دوشنبه 11 ربیع‌الاول 1448
۲ شهریور ۱۴۰۵
24 آگوست 2026

(۳۷۱۹) پرداخت زکات به همسر

(۳۷۱۹) سوال: زكات مالم که چند رأس گاو بود را پرداخت کردم و به عنوان زکات، به همسرم دادم. چنین گمان می‌کردم که همسرم شامل عاملان و کارگزاران می‌شود؛ زیرا وی در پرورش و رسیدگی به این گاوها به من کمک می‌کند، برای کارگرانی که به گاوها رسیدگی می‌کردند، غذا آماده می‌کند و به گاوها آب می‌دهد؛ آیا این کارم درست است؟ اگر درست نیست، آیا باید آن زکات که اکنون چهار سال از آن گذشته است را دوباره بپردازم؟ فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا} [التوبة: ۶۰] به چه معنا است؟

جواب:

معنای فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ {وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا} کارگزاران زکات است؛ یعنی کسانی که دولت، آنان را تعیین می‌کند تا زکات را از صاحب زکات که بر وی واجب شده است بگیرند و به مستحق زکات بپردازند. این‌ها عاملان و کارگزاران زکات هستند و منظور از این عبارت، آن‌گونه که وی گمان کرده، کارگزاران و عاملان مال زکات نیستند. بنابراین پرداخت زکات به همسرش با این نیت، درست نیست و بر وی واجب است که زکاتش را دوباره بپردازد؛ یعنی زکات آن سال را که با این نیت به همسرش داده، دوباره بپردازد لذا اگر یک یا دو گاو به او داده است، اکنون باید یک یا دو گاو زکات بدهد. مهم این است که وی آن زکات یا آن‌چه به همسرش پرداخته را بر عهده دارد و باید اکنون پرداخت کند.

این فرد و دیگران را نصیحت و سفارش کرده و می‌گویم: بر فرد مسلمان، واجب است که احكام الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در عبادتی که انجام می‌دهد را قبل از انجام آن بداند تا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با آگاهی و علم عبادت نماید؛ اما عبادت کردن الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با جهل و نادانی نقصان بزرگی است و چه بسا شخص، کاری انجام دهد که تمام اعمالش را از بین ببرد در حالی که خودش خبر نداشته باشد یا ممکن است کاری را ترک کند که باید در عمل، وجود داشته باشد اما وی خبر نداشته باشد. بنابراین بر مسلمان واجب است  آن دسته از احکام دینش که بدان نیاز دارد را یاد بگیرد. از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خواستار یاری و کمک هستیم.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أخرجت زكاة مالي من البقر، وأعطيتها لزوجتي باعتبار أنها زكاة، وعلى حسب ظنّي تدخل في نطاق العاملين عليها، بمعنى أنها تعينني في رعاية تلك الأبقار وتُعِدّ الطعام للعمال الذين يقومون برعاية وسفي تلك الأبقار. فهل يصح ذلك؟ وإذا كان غير صحيح فهل علي أن أخرج تلك الزكاة التي مر عليها أربع سنوات مرة أخرى؟ وما معنى قوله تعالى: ﴿ وَالْعَمِلِينَ عَلَيْهَا ﴾ [التوبة: ٦٠]؟

فأجاب رحمه الله تعالى: إن معنى قوله تعالى: ﴿ وَالْعَمِلِينَ عَلَيْهَا ﴾ أي على الزكاة، والمراد بذلك الطائفة التي تُقيمهم الدولة لقبض الزكاة ممن تجب عليهم وصرفها في مستحقيها، هؤلاء هم العاملون عليها، وليس المراد بـ ﴿ وَالْعَمِلِينَ عَلَيْهَا العاملين على المال الزَّكَوِيّ كما ظنه هذا السائل، وعلى هذا فإخراج زكاته إلى زوجته بهذه النية لا يُجزئه، والواجب عليه أن يعيد ما أخرجه، بمعنى أن يزكي ماله عن السَّنَة التي أخرج الزكاة فيها إلى زوجته : بهذه النية، فإذا كان قد أعطاها بقرة أو بقرتين فإنه يُخرج الآن بقرة أو بقرتين، المهم أنه يَضْمَن الزكاة، أو يَضْمَن ما دفعه لامرأته فيخرجه الآن. وإني أنصح هذا الرجل وغيره وأقول: إن الواجب على المسلم أن يعلم أحكام الله – تعالى – في عبادته قبل أن يفعلها؛ ليعبد الله -تعالى- على بصيرة، أما كونه يتعبد الله -تعالى- بالجهل فإن هذا نقص عظيم، وربما يفعل شيئًا يُخبط العمل وهو لا يدري، وربما يترك شيئًا لا بد من وجوده في العمل وهو لا يدري، فالواجب على المرء أن يتعلم من أحكام دينه ما تدعو الحاجة إليه. والله المستعان.

مطالب مرتبط:

(۳۷۵۱) حکم صدقه دادن به کافری که بسیار نیازمند باشد

صدقه دادن به غير مسلمان که محتاج و نیازمند است، جایز است و اجر دارد اما جایز نیست که صدقه‌ی واجب یعنی زکات به او داده شود مگر این که از کسانی باشد که تألیف قلب و به دست آوردن دل‌هایشان مطلوب است...

ادامه مطلب …

(۳۷۵۶) حکم پرداخت زکات به شخص بی نماز

اگر اصلا نماز نمی‌خواند، زکات و صدقه به او تعلّق نمی‌گیرد و به او داده نمی‌شود اما اگر خانواده دارد، به خانواده‌اش کمک کرده می‌شود...

ادامه مطلب …

(۳۷۳۶) حکم پرداخت‌ زکات به خانواده

زکاتی که به مادرت داده‌ای پذیرفته نیست زیرا پرداخت نفقه‌‌ی او بر تو واجب است. زکاتی که به خواهرانت داده‌ای، اگر نفقه‌ی آنان نیز بر تو واجب است، آن زکات پذیرفته نیست...

ادامه مطلب …

(۳۷۵۲) حکم پرداخت زکات به خویشاوندانی که در نماز جماعت کوتاهی می‌کنند

بله، اگر مستحق و از اهل زکات باشند، ایرادی ندارد که زکاتت را به آنان بدهی به شرطی که نفقه و تأمین مخارجشان بر تو واجب نباشد...

ادامه مطلب …

(۳۷۵۸) آیا جایز است که زکات مالم را برای ساخت مسجد بپردازم؟

زکات فقط برای مواردی پرداخت می‌شود که الله از آن نام برده و فرموده است....

ادامه مطلب …

(۳۷۱۶) آیا بهتر است زکات به شخص بدهکار داده شود یا به فرد فقیر؟

نیاز فقیر، اولویت دارد؛ زیرا نیازهای شخص فقیر، ابتدایی و ضروری است که به غذا، نوشیدنی و پوشاک نیاز دارد اما بدهکار می‌تواند قرضش را در آینده نیز بپردازد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه