۲-تخریج آن گذشت.