(۳۴۸۷) سوال: آیا خواندن فاتحه بر مردگان جایز است؟ و آیا به آن‌ها می‌رسد؟ ما را مستفید نمایید -الله به شما توفیق دهد-.

جواب:

نصی از سنت درباره‌ی خواندن فاتحه بر مردگان نمی‌دانم، و بر همین اساس خوانده نمی‌شود؛ زیرا اصل در عبادات بازداشتن و منع است، تا اینکه بر ثبوت آن و اینکه از شریعت الله عَزَّوَجَلَّ است دلیلی اقامه شود، و دلیل آن اینست که الله انکار نموده بر کسانی‌که در دین الله بدون اجازه‌ی الله آیینی مقرر کنند، پس الله -تعالی- می‌فرماید: ﴿أَمْ لَهُمْ شُرَكَاءُ شَرَعُوا لَهُم مِّنَ الدِّينِ مَا لَمْ يَأْذَن بِهِ اللَّهُ ۚ﴾ [الشورى: ٢١] (آیا معبودانی دارند که بدون اجاز‌ه‌ی الله آیینی برای آن‌ها مقرر داشته‌اند؟!). و ثابت است از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که ایشان فرمودند: «مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَیْسَ عَلَیْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ» [تقدم تخريجه] (هرکس عملی انجام دهد که امر و دستور ما بر آن نباشد، آن عمل مردود خواهد بود). و وقتی مردود باشد یعنی باطل و بیهوده خواهد بود، و الله عَزَّوَجَلَّ منزه از این است که با آن عمل به سویش تقرب جسته شود.

و اما استخدام قاری که قرآن بخواند تا ثواب آن برای میت باشد حرام است، و مزد گرفتن بر خواندن قرآن درست نیست، و هرکس بر  خواندن قرآن مزد بگیرد گناهکار است و ثوابی ندارد؛ زیرا قرآن عبادت است، و جایز نیست که عبادت وسیله‌ای برای رسیدن به چیزی از دنیا باشد، الله -تعالی- می‌فرماید: ﴿مَن كَانَ يُرِيدُ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا وَزِينَتَهَا نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمَالَهُمْ فِيهَا وَهُمْ فِيهَا لَا يُبْخَسُونَ (١٥) أُولَٰئِكَ الَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ إِلَّا النَّارُ ۖ وَحَبِطَ مَا صَنَعُوا فِيهَا وَبَاطِلٌ مَّا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾ [هود: ١٥-١٦] (کسی‌که زندگانی دنيا و زینت آن را بخواهد، -پاداش- اعمالش را در این -دنیا- به طور کامل و تمام به آن‌ها می‌دهیم، و چیزی از آن‌ها کم و کاست نخواهند شد (۱۹) اینان کسانی هستند که در آخرت، جز آتش -جهنم، نصیبی- نخواهند داشت، وآنچه را در دنیا انجام داده‌اند، بر باد رفته است، و آنچه را عمل می‌کردند؛ باطل است). و وقتی این قاری گناهکار باشد دیگر ثوابی ندارد، و وقتی ثوابی نداشته باشد پس چیزی از قرائتش به میت نمی‌رسد؛ زیرا رسیدن ثواب به میت فرع از ثبوت آن در حق این قاری است، و ثوابی برای قاری نیست، پس هیچ ثوابی به میت نمی‌رسد، و بر همین اساس استخدام این قاریان گناه و معصیت و تلف کردن مال و وقت تلف کردن است.

و نصیحت من به برادران خودم که به این امر دچار شده‌اند اینست که از آن دست بکشند، و اینکه به سوی الله -تعالی- توبه (و رجوع) کنند، و اینکه آن را عوض کنند با چیزی که نصوص بر آن دلالت می‌کند مثل دعا برای میت، در حدیث صحیحی که امام مسلم آن را از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت می‌کند ثابت است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «إِذَا مَاتَ الإنْسَانُ انْقَطَعَ عنْه عَمَلُهُ إِلَّا مِن ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِن صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو له». [تقدم تخريجه] (هرگاه فردی بميرد عمل وی قطع می‌شود، جز از سه چيز: صدقه‌ی جاريه، يا علم بامنفعتى كه از خود به جای بگذارد، يا فرزند صالحی كه برای وى -پس از مرگش- دعا كند). لذا وقتی انسان خواست با چیزی به میت خویش نفع برساند، پس زیاد برایش دعا کند، و خصوصا در اوقات اجابت: مانند آخر شب، و در سجده‌ها، و بین اذان و اقامه، و کسی‌که بر شریعت الله برود و بدعت‌ها را در دین الله دور اندازد، به خیر زیادی دست می‌یابد.