پنج‌شنبه 27 ذیقعده 1447
۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
14 می 2026

(۳۶۲۰) وظیفه خانواده در قبال زکات نپرداخته شده متوفی

(۳۶۲۰) سوال: مادرم که مریض بود در حالی وفات کرد که زکات طلایش را پرداخت نمی‌کرد زیرا پدرم به او می‌گفت: من به جای تو زکات را خواهم پرداخت؛ آیا ما در این مورد مرتکب گناه‌ شده‌ایم؟ خانواده‌ی شخص مرده که زکاتش را پرداخت نمی‌کرده است، چه کاری باید انجام دهند؟

جواب:

از سؤال متوجه شدیم که مادرشان در مورد پرداخت زکات به شوهرش اعتماد نموده است. حال از شوهر می‌پرسند که آیا زکات را پرداخته است یا خیر؟ اگر گفت: (بله) کار انجام شده است و اشکالی باقی نمی‌ماند اما اگر پرداخت نکرده باشد، به او می‌گویند: همین الان زکات را بپرداز تا به وعده‌ات وفا کرده باشی یا این که قبل از عمل به وصیت و تقسیم میراث، زکات را از ارث بپردازند.

اگر پدرشان در حالی از دنیا رفت که زکات را پرداخت نکرده بود، بررسی می‌شود: در صورتی که به وعده‌اش پایبند بوده اما پرداختش را به تأخیر ‌انداخته تا این که ناگهان از دنیا رفته است، این زکات را از ارثی که وی از خود به جای گذاشته می‌پردازند و امید است که بدین ترتیب، مسئولیت از عهده‌ی وی برداشته شود؛ اما اگر سهل‌انگاری کرده و برایش اهمیتی نداشته که پرداخت کند یا نکند، علما در مورد وی اختلاف نظر دارند که آیا اگر ورثه، زکات را از میراث وی بپردازند، مسئولیت از عهده‌ی وی برداشته خواهد شد یا خیر؟ اما در هر صورت، مقدار زکات را از ارث وی می‌پردازند زیرا حق دیگری که همان حق مستحقان و نیازمندان است به زکات تعلق دارد؛ بنابراین زکات از ارث میت پرداخت می‌‌شود اما مسئولیت از عهده‌ی وی برداشته نخواهد شد زیرا تصمیم داشته که آن را پرداخت نکند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة من اليمن: تُوُفِّيت والدتي ولم تكن تخرج الزكاة عن الذهب، وذلك لأن أبي قال لها: سوف أخرج عنك الزكاة. وكانت مريضة، فهل علينا ذنب في ذلك؟ وماذا يعمل أهل الميت إذا مات لهم شخص لم يكن يخرج الزكاة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: الأُمُّ الآن فهمنا من كلام السائلة أنها اعتمدت على زوجها في إخراج الزكاة، فيُسأل زوجها هل كان يخرج الزكاة أم لا؟ إذا قال: نعم إنه يخرجها فقد انتهى الأمر ولا إشكال. وإن قال إنه لم يخرجها قيل له: إما أن تُخرِجها الآن وفاء بوعدك، وإما أن تُخْرَج من تَرِكتها قبل كل شيء، قبل الوصية وقبل الميراث. وأما إذا مات الشخص وهو لا يخرج الزكاة، فيُنظر: إن كان ملتزما بها لكنه يقول غدًا أخرجها غدًا أخرجها حتى فاجأه الموت، فإنها تُخرج من تَرِكَته، ويُرْجَى أَن تَبْرَأ ذمته بذلك. وإن كان متهاونا ولم يُبالِ أَخْرَجَ أم لم يُخْرِج، فهذا فيه خلاف بين العلماء هل تَبْرَأ ذمته إذا أخرج عنه الورثة أم لا، لكن يُخرج من التركة مقدار الزكاة، نظرا لأن الزكاة يتعلق بها حق آخر لمستحقيها، فتُخْرَج الزكاة من التركة، ولكنها لا تبرأ بذلك ذمة الميت؛ لأنه عزم على ألا يخرجها.

مطالب مرتبط:

(۳۶۱۶) حکم زکات طلایی که به حد نصاب رسیده باشد

اگر طلای هر یک از شما به طور جداگانه به حدّ نصاب (هشتاد و پنج گرم) می‌رسد، بر هر کدام از شما واجب است زکات طلایش را بپردازد...

ادامه مطلب …

(۳۶۱۸) حکم زکات طلای به ارث رسیده

این طلا زكات دارد....

ادامه مطلب …

(۳۶۱۹) حکم پرداخت زکات طلا به ایتام

جایز نیست چیزی از زکات را به آنان بدهد زیرا پرداخت نفقه‌ی این فرزندان یتیم، بر وی واجب است و جایز نیست که زکات را در جایی خرج کند که بر وی واجب است.....

ادامه مطلب …

(۳۶۱۱) حکم زکات طلاهای زینتی

صحیح این است که زكات دارد؛ دليلش نیز عموم نصوص و ادله‌ای است که بدون تفصیل و قید، دلالت بر وجوب زکات طلا و نقره دارد....

ادامه مطلب …

(۳۶۳۱) حکم پرداخت زودهنگام زکات مال

زکات فقط در صورتی واجب می‌شود که یک سال بر مال، بگذرد؛ هرگاه یک سال گذشت، دارایی خود را شمارش کرده و زكاتش را می‌پردازد....

ادامه مطلب …

(۳۶۲۳) حکم زکات بر زیورآلات زن و معوقات سال‌های گذشته

چون در گذشته زکات طلای زینتی را بر اساس پیروی از علمایی که قائل به عدم وجوب زکات آن هستند، پرداخت نکرده است، پرداخت زکات سالیان گذشته بر وی واجب نیست اما بر وی واجب است زکات آن را از زمانی که دانست صحیح و درست، وجوب زکات آن است، زکاتش را پرداخت نماید....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه