جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۳۴۹۴) حکم گذاشتن گل بر قبر و دعا با دست‌های بلند

(۳۴۹۴) سوال: شیخ بزرگوار، یکی از نمازگزاران در مسجد محله به من گفت که برخی مسلمانان در شهر او –الله هدایتشان کند– گل و ریحان و مانند آن بر قبر اموات خود پخش می‌کنند، و برایشان با بالا بردن دو دست در روبروی قبرها دعا می‌کنند، پس من به او گفتم که این جایز نیست و بدعت است، لذا نصیحت شما به مانند این افراد چیست؟

جواب:

نصیحت ما به این افراد این است که از الله عَزَّوَجَلَّ بترسند (و تقوای او را پیشه کنند)، و اینکه عملشان بر منهج پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش باشد، و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وقتی به قبرستان می‌رفت، بر آن‌ها سلام می‌کرد و برایشان دعا می‌نمود، و گُل‌هایی با خود نمی‌برد که بر قبرهایشان گذاشته شود، و در حالی برای آن‌ها دعا نمی‌کرد که رو به قبله دو دستش را بلند کرده باشد، بلکه می‌گفت: «السَّلامُ عليكم دارَ قومٍ مُؤمنينَ، وإنَّا إن شاءَ اللهُ بكم لاحِقُونَ» (سلام بر شما ای ساکنان مؤمن این سرزمین؛ ما هم به خواست الهی به زودی به شما ملحق می‌شویم)، «وَيَرْحَمُ اللهُ المُسْتَقْدِمِينَ مِنا ومِنْكُمْ والمُسْتَأخِرِين»  (الله به پیشینیان و بازماندگانمان رحم کند)، «أَسْأَلُ اللهَ لنا ولَكُمُ العافِيةَ» (از الله خواستار عافیت برای خود و شما هستم)، «اللّهُمَّ لا تَحْرِمْنا أجْرَهُمْ ولا تَفْتِنا بعدَهُم» (بارالها؛ ما را از اجر آن‌ها محروم مگردان، و بعد از آنان ما را مبتلا مکن)، «اللّهُمَّ اغْفِرْ لَنا ولَهُم» (بارالها؛ ما و آن‌ها را بیامرز).

سپس همین‌طور نیز کسانی‌که در قبر هستند را صدا نمی‌زد، زیرا صدا زدن آن‌ها شرک اکبر است -پناه بر الله-، برای اینکه امکان ندارد بتوانند هرگز آن را اجابت کنند، الله –تبارك وتعالى– می‌فرماید: ﴿إِن تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ ۖ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكِكُمْ ۚ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ﴾ [فاطر: ١٤] (اگر آن‌ها را بخوانید، خواندن شما را نمی‌شنوند، و اگر بشنوند به شما پاسخ نمی‌گویند، و روز قیامت شرک شما را انکار می‌کنند، و هیچ‌کس مانند -الله- آگاه خبردارت نمی‌کند). و الله -تعالى- می‌فرماید: ﴿إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَن يَشَاءُ ۖ وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَّن فِي الْقُبُورِ﴾ [فاطر: ٢٢] (بی‌گمان الله هرکس را بخواهد می‌شنواند، و تو –ای پیامبر– نمی‌توانی به در گور خفتگان بشنوانی).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يا فضيلة الشيخ أخبرني أحد المصلين في مسجد الحي أن بعض المسلمين في بلاده – هداهم الله – يوزعون الورود والرياحين وأشباه ذلك على قبور موتاهم، ويدعون لهم مع رفع اليدين تجاه القبور، فأخبرته بأن هذا لا يجوز وأن هذا بدعة، فما نصيحتكم لمثل هؤلاء؟

فأجاب رحمه الله تعالى نصيحتنا لهؤلاء أن يَتَّقُوا الله -عز وجل-، وأن يكون عملهم على منهج النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- وأصحابه، وقد كان النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- إذا خَرَجَ إلى المقابر يُسَلِّمُ عليهم ويدعو لهم، ولم يكن يحمل معه الزهور لتوضع على قبورهم، ولم يكن عليه الصلاة والسلام – يدعو لهم مُسْتَقْبِلَ القبلة رافعا يديه، بل كان يقول: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ»، «وَيَرْحَمُ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ»، «أَسْأَلُ اللَّهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ». «اللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُمْ، وَلَا تَفْتِنَا بَعْدَهُمْ»، «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَلهُمْ».

ثم كذلك أيضًا لا يدعو هؤلاء المقبورين، فإن دعوتهم شرك أكبر -والعياذ بالله-؛ لأنه لا يمكن أن يقدروا على إجابته أبدا، قال الله -تبارك وتعالى-: ﴿ إِن تَدْعُوهُمْ لَا يَسْمَعُوا دُعَاءَكُمْ وَلَوْ سَمِعُوا مَا اسْتَجَابُوا لَكُمْ وَيَوْمَ الْقِيِّمَةِ يَكْفُرُونَ بِشِرْكُمْ وَلَا يُنَبِّئُكَ مِثْلُ خَبِيرٍ ﴾ [فاطر: ١٤]. وقال -تعالى-: ﴿ إِنَّ اللَّهَ يُسْمِعُ مَن يَشَاءُ وَمَا أَنتَ بِمُسْمِعٍ مَن فِي الْقُبُورِ ﴾ [فاطر: ٢٢].

مطالب مرتبط:

(۳۴۷۸) حکم زیارت قبور و اعمال رایج پس از نماز عید

(۳۴۷۸) سوال: روستایی از روستاهای بنی مالک حجاز در منطقه‌ی جیله وجود دارد و اهل این روستا عادتشان بر این است که بعد از اتمام نماز عید سعید قربان و عید فطر به سوی قبور خانواده و کسانی که از مسلمانان در این قبرها هستند می‌روند و فقط اهل این روستا این کار را انجام […]

ادامه مطلب …

(۳۴۷۴) حکم زیارت قبرستان بلافاصله پس از نماز عید

این کار غیر مشروع است، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در روز عید برای زیارت قبور خارج نمی‌شدند و امتش را به زیارت نمودن قبور در این روز امر نکرده‌اند...

ادامه مطلب …

(۳۴۶۹) حکمت منع زنان از زیارت قبور در اسلام

از جمله‌‌ی آن مفاسد این است که زن بسیار ضعیف و احساساتی است چه بسا هنگام ایستادن بر قبر یکی از خویشاوندانش، مانند: مادر، پدر و غیره تحمل و صبر نکند و زمانی که صبر نکرد چیزهایی مانند گریه و نوحه خوانی و آنچه که بر دین و بدنش به او ضرر می‌‌رساند از او صادر میشود.....

ادامه مطلب …

(۳۴۵۱) حکم سلام دادن به اهل قبور از پشت حصار قبرستان

من در این‌باره توقف می‌کنم، ولی اگر سلام کرد امیدوارم اشکالی در آن نباشد....

ادامه مطلب …

(۳۴۶۴) حکم زیارت قبر فرزند توسط مادر

نصیحتم به این زن که فرزندش را از دست داده این است که زیاد برای او در خانه‌اش دعا و استغفار نماید و اگر الله دعای او را قبول نمود هر چند که نزد قبرش نباشد فرزندش از آن دعا‌ها بهره‌مند می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۴۷۰) حکم دفن میت و زیارت قبر آن بعد از چهل روز

این کار اصلی ندارد بلکه انسان می‌تواند قبر خویشاوندان خود را در روز دومِ دفن زیارت کند اما شایسته نیست که انسان هرگاه مرده‌ای از نزدیکان او مُرد قلبش به او وابسته شود و اینکه زیاد به نزد قبرش برود، زیرا ناراحتی‌اش را تازه می‌کند و ذکر الله را از یادش می‌برد و بزرگترین همّش را بودن در کنار قبر قرار می‌دهد و چه بسا مبتلا به وساس و خرافات و افکار بد شود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه