(۳۷۲۳) سوال: من غذای یک سال را دارم اما امروزه نیازهایی غیر از غذا وجود دارد؛ زیرا فرزندانمان می‌خواهند در داشتن هر چیزی از جمله وسایل نقلیه و وسایلی مانند کولر، یخچال، تلویزیون و… که برای رفاه و آسایش است با جامعه همراه باشند؛ بدین‌خاطر زکات‌هایی که در ماه رمضان برایمان می‌آورند را قبول می‌کنیم و منتظر زكات فطر هم هستیم زیرا مقدار زیادی از آن که کم هم نیست را دریافت می‌کنیم سپس آن‌ها را فروخته و از پولش در طی سال می‌خوریم و وسایل آسایش را فراهم می‌کنیم که از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهیم به نیکوکاران پاداش خیر دهد و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ که با بخشیدن نعمت اسلام بر ما منت گذاشته را حمد و سپاس می‌گوییم. حکم این کار چیست؟

جواب:

وَرَع و پارسایی مسلمان این است که زکاتی را که به آن نیاز ندارد را ترک کند تا خود را گرفتار شبهه و تغذیه و استفاده از چیزی که مسئولیت در قبال آن، بس مهم و سنگین است، نکند؛ لذا شایسته می‌باشد که انسان در آن‌چه می‌خورد و می‌نوشد بسیار احتیاط کند اما با این وجود، اگر صدقات اعم از انواع زکات و نیز زکات فطر را بگیری تا با دیگران از امثال خودت یکسان باشی، امیدوارم که ایرادی نداشته باشد زیرا نیاز و مخارج زندگی در وضعیت‌های گوناگون، متفاوت است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پرداخت مخارج را به طور نیکو بر شوهر واجب نموده است لذا اگر برای تأمین مخارجی که در عرف برای امثال شما از نظر اقتصادی رواج دارد، از زکات بگیرید ایرادی ندارد؛ اما شما را نصیحت و سفارش می‌کنم که در این امور احتیاط را رعایت کنی و چنان که در حدیث آمده است: «وَمَن يَسْتَعْفِفْ يُعِفُّه الله، ومن يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ الله»[۱] : (هر کس که در پی عفّت و پاکی باشد، الله او را پاک و عفیف خواهد نمود و هر کس در پی رفع نیاز باشد، الله او را بی‌نیاز خواهد گرداند). همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زکات را چرک و ناپاکی مردم توصیف نمود و فرمود: «إنها لا تحل لمحمد وآله»[۲] : (زکات برای محمد و خانواده و خاندان وی حلال نیست). به هر حال، جایز بودن، یک مسئله و احتياط و پرهیزگاری مسئله‌‌ی دیگری است و برای مؤمن بهتر و شایسته است که راه درست‌تر و احتیاط را در پیش گیرد.

۱- تخریج آن گذشت.

۱- صحیح مسلم: كتاب الزكاة، باب ترك استعمال آل النبي على الصدقة، رقم (۱۰۷۲).