دوشنبه 22 جمادی‌الاول 1448
۱۱ آبان ۱۴۰۵
2 نوامبر 2026

(۳۴۰۷) حکم دعای خویشاوندان برای میت و دریافت مزد برای قرائت قرآن

(۳۴۰۷) سوال: شیخ بزرگوار! در حدیث پیامبر آمده است: «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ» یعنی: (هرگاه انسان بمیرد عملش قطع می‌شود مگر از سه جهت: صدقه‌ی جاریه، علمی که از آن سود برده شود یا فرزند صالح و شایسته‌ای که برایش دعا کند). آیا اجر دعا کردن و طلب رحمت و مغفرت به روح میت می‌رسد اگر برادر یا خویشاوند باشد؟ توجیه و نصیحت شما برای کسی که در مقابل قرائت قرآن، مزد می‌گیرد چیست؟

جواب:

اولی بله، دعا به میت می‌رسد و بهتر است بگوییم: به میت، نه به روح میت؛ همان طور که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ: إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ» يعني: (هرگاه انسان بمیرد عملش قطع می‌شود مگر از سه جهت: صدقه‌ی جاریه، علمی که از آن سود برده شود یا فرزند صالح و شایسته‌ای که برایش دعا کند) یعنی برای میت.

اما کرایه کردن کسی که برای میت قرآن قرائت کند مزدی باطل است و قاری ثوابی ندارد. اگر قاری ثواب نداشته باشد هیچ ثوابی به میت نیز نمی‌رسد. آنچه بعضی از مردم انجام می‌دهند و قاری می‌آورند که با دریافت مزد هنگام مرگ انسان، قرآن قرائت می‌کند کاری باطل است و اصلی در شریعت ندارد. همچنین این قرائت سودی به میت نمی‌رساند زیرا اصلاً ثوابی ندارد و چیزی جز ضایع کردن مال بر میراث‌بران یا دیگران را در بر ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: فضيلة الشيخ في حديث الرسول -صلى الله عليه وعلى آله وسلم -: «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ». هل الدعاء والترحم والاستغفار يصل أجره إلى روح الميت إذا كان أخا أو قريبا؟ وما توجيهكم لمن يأخذ أجرة ومالا مقابل القراءة بالقرآن؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: أما الأول فنعم: الدعاء يصل إلى الميت، والأفضل أن نقول: إلى الميت، لا: إلى روح الميت، كما قال -عليه الصلاة والسلام-: «إِذَا مَاتَ الْإِنْسَانُ انْقَطَعَ عَنْهُ عَمَلُهُ إِلَّا مِنْ ثَلَاثَةٍ إِلَّا مِنْ صَدَقَةٍ جَارِيَةٍ، أَوْ عِلْمٍ يُنْتَفَعُ بِهِ، أَوْ وَلَدٍ صَالِحٍ يَدْعُو لَهُ»، أي: للميت.

وأما استئجار من يقرأ القرآن للميت فهذه أجرة باطلة، وليس فيها ثواب للقارئ، وإذا لم يكن فيها ثواب للقارئ فإنه لن يصل إلى الميت منها شيء، وما يفعله بعض الناس من استجلاب قارئ يقرأ بأجرة عند موت الإنسان، فهذا باطل لا أصل له في الشريعة. ثم هذه القراءة لا تنفع الميت؛ لأنه ليس فيها ثواب، وليس فيها إلا إضاعة المال، إما على التركة وإما على حساب الآخرين.

مطالب مرتبط:

(۴۳۴۶) حکم قرائت فاتحه برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اموات

اهدای ثواب عبادت‌ها به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز یکی از بدعت‌هاست، و برای ما مشروع نیست که چیزی از ثواب عبادت‌ها را به رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اهدا کنیم؛ زیرا این عمل از صحابه دیده نشده درحالی‌که بسیار بیشتر از ما محبت رسول‌الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را داشتند...

ادامه مطلب …

(۳۴۲۰) حکم انجام حج، صدقه و قربانی برای فرزند فوت‌شده

اگر این فرزند حج فریضه را انجام نداده اشکالی ندارد که به جای او حج انجام داده شود...

ادامه مطلب …

(۳۴۳۸) حکم صدقه دادن برای میت به نیت جبران نمازهای فوت‌شده

نماز برای میت نه با عینش و نه با بدلش قضا نمی‌شود، بلکه وقتی در آن کوتاهی کرده بود و به درجه‌ی کفر نرسیده بود فقط برایش طلب مغفرت می‌شود، که شاید الله از تقصیر او گذشت و او را آمرزید....

ادامه مطلب …

(۳۴۱۴) حکم صدقه دادن و انجام عبادات به نیابت از فرد فوت‌شده

رای انسان جایز است که از جانب پدر، مادر، برادر و خویشاوندانش و همچنین سایر مسلمانان زمانی که فوت نمودند صدقه دهد.....

ادامه مطلب …

(۳۴۴۱) حکم اهدای ثواب ختم قرآن به میت

قول راجح اینست که اهدای قربات به اموات مسلمانان جایز است، فرقی نمی‌کند از نزدیکان انجام دهنده این عمل باشد یا از طرف کسانی غیر از نزدیکانش باشد...

ادامه مطلب …

(۳۴۱۸) آیا جایز است که ثواب نماز سنت را به برادرم که فوت نموده اهدا نمایم؟

نظریه‌ی درست در این مسئله آن چیزی است که خواندی، از اینکه تمام عبادات چه بدنی و چه مالی به مرده می‌رسد و به او سود می‌رساند و پاداش داده می‌شود به شرط اینکه مرده مسلمان باشد اما کافر هیچ سودی به او نمی‌رسد ....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه